יידיש לאַָדזוש | 73 ם. שלעזינגער דרי לאָדזשער טעאַטער-סמודיע בּיים , הזמיר" אַזױי װי די פמליא של מעלה האָסט מיך אלײן געלאָזט לעבן -- זײ טלעמען. װײוס אױיס אינגע' שלווגען -- די טײערע מײגע: גרינבערגס, פישמ8נס, קלייגס, פּלודוינסקיס טון אַלע אַנדערע פון דעך יידישער טעאטער סטודיע בים ג;הזמיר" און ואחרן טחרון דער לְטַגגיאָרִיקֶער רעזשיסער י. מאָשקאָװיטש --- ליגט אויף מיר א הײליקער חוב צו פארגעדעגקען טון פארשרײבן זײ לזכרון עד סוף' כל'הדורות. חב? א? דאבדין ולא משתכחין. די טעאטער-סטודיע ביים , הזמיר" װי א סך אַנדערע לאָדזשער יירן, האָט פארלאָזן לאָדזש, נאָכדעם װוי די דייטשן האָבן דאָרטן נענומען באַלעבאַטעװען. אויף זייער װאַנדער-װעג װוּ אין פּינסקער ראַיאָן -- זענען דער גרעסטער טיי? פון זיי אומנעקומען --- בשעת דער דייטשער אינװאַזיע אויף רוסלאנד. די סטודיע האָט פּונקט דעמאָלט צוגעגרייט בראָדערזאָנס א פּיעסע, געווידמעט די רוסישע נרענעצן א"נ , די גרענעץ". צִּ דער ערשטער פרווו
אין דער צווייטער העלפט פון די צװאַנציקער יאָרן -- נאָך דעם תוהו-ובוהו פון די יאָרן 1922:1918 -- וען די נאָכװײיען פון נאָך דער ערשטער וועלט-מלחמה, וועלכע האָבן אַמשװערסטן געטראָפן דעם יידישן פאָלְק -- אָט דעמאָלט האָט די יידישע יוגנט אָנגעהויבן זיך פאַרטראַכטן, אַז ,לא אל הלחם לבדו יחיה אדם" און פון אַלע ווינקעלעך פון יידישן אָרום האָבן פּראָגרעסיווע יוגנט אָנגעהויבן פּרובירן עפּעס טאָן נישט בלויז פאַר גשמיות, נאָר אויך פאַר רוחניות. א טייל יוננט האָט געצויגן צו דער טעאַטער-קונסט, אזוי ארום האָבן זיך נעשאַפן עטלעכע אַמאַטאָרן-קרייזן. צו יענער צייט זענען וידער טעטיק געװאָרן די אלע געזעלשאַפטלעכע- און פּאָליטישע פּאַרטײען אויף דער יירישער גאַס, מיט ניײאַנטשטאַנענע פּאַרטײײלאָקאַלן, ביבליאָטעקן און לייעןזאַלן --- און אין דער זעלבער צייט זענען צוריסגעסומען יירישע פּראָפּעסיאָנעלע אַקטיאָרן פון לאַנד און פון אױיסלאַנד און אָנגעהויבן שפּילן יידיש טעאַטער, ס'רוב פון לייכטן זשאַנער און מיט א גאַנץ פיינעם צומיש פון שונד. למעך
האמת: ס'האָבן אונדז אויך מהנה געווען מיט איינצלנע גוטע אויפטריטן פון , לעבעדיקן יידישן װאָרט" אזעלכע קינסטלער וי הערץ גראָסבאַרד, רחל האָלצער, יעקב וייסליץ ע"ה א"א. עטװאָס שפּעטער האָבן זיך אָנגעהויבן צו באַווייזן (נאָר אויף גאַסטראָלן)) בעסערע יידישע אַנסאַמבלען מיט א בעסערן רעפּערטואַר, אָט דאָס פעלן פון א סטאַבילן (מיט א גוטן רעפּערטואַר) יידיש טעאַטער אזוי וי אין פּוױילישן און דײיטשן טעאַטער -- האָבן באַװירקט צום אַנטשטײן פון א צאָל טעאַטער-ליבהאָבער קרייזן ביי אונדז אין לאָדזש, מיט א פארשיידנאַרטיקן כאַראַק- טער -- אָבער חלילה זיך נישט מטמא געװען מיט ביליקע אויפטריטן. אין זייער רעפּערטואַר איז דעמאָלט אריינגעגאַנגען װערק פון אונדזערע קלאַסיקער, וי: פּרץ, שלום-עליכם, מענדעלע, אַש, לייוויק און אַנדערע.
איינע פון די סאַמע װאָגינסטע, מיט אַן ערנסטן צוגאַנג צום גוטן יידישן טעאַטער -- איז געווען די , טעאַטער סטודיע ביים , הזמיר". זאָל ביי דער געלעננהייט דערמאַנט ווערן צום גוטן דער עקאָנאָם פון , הזמיר"-לאָקאַל? (כ'קאָן זיך נישט דער- מאָנען זיין נאָמען), וועלכער האָט איבערנעגעבן דעם , הזמיר"- לאָקאַל אויף עטלעכע מאָל אין ואָך צו אונדזער דיספּאָזיציע צו מאַכן פּראָבן, װי אויך פאר אויפפירונגען. דער לאָקאַל איז פארהעלטנישמעסיק געווען צוגעפּאַסט צו שפּילן טעאַטער און מיר האָבן טאַקע אויסגענוצט די מעגלעכקייט כמעט ביז צום אויסברוך פון דער צווייטער וועלט-מלחמה. די סטודיע האָט אויפנעפירט גוטע טעאַטער-פאָרשטעלונגען אין גרעסטן טייל אונטער דער רעזשי פון י. מאָשקאָוויטש ע"ה.
מיטן קרייז דאָט געפירט דער זייער באַגאַבטער רעזשי- סאָר; ישראל מאָשקאָװויטש (דער בעסטער שלום-עליכם אינטערפּרעטירער) און אנדערע רעזשיסערן; עס האָבן מיט אונדז מיטנעארבעט יצחק ברוינער ע"ה פּראָיעקטירט און געמאָלן דעקאָראַציעס צו שלום-עליכמס ,אוצר"; הענעך קאָן (געשאַפן מוזיק און אליין אַראַנזשירט דעם מוזיקאַלישן טייל פארן , אוצר") וי אויך געשאפן מוזיק פאר דער נישט- צושטאַנדגעקומענער פאָרשטעלוננ און אליין רעזשיסירט דעם אײינאַקטער פון פארשטאָרבענעם (צו 28 יאָר) רוסיש-יידישן שרייבער בייניש שטיינמאַן ע"ה א"נ ,משיח בן דוד", און מי? אַנדערע, וועלכע האָבן אונדז נעהאָלפן אין אונדזער אַרבעט, זאָל מיר דערלויבט זיין אויסצורעכענען א טייל פון אונ- דזערע אויפפירוננען: א חוץ שלום-עליכמס קלענערע אוים-