576 םר לוקאװ ביז 1910. עטלעכ ע געמענ געדענק איך ־ לייבל ראזענבוים ע״ה — פארזיצער! חיים לעדערפארב ע״ה — םינאנםן 1 עלי יאנגשטיץ ע״ה — פראטאקאל־שרייבער. אונדזערע לוקאװער מענטשן האבן דעמאלט זיך גענויטיקט אין הילף טאקע דא׳ אין די פאראײניקטע שטאטן. די פארדינסטן פון די ארבעטער זענען דעמאלט געווען זייער קליינע. אין קאמיטעט זענען דאן געווען יאנקל בראון, זײן ברודער אבי בראון. געווען בײ אונדז א זון פון א לוקאװער פאמיליע, װאם האט זיך דערצויגן א װשטודירט אין אמעריקע׳ געװארן אן אדװאקאט. זײן נאמען איז געװען מארים לעװיט ע״ה • א ח ע ר האט פאר אונדז ארויםבאקומען די לעגאליזאציע פונעם פאראײן, אדער װי מען רופט דאם אין ענגליש ו טשארטער־קאנסטיטוציע.

אזוי האבן מיר זיך געפירט ביז 30—1929, װען אין אמעריקע האט זיך אנגעהויבן דער גרויסער קריזים. די בענק האבן באנקראטירט זאלע אפשפארונגען זעגן פארלױרן געגאנגען. אויך דאם ביסל געלט, װאם מיר האבן געהאט אין באנק, איז פארפאלן געװארן. ערשט אין יאר 1933 האט מען אנגעהויבן קומען א ביסל צו זיך. מען דארף אבער אונטער־ שטרײכן, אז אפילו אין די 3—4 שווערע קרתים־יארן, זענען געװען גוטע הארציקע לוקאװער מענטשן װאם האבן נישט גערוט, ארומגעגאנען זומער און װינטער, געקלאפט אין די טירן, און זיי זענען נישט אװעק מיטן לײדיקן, דאם זענען געװען: הערשל צוקער־ מאן ע״ה (געװען ביי אוגדזא קראנקן־װעכטער אין משך פון לאנגע יארן) ז זיץ ברודער משה צוקערמאן ע״ה (פארזיצער פון לוקאװער פאראײם 1938—1944) ז לײבל מארמאן איז געװען דער םאראנטװארטלעכער פאר די פינאנםן (טרעזשורער) ביזן םוף פון זיץ לעבן ז מאריס לעװיט ע״ה (פאחיצער 50—1944) און עליי יאנגשטײן ע״ה, דער פירער זינט דער גרינדונג פץ פאראיץ. אין יאר 1933 האבן מיר געליטן א פארלוסט. אונטערן אײנפלו ספון די געשעענישן אין אײראפע, םפעציעל אין רוםלאנד, האט זיך אין די פאראײגיקטע שטאטן געשאפן דער ״אינטערנאציאנאלער ארבעטער־ארדן״, װאס האט זיך באמיט צו באקומען מיטגלידער פץ פארשידענע לאנדםמאגשאפטן, צו שפאלטן די ברענטשעם פץ םאציאליםטישן ארבע־