א. מ. שלאכטאוויטש זכרונות פון ײדישן פארטיזאנער־אטריאד פוגקט נײ־יאר 1944 בין איך איבערגעשיקט געװארן אין א ײדישן אטריאד אױפז נאמען פון קאלינין. אין אטריאד האבן זיך געפונען 1120 ײדן, אנהײבנדיק פון איע־ יאריקע קינדער ביז זקנים פון 80 יאר. דער פירער פון די פארטיזאנער אין דעם ראיאן, ח׳ דובאװ — א רום, זאגט צו מיר אזוי: *געדענק, דו גײמסט אין א ײדישן אטריאד, און דײן אויפגאבע װעט זײן אויפצו־ הײבן אים אויף א װירדיקער מדרגה. דאם ליגט אין דײן אינטערעם, אין דעם אינטערעם פון די ײדן*. איך האב אים פארשטאנען. קומענדיק אויפן ארט בין איך זײער װארעם אויפגענומען געװארן דורך אלע פארטיזאנער, װי אויך דורך דעם ײדישן קאמאנדיר ביעלםקי. אין אײגיקע טעג ארום בין איך געװארן דער פאליטישער פירער פונעם אטריאד (פאליטרוק) און סעקרעטאר פון דער פארטײאישער ארגאניזאציע.

איך געדענק די װערטער פון ח׳ דובאװ און אגגעד׳ויבן אגיטירן װעגן גיוץ אויפטאן עפעס װיכטיקם. דאם איז אבער שװער אנגעקומען. אזוי האט געדויערט ביזן 15טן פעברואר׳, װען עס האבן זיך צו מיר פאראײניקט גאך 6 יונג ע פארטיזאנער. מיר האבן מיטגענומען אויםרײם־מאטעריאל און אװעק אין דער געגנט פון נאװאיעלנע־לידע צו דער באן־ליגיע. צו אונז האט מען צוגעטײלט א פאליאק פון א נאעגטן דארף׳, װעלכער האט גוט געקענט אלע װעגן אין די װעלדער. מיר זענען מיט אים אװעק איצמאל׳ א צװײט מאל און עס האט זיך גארנישט אײנגעגעבן אויפצוטאן. מײנע חברים האבן שוין אנגעוװירן דעם מוט. נאך א געװיםן װערטער־אויםטױש זענען מיר װידער אװעק. מיר האבן געמוזט אכטונג געבן׳ אז די היטלעראװצעם זאלן אונז נישט באמערקן׳, װײל אויף יעדן באן־קילאמעטאר האט זיך געפונען א בונקער מיט װאך־זעלנער. מיר האבן דעריבער געמוזט אפװארטן א מאמענט׳ װען די װאך װעט זיך דערװײטערן. װען אוגדזער אויםשפירער׳ אן עלטערער ײד פון א דארף נעבן נאװאגרודעק׳ האט אונז געמאלדן׳ אז די װאך איז שוין אריבער — זעען מיר ארויף אויף דער באן־ליניע און אװעקגעלײגט דארטן אוגדזער ״מתנה״׳ װאם איז באשטאנען פון א גרויסער לאדוע אויפרײם־מאטעריאל. מיר האבן נישט באװיזן צו ענדיקן אונדזער ארבעט׳ װי עס עפנט זיך דער םעמאפאר פון דער םטאציע און א צוג פארט ארוים אין אונדזער ריכטונג. אײלנדיק ד׳אב ן מיר פארלאז ן די ליגי ע או ן געד׳אלט ן גרײ ט דא ם געלאדעג ע געװע ר צ ו קעמפן אוי ף לעב ן או ן טויט . דא ם ארט ׳ ו װ מי ר האב ן אונדזע ר מינ ע אװעקגעלײגט ׳ הא ט זיך געפונע ן אנדערד׳אלב ן קילאמעטע ר פו ן דע ר םטאצי ע יאצוקי . מי ר האב ן קוי ם באװיזן א בים ל זי ך צ ו דערוױיטער ן פו ן דע ר באן־ליניע ׳ װ י דע ר צוג ׳ װא ם הא ט שוי ן באװיזן צ ו אנטװיקלע ן א געוױם ע שנעלקײט ׳ אי ז מיט ן גאנצ ן אימפע ט ארױ ף אוי ף

496