108 םםר לוקאװ אלע ארעםטירטע האט מען איבערגעשיקט אין דער לובלינער טורםע, װו די זענען געזעםן4 חדשים. אין יאר1921 איז די בונדישע טעטיקײט װידער געױארן באנײט. דער לאקאל האט זיך געפונען אויף מעזריטשער גאם, אין גרושטשעװםקים הויף. אויך די ״פאלקם־פארטײ״ האט װידער אנגעהויבן םיח איר ארבעט אויפן קולטור־געביט. זי האט געעפנטא לאקאל אויף דער הויפטגאם, אין קאמינםקים הויף, א. נ. ״פאלקם־ביבליאטעק״ מיטא גרויםער צאל ביכער אין ײדיש און אויך אין אנדערע שפראכן. אין יאר 1922, בעת דער שפאלטונג אין ״בונד״, איז משה הובערמאן אװעק צום ״קאמבונד״. נאך דער באםרײונג פון פוילן, אין יאר 1919, האט דער ״בונד״ אין לוקאװ געעפנט אויף דער שולגאםא קאאפעראטױוע קראם פון פארשידענע שפײז־פראדוקטן. יעדער אײנער, װאם האט געװאלט האבן די רעכט צו קויפן אין דער קראם, האט געדארפט אײנ־ צאלן15 זלאטעם. אין דעם קאאפעראטױון געװעלב האט אלץ געקאםט ביליקער, װי אין די פריװאטע שפייז־קראמען. מיטן קאאפעראטיװ האט אנגעפירט שלמהלע דװאש און בן־צױן םקורקע. אלם אנגעשטעלטע האבן געארבעט די ח׳טעם פײגע גרינבוים־טשעמני און שײנדל דװאש־הובערמאן. דער קאאפעראטיװ איז געװען טעטיק ביזן יאר 1923. אינטערעםאנט איז צו דערצײלן פאלגנדיקן עפיזאד:

אין מאי1919 איז אנגעקומען פון ״דזשאינט״ פאר די לוקאװער ײדישע נויטבאדערפ־ טיקעא גרעםערער םכום שפײז־פראדוקטן. דער טראנםפארט איז געשיקט געװארן צו דער קהילה מיטא באמערקונג, אז די פארטײלונג זאל זיץ אונטערא געזעלשאפטלעכער קאנטראל, צופעליק האט דער קאמיטעט פון ״בונד״ זיך דערוװםט װעגן דעם בריװ פון ״דזשאינט״ און תיכף גערופןא מאםן־פארזאמלונג אין גרויםן בית־מדרש. אויף דעם מאםן־מיטינג איז אנגענומען געװארןא באשלום נישט צו דערלאזן, אז די קהילה זאל פארטײלן די פראדוקטן, נאר עם זאל געשאפן װערןא קאמיטעט מיט פארשטײער פון אלע ריכטונגען. עם איז פארגעקומעןא דעמאנםטראציע פארן הויז פון דער ײדישער גמינע און די דאזארעם האבן געמוזט מםכים זײן צו די פאדערונגען פון דער מאםן־ פארזאמלונג. עם איז געשאפן געװארןא קאמיטעט, אין װעלכן עם זענען אריץ: פון די גמינע־ דאזארעם— זלמן ״פליגעלע״ (גאלדבערג), משהקע פליכטענרײך און מאיר לײב געלערנטער: פמ דער ״אגודה״— משה אהרן װײנטרויב און ױנה נײ: פון דער ״פאלקם־ פארטײ״— משה צוקערמאן אמ חײם מאיר הײבלום: פון ״מזרחי״— בערל םלושני און גרשון פליקז פמ די האנטװערקער— אנשל מאנשפײזער און חײם מאטעם מאנדל־ בוים; פמ ״בונד״— מאטל בראנזויל, משה הובערמאן, בן־צימ םקורקע, י. לאנדםבערג אמ שלמה רובינשטימ.

נאכן דורכפירןא געהעריקע רעגיםטראציע אמ נאכן באשטימען דעם םכום פרא־