אהרון קופיעץ א בינטל זכרונות װער פון די לוקאװער געדענקט דען נישט רחל יצחק־אשרס סאדעװאסער־געװעלג אויף דער װארשעװער גאם? רחל אױ יוגגערהײט געבליבן אן אלמנה— מיט5 קינדער, דריי מײדלעד און צוױי ײנגלעך. מיר האב געװױנט אין שכנות, אויף דער מעזריטשער גאס. אין זעלבן הויף האט רחל געהאט די סאדעוואםער־פאבריק. פון דער גאנצער שטאט פלעגט מען קומען צו רחלען טדינקעןא גלאז םאדעװאםער מיט סאק, װאם האט געהאט טויזנט טעמים־ קאלט, גוט גאזירט און מיטא געשמאקן קארשן־םאק און דער עיקר, אויב עמעצער האט געבעטןא האלב גלאז װאםער מיט םאק, האט רחל נישט געזשאלעװעט און געגעבן דריײפערטל גלאז. האבן טאקע ײח באשטעלט אנשטאט איץ גלאז— צוױי מאל צו האלבע... רחל האט געהאט פרנםה בשפע. די עלטערע צװײ טעכטער, פײגע און עלקע, האבן געארבעט אין געװעלב. די ײנגסטע, חנה, איז געװען די שטוב־באלעבאםטע. די צװײ ײנגלעך, יאנקל און לײזער, זעגען צו יענער צײט נאך געװען קליץ. מיט דער צײט האט רחל חתונה געמאכט אירע דרײ טעכטער און געגעבן זײ גרויםע נדנים. די טעכטער האבן אין בריסק, גראדנע און ביאליסטאק״ וװ זײ האבן געװוינט נאך דער חתונר״ אײנגעארדנט אזעלכע םאדעװאסער־געשעפטן. בײ רחלען אין סאדעװאסער־געװעלב בין איך געװען אן אפטער גאסט. איץ מאל בין איך געװען אן עדות פון אזא קוריאז!
אין מיטן פוןא הייםן זומערטאג איז אין געװעלב ארײנגעקומען בוטשעלע באבע־ ניקער, וװילױנגעריש געטאןא רוק ארויף דאם היטל אוןא זאג געטאן: ״רחלע, גיבן זי מירא האלב גלעזל םאדעװאםער מיט סאק״. וױ אלע מאל האט רחל אים געגעבן דרײ פערטל גלאז. בוטשעלע האט עם אראפגעלאזט מיט אײן שלונג, געבליבן שטיץ מיםן לײדיקן גלאז און האנט אץ באלעקט זיך מיטן געשמאקן םאק. אין דער זעלבער צײט איז אין געװעלב געװען ראובן טיקאצקי. ער האט געפלירטעװעט מיט עלקען. זעענדיק, װי בומשעלע באלעקט זיך אזוי מיט הנאה, האט טיקאצקי איםא פרעג געטאן װיפל גלעזער םאדעװאסער מיט סאק ער װאלט נאך אויםגעטרונקען. דערויף האט בונחזעלע געםרעגט1 ״וױפל שטעלםטו איץ״ז דערויף האט טיקאצקי געענטפערט, אז ער שטעלט20 גלעזער. מען אױ אדורכגעקומען אויף18 גלעזער, און אויםער דעם, אויב בוטשעלע געוױנט, באקומט ערא פרעמיע2 פעקלעך שאקאלאד און5 זלאטעם. דאן, אין די צװאנציקער יארן, איז עס געװעןא םך געלט. רחלע האט געצאפט פץ באלאן די גלעזער םאדעװאםער אץ עלקע האט זײ דערלאנגט בוטקזעלען• יעדעם גלאז האט ער אראפגעעולונגען מיט צוויי שלונג. דערוױיל אױ דאם 205