מ. פעלדמאן גמילת־חםד־קאםע אין לוקאװ װען מיר פאראײביקן דאס לעבן און אונטערגאנג פון די לוקאװער יידן, מוזן מיר אייד דערמאנען אזא װיכטיקע דאן עקזיםטירנדיקע אינםטיטוציע, װי די גמילת־חםד־ קאסע איז געװען פאר דעם נויטבאדערפטיקן ײדישן פאלקם־מענטש, װעלכער איז עקא־ נאמיש רואינירט געװארן צוליב דער דעמאלטיקער אנטיסעמיטישער פוילישער פאליטיק. א דאנק דער גמילת־חםד־קאסע איז ד״ונדערטער ײדן געלונגען אויפצוהאלטן און אפילד צוריק אויפבויען זײערע סארלוירענע עקאנאמישע פאזיציעם. דאם איז געװען דער פארדינסט אויםשליםלעך פון אײניקע ױנגע ענערגישע לוקאװער געזעלשאפטלעכע טוערם, װעלכע האבן אװעקגעגעבן זײער גאנצע ענערגיע צו דערהײבן די גמילת־חםד־ קאםע אלסא פאלקם־אינםטיטוציע, באליבט און געאכטעט ביי דער גאנצער לוקאװער ײדישער באפעלקערונג אן אונטערשיד פון ריכטונג. לאמיר טאקע איצט דערמאנען די אלע, װעלכע האבן אװעקגעגעבן זײער מי און ענערגיע פאר גרינדן אזא קאסע בײ אונדז אין לוקאװ.
זײער שװער איז איצט צו באשרײבן אלע פרטים װעגן דער אנטשטײונג און אנט־ װיקלונג םון דער לוקאװער ײדישער גמילת־חםד־קאםע. לײדער באזיץ איך נישט קיץ דאטעס און ציפעח װאס װאלטן מער אפגעשפיגלט די טעטיקײט פון דער אינםטיטוציע. אבער די קליעע צאל לעבנגעבליבענע לוקאװער ײדן קענען פעםטשטעלן, אז די קאםע איז געװען פרײ פון פערזענלעכע און פארטײאישע טענדענצן און געהאלפן די גאנצע לוקאװער ארעמקײט צו דערהאלטן זײער עקאנאמישע עקזיםטענץ. אײניקע מאל האבן אונדזערע לאנדםלײט אין אמעריקע באמיט זיך, אז אין לוקאװ זאל געגרינדעט װערןא גמילת־חםד־קאסע. זײ האבן פארשטאנען, אז נאר דורך קאנ־ םטרוקטױוער הילף קען מען באמת העלפן. צו דעם צװעק האבן זײ געהאט ארײנגע־ שיקטא גרעםערע םומע געלט. אבער צוליב פארשידענע פעחענלעכע רײבונגען איז די קאםע דאן נישט געשאפן געװארן. דאך האבן אונדזערע לאנדםלײט אין אמעריקע נישט גערוט, אז אזא קאםע זאל יא געשאפן װערן.
סוף יאר1937 װער איך גערופן צום לוקאװער רב ז״ל אץא פארשטײער פון װאר־ שעװער /,דזשאינט״, ה׳ טארטשינסקי, דערקלערט מיר, אז לויטן אויפטראג פון םעקרע־ טאר פון די לוקאװער לאנדםלײט אין אמעריקע ה׳ אלבעדט בראן (משה עקיבא מלכם זון) דארף איך איבערנעמען די איניציאטױו צו גרינה אין לוקאװא ײדישע גמילת־חםד־ קאםע. דער ה׳ טארטשינםקי איז גרײט תיכף צו געבן500 דאלאר אויף דעם צװעק און בײא גוטער אנטװיקלונג פון דער קאסע װעלן זײ געבן נאך500 דאלאר אין דער פארעם פמ קרעדיט און פון מאנאטלעכע צוריקצאלונגען. די לוקאװעד יידישע באפעלקערונג 132