128 סםר לוקןןװ קאנצערטן פלעגן קומען קײן לוקאוו די פאלקםזינגער קיפנים און זעליגפעלד, דער חזן םיראטא א׳א• עם איז כדאי צו פארשרײבן לזכרון די אלע לוקאװער, װאם האבן געקעמפט, גע• װירקט און מיטגעריםן די פאלקם־מאםע. איך װעל דערמאנען די, װאם איך געדענק, שרה גאלדשטײן— די ביבליאטעקארין אןא םדר. איך גלויב, אז די, װעלכע זענען מיר ארוים פון זכרון, װעלן אין דעם םפר װערן דערמאנט דורך אנדערע. צו ערשט װיל איך דערמאנען די קולטור־טוער! איטשעלע און חײם מאיר הײבלום, מענדל ליכטנשטיק, ױםף זשיטא, דודטשע גאטעם־ דינער, חיים יאםל ראזענבלום, ש. מיגדאל, לייב טיקולםקי, יחיאל אײזענבערג, ברוך פרידמאן, אהרון שפילפויגל, ירחמיאל לאנדםבערג, מאטל פיעקאזש, פרל׳ רחל פרידמאן׳ מרים און חנה מענדלםאן, ליכטנשטײן, די פרײלינם ראזען, טיקולםקי, פרוי מיגדאל און גױניע גאלדפארב. פון צװישן די איבערגעגעבענע פאליטישע טוערם געדענק איך: ח. ל• יונגהויזער, איטשעלע הייבלום, בראנזויל, מ. הארטמאן, חנטשע דאנילאק, משה פעלדמאן׳ אברהם זשיטא, בערל ליפ, משה יאקל שולמייםטער, משה אהרון ליםביקער, יאםל פערגאמענט, ש. ליברײך, י. בידערמאן, אברהם יצחק האכמאן׳ איצל לערמאן, משה בארגשטיץ, ש. שײגבערג׳ מ. פינקלשטיין, משה שלאכטאװיטש, הובער־ מאן און י. װאקםמאן. אין לוקאװ איז געװען ממשא מאזאיק פון פארטײען, אינםטיטוציעם און פאראײנען.

אין די ערשטע יארן פון לוקאװער געזעלשאפטלעכן לעבן איז דער ״בונד״ געװען די אײנפלוםרײכםטע ארגאניזאציע צװישן די ארבעטם־מענטשן, שפעטער איז דער גרעם־ טער טײל אװעק צו די ״רויטע״. דער לעצטער אויפטו פון ״בונד״ איז געװען די צישא־ שול, װאם זײ האבן געשאפן צחאמען מיט דער פאלקם־פארטײ און ״לינקע פועלי־