Leibl Lander

די עטלעכע בענדינער פאבריקלעך האבן יעדן טאג ארויסגעשיקט זייערע אויסארבעטונגען קיין אויבערשלעזיע, און אויסגעארבעט האבן זיי אלץ, אנהויבנדיק מיט קליינע דרוזשע ביז די פיינסטע שאקאלאדן, ארויסשטופנדיק פון אויבערשלעזישן מארק די גרויסע פאבריקן, וועלכע האבן נישט געקענט אויסהאלטן די קאנקורענץ פון די קליינע פרי' מיטיווע פאבריקלעך. נאך אין יאר 1905 האבן שוין אהרן בערדעכט און שליווקא אויסגעארבעט שאקאלאד און צוקערלעך. שפעטער מיטן וווקם פון דער שטאט זענען צוגעקומען נייע פאבריקלעך פון חיים אביגדור צוקערמאן, א. ה. צוקערמאן, מ. מיצענמאכער, זלמן גואספעלד, (נפטר געווארן אין ישראל), א. בוכבינדער, שלום פלאוונמר, מאיד קאזשימיערסקי, יוסף פילצער, דוד שטיינער, י. ד.גאלדשטיין, יצחק בוכבינדער, י. פרידמאן, לייבל לאנדער, אייזיק שטייער, ל. ראטשטיין, נ. מייטליס און אנדערע. די פאבריקלעך האבן באשעפטיקט פון 25—5 ארבעטער יעדע איינע, כמעט אלע מיידלעך. געווען נאך א צאל קלע' נערע פאבריקלעך, ווו עס האבן געארבעט אויסער דעם בעל־הבית נאך צוויי דריי ארבעטער. בסך הכל האבן אין דער בראגזשע געארבעט 500 יידישע ארבעטער.

חחבי י ספעציעלע פייערונגען ווי צ. ב. כ׳ תמוז אדער דעם 11־טן נאוועמבער — פוילנס נאציאנאלער יום־טוב, דאן פלעגט מען זיך צוזאמענגעקומען כדי צו הערן דרשות מעניני דיומא. די מתפללים זענען צומייסטנס געווען פשוטע ייִדן, בעלי מלאכות, צוויי מאל אין יאר פלעגן אויך די חסידים קומען דאווענען אין שול — שבת תשובה און שבת הגדול, ווען דער רב האט געהאלטן זיין יערלעכע דרשה. אייר שמחת תורה פלעגן א טייל חסידים באגלייטן דעם רב אין שול אדיין צו די הקפות. שחרית'ס אין שול פלעגן דאווענען לייבל - 136 מנינים לאנדער און מאיר בערי. דער שטענדיקער בעל־קורא איז געווען שאול פרידלעך. די לעצטע גבאים — משה לייב שויצער, יעקעלע ויסקינד, און איבער אלעמען האט זיך אויסגעטיילט דער שמש אברהם קאפלן, וועלכער האט געהערשט אין דער שול ביד רמה, געווען הויד אין דיק, העכער פון אלע מתפללים אין דער שול... אז ער האט געגעבן א געשריי שא! שא!, האט מען געהערט אין אלע געסלעך ארום... ...