498 םםר לוקןזװ מיר זענען אלע אנגעקומען לעבעדיק צו זיד אהײם. געמיינט האבן מיר, אז אונדזער אפטײלונג װײםט נישט װעגן אונדזער אפגעטאן שטיקל ארבעט. אבער װאם וױהם זיו ארויםז שוין די ערשטע פאםטנם באגריםן אונדז און ביז מיר קומען אן צום צװײטן פאםטן׳ לויםן שוין אונדז אקעגן הונדערטער מענער׳ פרויען און קינדער און מען קושט אונדז און מען םרײט זיך מיט אונדז. דער קאמאנדיר אונדזערער׳ דער קאמיםאר גארדין׳ א נאװאגרודקער ײד׳ פרײט זיד שטארק מיט אונדז׳ װײל נאד פריער האט ער געהערט װעגן אונדזער אויפטו׳ ער רופט אונדז אלעמען צונויף און גיט אונדז צו מאכןא ״לחײם״■
אין אטריאד הײבט זיד אן צו שאפ,א פרײװיליקע גרופע׳ װעלכע גרײט זיד אויםצופירן אזא פריש שטיקל ארבעט. מען בעט שוין מיד.• ״חבר פאליטרוק׳ איד װיל גײז׳ איד בין גרײט צו גײן 1״ און דא האט זיד דערנענטערט דער ױם־טוב־טאג פון דער אנטשטײונג פון דער רויטער ארמײ. מיר גרײטן זיד צו פײערן דעם טאג. אויף דער פײערונג טרעט איד ארוים און זאג׳ אז װען היטלער װאלט איצט געװען דא בײ אונדז און װאלט געזען דעם גרויםן ײדישן אטריאד. װאם האט אים מיט אײניקע טעג צוריק צעשמעטערט דעם עשאלאן— װאלט ער זיכער באקומעןא הארץ־אטאק. און װאם װאלט ער געזאגט׳ װען ער וױיםט׳ אז היגטער זיעע גארניזאנען האלטן זיד אויף אזעלכע מעכ־ טיקע ײדישע אטריאדן׳ װי אונדזערער און זארינם׳ װאם האט אייד געצײלט אריבער ססד ײדן׳ אחוץ צענדליקער פוילישע און רוםישע אטריאדן׳ וװ אומעטום זענען געװעז ײדן׳ װאם האבן אפגעשפילטא גרויםע ראל אין קאמף קעגן זײנע באנדיטן. צי קאן ער זיד דאם פארשטעלןז אויף דער קינדער־פארשטעלונג פון אונדזער אטריאד (96 קינדער) האב איד׳ ארומנעמענדיק די קינדער׳ געשוװירן׳ אז איד װעל טאן אלץ׳ כדי צו ראטעװען די קינדער• איד װעל זײ אלץ ברענגען איז איד מוז דערלעבן ארויםצופירן די קינדער פון װאלד לעבעדיקע. צום םוף האב איד גערופן אלע צום קאמף. אויף צו מארגנם זענעז מיר טאקע אװעק אויף נײער ארבעט... *
אין די ערשטע טעג פון מערץ געלונגט אונדז װידער אראפצולאזןא צוג פון די רעלםן. עם װערן אויף ם׳נײ צעשמעטערט פאשיםטן׳ װידער פארניכטעט קריגם• מאטעריאלן. מיר פארן צוריק מיט נאד מער פרײד. מען קוקט אױף אונדז מיט נאד מער דרד־ארץ. מיר וױלן אבער נאד נישט אהײמפארן. מיר האבן נאד בײ זידא שװערן גראנאט פון60 קילא. פירן אים צוריק אין לאגער ארײן האט נישט געפאםט. בעםער װאלט געװען׳ װען מיר לאזן אים איבערא מתנה פאר די היטלערישע באנדיטן. מיר באשליםן דעריבער אויפצורײםן די בריק צװישן נאװאגרודעק און לידע. אונדז איז געגאנגען נישט בלויז אין דער בריק׳ נאר אייד אין די פאשיםטן. מיר האבן געזוכט זײער לעבן צו פארקירצן... מיר גײען אװעק צו די הײמישע פויערים פון דער געגנט׳ צו פאליאקן׳ און פון די דערװיםן מיר זיד׳ אז הײנט דארפן פון דער גלאז־הוטע ארויםפארןא סד אויטאם׳ װעלכע שטײען שויז געלאח. מיר לײגן שנעל אװעק אונדזער