זייענדיק PN סאָוועט-רוסלאַנד, וועגן דער צייט פון אָנהױב דער מלחמה PNR ביאַלי- סטאָק OD TIN אַזױ ONT טאָג-טעגלעכע לעבן ONT דאַמאָלט אויסגעזען, באַזונדערס AVN PIN דעם לעבן פון די אידישע שרייבער-פּליטים, אַקטיאָרן, קינסטלער און אַנדערע ND פּױלן, האָבן אידישע שרייבער-פליטים TN קינסטלער פיל געשריבן און דערציילט INI דער מלחמה. עס זיינען וועגן דעם אַלעם NI אומצאָליקע WDD וי PIN הונדערטער באַשרײיבונגען TN שילדערונגען געדרוקטע “AND PN שיידענע אידישע צייטונגען, זשורנאַלן און אַנדערע אויס- JANA וועגן דעם PIN ONT געשאַפן אַ קרעפטיקע פּאָעמע דער באַוואוסטער דיכטער יוסף רובינשטיין. די דאָזיקע ספּעציעלע פּאָעמע וועגן ביאַליסטאָק PR די ערשטע װאָכן און חדשים נאָכ'ן אויסברוך פון דער צוייטער וועלט: מלחמה, וי אויך זיינע פּערזענלעכע שטימונגען DON מלחמה-פּליט אין ביאַליסטאָק, האָט רובינשטיין שפּעטער פאַרעפנטלעכט TT PR גרויס PAV ,מגילת רוסלאַנד", אין אַ ספּעציעלער אָפּטײלונג אונטערץ TYAN] ,ביאַליסטאָק?, מיר ברענגען IN WOM NT אויסצוג פון אָנהױב פון דער דאָזיקער פּאָעמע. יוסף רובּינשטיין בּיאַליסטאָק PR זע NI PON PT ביאַליסטאָק, PN יענע טעג פון שטורע, אין יענע טעג, ווען איך, אַ פּליט, PD געווען דיין OND PR זע POR INI דעם שטאָט-זײגער WO פייערלעשער-טורעם, ער גייט pw לויט דער מאָסקװער צייט און זאָגט IN שטום דער ‘OND
נישט דו ביסט מער דער באַלעבאָס! PR דיינע קראָמען, הייזער, אַ פרעמדער זיצט, ON טענה'ט גאָר IN ער PT ONT באַפרײט. דו שווייגסט מיט טירן צוגעמאַכט, נאָר איבער WT די ווייזערס, פאָראויסגערוקט אַ שעה -- זיי טייטלען: ס'קומט אַ נייע צייט! די ,נייע צייט" געשטעלט האָט זיך מיט TM ביי די קראָמען, זי האָט מאַרשירט OM שטרענג טראָט PR רױטאַרמײער-ליד, ONT האָט פאַרהילכט די גאַס אַרום: DIN, מאָרגן PR מלחמה" TIN האָט געלויערט PNR די נעכט מיט פרעמדע פּחד-טריט.,, TOON לויט דעם PRIN ONT כאָטש די גאַס געפּרואװט TIN שטייגער, PT TIX געמאַכט נישט וויסנדיק, להכעיס DVT UN בייט, ANI מיט אַ שעה פאָראויסגערוקט TD טורעם:הייך דער זייגער געטייטלט מיט די ווייזערס האָט: עס N PN נייע צייט! PR יענע טעג PR PI צו דיר אַ שטויביקער געקומען, מיט אומרו-וועגן ווינטיקע, פון היטלער-דייטשלאַנד געיאָגט, דו האָסט PM דאַמאָלט, ביאַליסטאַק, מיט טריישאַפט אויפגענומען, DONT OND PON OM שווערער שעה PT PX Pr געטיילט פאַרמאָגט, דער בּיאַליסטאָקער יזכור-בּוך פאָרן פון ביאַליסטאָק PP ווילנע, פון װאַנען MT זיינען נאָכ- דעם אַרױס אין דער פרייער וועלט,
ביי די אידן PR ביאַליסטאָק, באַזונדערס ביי דער “VTA סער צאָל געקומענע פּליטים פון פּױלן, IND עס האָבן גע- בושעוװועט די נאַצישע רוצחים, האָט אַרוױסגערופן גרויס פאַרביטערונג דער פאַקט PR OND דעם ,ביאַליסטאָקער שטערן" ווערט PR יענער צייט מיט גאָרניט אָפּגעשפּיגלט די ליידן און צרות ME די אידן אין פּױלן, אין ביאַליסטאָק האָבן TPN צווישן PT גערעדט, PN דער DOW בלויז, TAN דער שרעקלעכער TPR OND OY לעבן איבער PNR פּױלן. TD געקומענע פּליטים, PIN פון דירעקטע און אומדירעקטע גרוסן, האָט מען גוט געוואוסט, אַז די היטלעריסטישע רוצחים TP PR שלאָגן, פּייניקן, ראַבירן, דערנידעריקן TIN טרייבן דאָרטיקע אידן. אָבער PR ביאַליסטאָק ONT מען וועגן דעם אַלעם ניט געטאָרט רעדן PX דער הויך, מען ONT ONT פאַרשוויגן און NW געהאַט IS ברענגען פאַר'ן מויל, געווען ONT PN דערפאַר, פאַרשטייט WAY? PR PW PT צייט PR צווישן סאָוװועט-רוסלאַנד מיט היטלער-דייטשלאַנד געווען דער ,פריינטשאַפט"-אָפּמאַך. װועגן דעם האָט מיט גאָרניט PIN קיינמאָל ניט דערמאַנט דער , ביאַליסטאַקער שטערן". PN PON ONT געווען אַ רעזולטאַט -- TINT די TPN PN ביאַליסטאָק דאַמאָלט געוואוסט -- פון דעם “YON IND מען אומבאַגרייפלעכן אָפּמאַך WS די צוויי “IVP זעצלעכע מלוכות, OND האָט מיט PIN PT געבראַכט די גרויזאַמע צווייטע וועלט-מלחמה. זיינען INT די נאַציס PR יענער צייט געווען זייער נאַענטע פאַרבינדעטע מיט די סאָוועטן, מען ONT אויך געהאַט PON געמיינזאַמען ציל DN דער מלחמה. טאָ ווי אַזױ ONT מען געמעגט רעדן TIN שרייבן, אין דער דורך די אָקופּירטע ביאַליסטאָק TID די סאָװועטן, װועגן די גרויזאַמע פאַרברעכנס WIA TD שותף? האָט מען טאַקע PR ביאַליסטאָק, PR PNR ONT MIN יענער צייט אויך געווען PR אַנדערע ערטער, געמוזט שווייגן TIN ניט רעדן, מען האָט אפילו ניט געװאַגט דערמאַנען TIN שרייבן װעגן די היטלעריסטישע פאַרברעכנס, OND זיינען אין יענער צייט PW אָנגעגאַנגען PND PR דער באַ
רימטער אידישער שרייבער, דיכטער DX טעאַטער-שעפער משה בראָדערזאָן, פון לאָדזש, וועלכער PR PK יענער צייט PIN געווען אַ פּליט PR ביאַליסטאָק, INT ONT מיט “AND ביטערונג געזאָגט: ON, גייט אַרױס אַ צייטונג PNR אַ OPN שער שטאָט, עטלעכע צענדליק קילאָמעטער TID דייטשן מאָרד-גיהנום. אָבער מיט PR PH? שורה און מיט POR PP װאָרט ווערט ניט דערמאָנט װעגן די גרױליקע “WIN לעבונגען פון די APN JPN יענער OT גרענעץ, PN יענעם טייל פּױלן, INT עס גיסט PT שטראָמענווייז אידיש בלוט", די געקומענע אידישע פּליטים-שרייבער פון WINN לאָדזש און DD אַנדערע ערטער PP ביאַליסטאָק, TINT גלייך PT IND דערזען די ווירקלעכקייט TD דעם “YIN טישן לעבן. OT האָבן אָבער וועגן דעם ניט געטאָרט רעדן TN שרייבן PK יענער צייט. אַזױ PN אויך געווען שפּעטער, Wh די מערסטע פון זי PN IVA TIT מאַסקװע און PR אַנדערע ערטער PR סאָוועט-רוסלאַנד. זיי TANT די גאַנצע צייט ONT געמוזט דערשטיקן אין זיך, ווייל אומעטום דאָרט JANN ,די DIV) אויערז". ערשט נאָך דער מלחמה, ווען די שרייבער זיינען אַרױסגעקומען PNR דער פרייער וועלט, YI PR MT TIT שאַפונגען אַנטפּלעקט פיל זאַכן וועגן דעם, TIT MT ON געווען געצוואונגען IW פאַרשווייגן 118