א שווער קאפיטל איז געווען דאס אנאנסן־פראבלעם, באשר די פירמעס זענען געווען פארבונדן מיט אנאגסן־ביוראם, וועלכע האבן צוגעשיקט אגאנסן אין די צייטונגען. עס זענען געווען פאראינטערע־ סירקע צדדים, וואם האבן אנגעווענדעט כל־מיני מיטלען, אז אונזער צייטונג זאל נישט נהנה זיין פון אזעלכע אנאנסן, אבער די אדמיני־ סטראציע האט באזייטיקט אלע שוועריקייטן, אזוי אז די אגענט ן פון די |רויםע פירמעס, וועלכע האבן זי ו דערוווסט וועגן גרויסן טיראז ש ד1ד ל. / בענדינער דיאלעקט

ןךיי ענדין האט געאגראפיש געהערט צו קאנגרעס־פוילן, אויר די 1^■ שפראך פון די יידן איז מיט קליינע ענדערונגען געווען ענלעך צום רעדנס־ארט פץ ווארשע און לאדזש. אויך די נאענטקייט פון דער דייטשער גרענעץ, האט געהאטא געוויסן איינפלום. חוץ דעם האט בענדין, אלם איינע פון די עלטעסטע שטעט אין פוילן, געהאט אויך איר אייגעגעם יידישן דיאלעקט וואס איז איבערגעגאנגען בירושה פון דור צו דור. שפראכלעך האט זיך די שטאט געטיילט, פאקטיש, אין צוויי טיילן: דאם אלטע בענדין.— אדום דער שול און דעם "אונטערן־ בערג", גראבלעס און בוקאווינא, ס׳הייסט כמעט דער גאנצער טייל שטאט וואם איז געלעגן ארום דעו פשעמשא. דארטן האבן געוו1נט די אלטאיינגעזעסענע, ווי אויך די ארעמע באפעלקערונג, אין קליינע אייג־ געפאלענע הייזלעך און גערעדט האבן זיי אן אנדערן יידיש ווי אין דער נייער טייל שטאט, וואם האט זיך קאנצענטרירט אדום די גאסן: קאלאנטאיא, מאלאכאווסקא, מאנדזשעווער א. אנדערע. די אלטע שטאט האט גערעדטא יידיש וואס איז געווען ענלעך צום ווינער דייטש, וואס כאראקטעריסטיש פאר אים איז געווען צווישן אנדערע דער האר־ טער פתח: לאאפן— לויפן,קאאפן— קויפן,אשטאאן— שטיין, אבאאן—א ביין, אמאאד—א מיידל,׳/גייא האאם— גייא היים, פלאאש מיטבאאנער— פלייש מיט ביינער,טאטע— טאטע, אדער טאטעשי— טאטשי— פאטער.

אינטערעסאנט איז אויך דער איבערגאנג פון הארט צו ווייך איי, ווי 4. ב.: פון אונזער צייטונג, האבן אונז צוגעשיקט זייערע אנאנסן, און די אנאנסן־ביוראס האבן שפעטער געענדערט זייער באציונג, און גלייב־ בארעכטיקט אונזער צייטונג צוגלייך מיט דער גאנצער זאגלעמביער פרעסע. "דאם יידישע וואכענבלאט" האט געדינט פאר אן אנפאנג־שול פאר פיל שרייבער און זשורנאליסטן, וואס זענען שפעטער געווארן בארימט; אויב עס האט ווער ארויסגעוויזן א נטיה און טאלענט צו דער פעדער, האט די רעדאקציע אים גערן אויפגענומען און געהאלפן אנטוויקלן זיינע פעאיקייטן. פון די שרייבער וואס האבן דעביוטירט און סטאביל מיטגעארבעט אין ״וואכענבלאט״ איז כדאי צו פארצייכענען אייניקע: גרשון גורא (היינט אין ישראל), יחיאל פיינער (ישראל, באקאנט אונטערן פסעו־ דאנים — ק. צעטניק), ב. מאנדעלבוים (אמעריקע), שטייער, יאקובאוויטש, צייזלער, גראנאטשטיין, דוד סקורניק, בערל רעכט, שטשע־ קאטש, קאנער, זיידמאן און נאך. ווען מען בלעטערט היינט אדורך די 8 בענדער פון "וואכענבלאט",

וואם אנטהאלט א שטיקל זאגלעמביער לעבן, קען מען אפשאצן כראוי די פארדינסטן פון דער צייטונג. יערלעכע אפהאנדלונגען וועגן גומע מאמרים פון "וואכענבלאט" קען מען געפינען אין די יאר־ביכער פון יידישן וויסענשאפטליכן אינסטיטוט (ייווא), וואם האט פאר־ צייכענט א גרויסע צאל ארטיקלען, וואם זענען געווארן פארעפענט־ לעכט אין דער צייטונג. אנם, צווא, דריי, אדער א טעפעלע, א לעפעלע, שיסעלע, מיט א ווייכן למ״ד. ענדינער זענען געווען באקאנט אלס גרויסע עסער, און במילא געהאט אייגענע מאכלים און אויסדרוקן פון וועלכע מיר ברענגען דא עטלעכע צ. ב.: א דאלטן — כמעט אין גאנצן קרייז פלעגט מען זאגן אויף בענדינער א בענדינער דאלטן — געמיינט א קעז־קוכן, פארבויגן אין אלע פיר זייטן. עפל־פלאטץ — פון געריבענע קארטאפל, געבאקן אין א גרויסע בלעך. כמעט א פאלקס־מאכל ביי בענדינער, ווו די עפל־פלאטץ יידענעס פלעגן עס פארקויפן אין גאס, און כדי עס זאל נישט קאלט ווערן — צודעקן די בלעך מיט עטליכע טיכער.

אי ו ש ק ע — א קארטאפל־זום, א טראדיציאנע ל עס ן פרייטי ק נאך מיטאג, ווע ן ד י פרויע ן האב ן ניש ט געהא ט קיי ן ציי ט או ן ד י מענער האב ן זי ך ניש ט געוואש ן צו ם עסן. מע ן דערצייל ט וועג ן א באקאנטן בענדינע ר גביר, ווא ם הא ט געבעט ן ד י פרו י ז י זא ל אוי ד מאכן אמא ל א יושקע, ע ר ווי ל וויס ן פארווא ם ד י ארעמעליי ט ץיינע ן אזוי אוי ף דע ם עסן... הא ט אי ם ד י פרו י געמאכ ט ד י קארטאפל־זום, אנגעריישט מי ט ציבעלע ס פארבראקט! מי ט גענזענ ע גריוו ן אי ן אריינ־ געווארפן דערי ן א פא ר פליגעלעך. "אי ד פארשטי י נישט, ווא ם ד י קבצנים וויינע ן אוי ף דע ם עסן, ס׳אי ז דא ד א מאכ ל מלכים" הא ט ע ר געזאגט... א י ו כ ע, אדע ר י ו ע ך — א פלייש־זום. א ל א ח מ ע ב ר ו י ט (פו ן לחם), א גרא ב שטיק. - 156 -