שלמה רובינשטיין דערמאנונגען װעגן קולטור־געזעלשאפטלעכן און רעליגיעזן לעבן אין אונדזער שטאט דער אויפשװונג פון פאליטישן און קולטור־געזעלשאפטלעכן לעבן צװישן דער ײדישער באפעלקערונג אין לוקאװ איז געקומען אין דער צײט פון רעװאלוציאנערן אויפברויז אין רוסלאנד אין יאר 1905. דער אויפשטײג פון סאציאליזם האט אויך דערגרײכט קײן לוקאװ. די ײדישע ארבעטער, די שנײדערס, שוסטערס, בעקערס, טרעגערס און אנדערע, האבן זיך ארגאניזירט און אנגעהויבן פירןא פאליטישע ארבעט— אויסער דעם עקאנאמישן קאמף פאר אויםבעסערן די ארבעטס־באדינגונגען. אויך די אנטיסעמיטישע העצע און די פאגראמען האבן געהאטא װירקונג אויפן פארמירן דאם באוװםטזײן פון ײדישן ארבעטער און פאלקם־מענטש. א סופר אין לוקאװ דער אויפשטײג פון דער ײדישער ארבעטער־באװעגונג אין דעמאלטדיקן רוסלאנד האט אויך דערגרײכט קײן לוקאװ צוא געװיםן טײל פון דער ײדישער ױגנט. יעקב, משה קױוים זון, די ברידער און שװעםטער לאטערמאן און אנדערע האבן געשאפן אין לוקאװ א בונדישע ארגאניזאציע. נאך דעם װי די צארישע מאכט האט דערשטיקט די רעװאלו־ ציאנערע ארויםטריטן אין אלע שטעט, זענעןא רײ בונדישע טוער אין לוקאװ, צוליבן טעראר מצד דער מאכט, אװעק פון שטאט און אויסגעװאנדערט קײן אמעריקע.