זיך כסדר געפרעגט: INT זיינען די אַמאָליקע אידישע הייזער מיט די אידישע פריידן און ליידן? וואו זיינען די אַמאַליקע אידישע אומצאָליקע טעקסטיל-פאַבריקן, די “IND שיידענע אָרגאַניזאַציעס TN אינסטיטוציעס, די אידישע צייטונגען, טעאַטער, שולן ספּאָרט:קלובן, פאַראיינען TIN פיל אַנדערע? איך האָב געװואָלט אויסשרייען TIN פרעגן, וי PN IN מעגלעך, PN PON ONT IN פאַרשוואונדן?! INT PR געפילט דייטלעך, PRIN ביאַליסטאָק INT עס זיינען אַמאָל געווען קנאַפּע זעכציק טויזנט אידן, בין PNR איצט “ION IN זאַמער פאַר'אבל'טער יתום.. , ווען מיר זיינער צוגעקומען צום פּלאַץ, IND עס PR AND דער מלחמה געווען די גרויסע שוהל, PRINT ווידער געהאַט אַ ביטערע איבערלעבעניש. עס דאַרף דערמאַנט ווערן, אַז IVI די נאַצישע רוצחים זיינען אַרײנגעקומען קיין ביאַליסטאָק, פרייטיק דעם 27טן יוני 1941 -- ד' תמוז, תש"א, TINT זיי אַרײנגעטריבן PN דער גרויסער שוהל צוויי טויזנט אידישע מענער, PR PIP קינדער. די “DIN גליקלעכע TPN זיינען, טאַקע דעם זעלבן טאָג, פאַרברענט TID FINDA די נאַציס, ימ"ש, צוזאַמען מיט דעם באַוואוסטן מקום קדוש אין דער שטאָט,
“AND ONT מען צונויפגענומען ONT דער מלחמה, FN איבערבלייבעכץ פון דער PX בליבענע אייזן, ברוכװואַרג TOR צואַמען אויף POR אַװעקגעלײגט ONT שוהל, און דער אַמאַליקער IN] מצבה XO געווען PR פּלאַץ. עס INT ביאַליסטאָק, PR זייענדיק איצט WAN גרויסער שוהל. TINT TROON, פאַרשוואונדן. די PN PON דאָס IN געזען PR דעם פּלאַץ דאָרט, PIN אָפּגערײניקט, פאַרניכטעט. ONT גאָרניט צום דערקענען, זיינען אויסגעבויט געװאָרן PN ON איז דאָ אַ קליינער PUT נייע וואוינונגס-הייזער. אויף איין געווען די גרויסע PR דערציילט, אַז דאָ ONT) אויפשריפט אַז מען איז גאָר וי TVD שוהל. ווען מען שטייט דאָרט פילט עס װאָלטן דאָרט קיינמאָל ON) אַנדער וועלט, IN עפּעס PN אידן מיט אַ אידיש לעבן. PP גאָרניט געווען ביאַליסטאַקער TPN געדענקען PIN גוט, אַז אויף “OT וועלט PX געווען אַ גרויסער בית המדרש, PR OND אַמאָל אויסגעבויט געװאָרן פון דעם באַוואוסטן אידישן טעקסטיל- פאַבריקאַנט ש. ציטרין. PR ONT געווען DIA באַקאַנט ביי אידן שטענדיק PN ביאַליסטאָק. WI DIN דער צווייטער וועלט-מלחמה, TWN די רעשטלעך געראַטװעטע TD TDR היטלערץ זיינען צוריקגעקומען PP ביאַליסטאָק, פלעגט מען Pr פאַרזאַמלען PNR ציטרינ'ס גרויסן MD המדרש, די געביידע PN טאַקע פאַרבליבן גאַנץ PIN איצט, PN ONT ON געווען IND דער מלחמה. אָבער אין דעם אַמאָליקן גרויסן ציטרין בית המדרש, PN איצט דער WwW פאַרבאַנד TID קולטור און קונסט,
די אַמאָליקע גומיענער גאַס, VANITY איצט דעם נאָמען פון דעם העלדישן אידישן אַנטײנאַצי קעמפער, יצחק מאַלמעד. וי באַקאַנט, ONT מאַלמעד בלינד געמאַכט נאַצישע רוצחים. דערפאר האָבן די היטלעריסטישע מערדער אים אױפגעהאָנגען אויף גומיענער גאַָס, ONT) טראָגט איצט דעם נאָמען פון דעם גרויסן אידישן העלד, אויף איינע WD די הייזער PR יענער גאָס זעט NWO קליינעם פּלאַק, ONT דערציילט וועגן מאַלמעד'ס העלדישן TN TIN ONY די גאַס טראָגט איצט TOT נאָמען. איך פיל TN] איצט די שטאַרקע איבערלעבעניש װאָס INT PR געהאַט IN מיר זיינען צוגעקומען צו דער דער בּיאַליסטאָקער יזכּור-בּוך אויך דאָס האָבן די פּאַליאַקן צעשטערט און צוגערויבט אין די נאָך מלחמה-אָרן. יאָ, עס PNR אַ טראַגישע וירק- לעכקייט, DIN ONT מען זעט ONT אַלץ ניט מיט די אייגענע אויגן, PR פּשוט שווער צו גלויבן TN אַזעלכעס PNR איצט saa CRT
ווען מיר זיינען געווען PIN דעם בית-עולם “IND PN ניאָווקע און PAN ONT געזען, זיינען מיר געשטאַנען “JON געהילט PR צער און װײיטיק. VT שמעון דאַטנער האָט, ביי דעם פאַרבליבענעם פונדאמענט TD געוועזענעם מאַנומענט, געזאָגט דעם הײליקן Yo מלא רחמים. אויפן בית-עולם, INN אַמאָל זיינען געווען די אידישע DIP מיט מצבות, זיינען שוין איצט גאָר אויפגעבויט נייע הייזער. עס וואוינען דאָרט פּאַליאַקן, מען גייט IN מיט אַ נאָרמאַלן צופרידענעם לעבן, APN די YON פּלעצער IND עס זיינען געווען קברים, ווען מען זעט ONT אַלץ פון דער נאָענט, PN אוממעגלעך צו פאַרשטיין, OT) אַזױ ONT קען זיין. PN IN TAN דאָס, עס PN אַ טרויעריקע װירקלעכקייט!
PIN PI PN געווען אויף דעם ANA אַלטן בית-עולם, אויף מינסקע גאַס. די אַמאַליקע פיל טויזנטער מצבות TID פאַרשטאָרבענע אידן, TWIT פאַרשוואונדן. PR ONT צוגענומען און צעשטערט געװאָרן TID פּאָליאַקן. אויפ'ן בית- עולם זיינען געמאַכט געװאָרן אַלעיען, װאָס שניידן דורך yr צענטער TD דער שטאָט. דאָרט, IND עס זיינען אַמאָל געווען קברים פון אַמאַליקע פאַרשטאָרבענע PNR ביאַלי- סטאָק, שפּאַצירן איצט פריילעכע פּאַליאַקן, איך PI דאָרט PN דער געגנט דורכגעגאַנגען אומעטום וואו עס PN אַמאל געווען דער אָרעמער אידישער געגנט, די קראַקאָווסקי, זשעלאזנע, גרונוואלדזקעי, אַנגעלסקע און אַנדערע. איך בין געגאַנגען ביז'ן TAN פאַרטיפט PR געדאַנקען. INT PN געטראַכט וועגן דער אַמאַליקער אַזױ גוט באַקאַנטער TIN פאַרצווייגטער אידישער ביאַליסטאַק, װאָס “AND PNR שוואונדן. יאָ, פאַרשוואונדן. עס PN גאָרניט פאַרבליבן TID אונזער אַמאָליקער טייערער אידישער היים!!! ribs פאַרבליבענע צייכענס INT PR ביאַליסטאָק, PNR אַרומגעגאַנגען PI PR געזוכט, געװואָלט געפינען עפּעס TID DIDS אַמאָליקן אידישן לעבן, TAN אַזעלכעס PR דאָרט כמעט ניטאָ. TIN ONT װאָס TV זעט יאָ, פאַרשאַפט גרויס INT PN PMN געקוקט אויף דעם ANT PN ON TINA געטראַכט TIN ביי דער איבערגעבליבענער פּונדאַמענט pb דעם דענקמאָל אױף באגנאָווקער בית-עלמין, נאָך די געפאַלענע בּיאַליסטאָקער אידן אין דעם פּאָגראָם פון יאָר 1906. 296