108 םםר לוקא װ אלע ארעםטירט ע האט מען איבערגעשיקט אין דער לובלינער טורמע, װו די זענען געזעסן 4 חדשים. אין יאר 1921 איז די בונדישע טעטיקײט װידער געװארן באנײט. דער לאקאל האט זיך געפונען אויף מעזריטשער גאם, אין גרושטשעװסקי ם הויף. אויך די ״פאלקם־פארטײ״ האט װידער אנגעהויבן םיח איר ארבעט אויפן קולטור־געביט. זי האט געעפנט א לאקאל אויף דער הויפטגאס, אין קאמינםקי ם הויף, א. נ. ״פאלקם־ביבליאטעק״ מיט א גרויסער צאל ביכער אין ײדיש און אויך אין אנדערע שפראכן. אין יאר 1922, בעת דער שפאלטונג אין ״בונד״, איז משה הובערמאן אװעק צום ״קאמבונד״. נאך דער באםרײונג פון פוילן, אין יאר 1919, האט דער ״בונד״ אין לוקאו געעפנט אויף דער שולגאס א קאאפעראטױוע קראם פון פארשידענע שפײז־פראדוקטן. יעדער אײנער, װאם האט געװאלט האבן די רעכט צו קויפן אין דער קראם, האט געדארפט אײנ־צאלן 15 זלאטעם. אין דעם קאאפעראטױון געװעלב האט אלץ געקאסט ביליקער, װי אין די פריװאטע שפײז־קראמען. מיטן קאאפעראטיװ האט אנגעפירט שלמהלע דװאש און בן־צױן םקורקע. אלם אנגעשטעלטע האבן געארבעט די ח׳טע ם פײגע גרינבוים־טשעמני און שײנדל דװאש־הובערמאן. דער קאאפעראטיװ איז געװען טעטיק ביזן יאר 1923. אינטערעסאנט איז צו דערצײלן פאלגנדיקן עפיזאד:

אין מאי 1919 איז אנגעקומען פון ״דזשאינט״ פאר די לוקאװער ײדישע נויטבאדערפ־ טיקע א גרעסערע םכום שפײז־פראדוקטן. דער טראנספארט איז געשיקט געװארן צו דער קהילה מיט א באמערקונג, אז די פארטײלונג זאל זיץ אונטער א געזעלשאפטלעכער קאנטראל, צופעליק האט דער קאמיטעט פון ״בונד״ זיך דערװוסט װעגן דעם בריװ פון ״דזשאינט״ און תיכף גערופֿן א מאסן־פארזאמלונג אין גרויסן בית־מדרש. אויף דעם מאסן־מיטינג איז אנגענומען געװארן א באשלוס נישט צו דערלאזן, אז די קהילה זאל פארטײלן די פראדוקטן, נאר עס זאל געשאפן װערן א קאמיטעט מיט פארשטײער פון אלע ריכטונגען. עס איז פארגעקומען א דעמאנםטראציע פארן הויז פון דער ײדישער גמינע און די דאזארעם האבן געמוזט מםכים זײן צו די פאדערונגען פון דער מאסן־ פארזאמלונג. עם איז געשאפן געװארן א קאמיטעט, אין װעלכן עס זענען אריץ: פון די גמינע־ דאזארעם — זלמן ״פליגעלע״ (גאלדבערג), משהקע פליכטענרײך און מאיר לײב געלערנטער: פ מ דער ״אגודה״ — משה אהרן װײנטרויב און ױנה נײ: פון דער ״פאלקס־ פארטײ״ — משה צוקערמאן א מ חײם מאיר הײבלום: פון ״מזרחי״ — בערל םלושני און גרשון פליק ז פ מ די האנטװערקער — אנשל מאנשפײזער און חײם מאטע ם מאנדל־ בוים; פ מ ״בונד״ — מאטל בראנזויל, משה הובערמאן, בן־צים םקורקע, י. לאנדסבערג אמ שלמה רובינשטימ.

נאכן דורכפירן געהעריקע רעגיסטראַציע א נאכן באשטימען דעם םכם פרא־