Rabbi Groisman

דעמזעלבן מאנאט האב ן די דייטש ן פארלאנגט נאדא טראנם־ פארט יידן. אבער מ׳הא ט שוין מער נישט געגלויבט די מענטש ן פון יודנראט, און יידן באשליסן זיך נישט צו שטעלן פרייוויליק. דאן רופט מערי ן אויף א באראטונג אלע רבנים און דיינים, ווי אויך א צאל כלל־טוער פון בענדי ן און סאסנאוויץ, צווישן אנדערע די רבנים, ר׳ מעגדל לוי ן און הר ב גרויסמא ן פון בענדי ן און די רבנים פון סאסנאוויץ. אויף דער באראטונ ג האט זיר מערי ן געוועגדע ט צו די פארזאמלטע מיט פאלגענדיקע ווערטער: ...

סוף יוגי 1942 רופ ט מערין א פארזאמלונג פון דער יוגנט, אויף וועלכער ער פאדערט זיך מעלדן פרייוויליק צום "ארבעטס־ איינזאץ" אין די דייטשע לאגערן. און ווען די יוגנט וועט ברענגען דעם קרבן, וועלן די עלטערע אידן קענען בלייבן אין שטאט. מערין נעמט צו הילף דעם הרב גרויסמאן, וועלכער האט געזאלט ווירקן אויף דער יוגנט צו הארכן און גלויבן אין מערינס צוזאגן. און ווען דער רב דריקט זיך אויס, ״אז ממש הועד משה לא קם כמשה״ — הויבט זיך אויף א שטורם, די יוגנט פראטעסטירט. "ס׳איז א חרפה און בושה אז א רב זאל אזוי רעדן, אין דער צייט ווען הונדערטער יידן ווערן פארפייניקט דורך הונגער און פאלן פון דער שווערער ארבעט אין די לאגערן. ווי קען מען גלויבן מערינס הבטחות, וועלכע ער האט קיינמאל נישט מקיים געווען?" די פארזאמלונג האט נישט געבראכט פאר מערינען די געהאפטע רעזולטאטן. די יוגנט בא־ שליסט נישט צו גיין אין די ארבעטס־לאגערן. יעדער איינער זוכט פארשידענע וועגן ווי זיך צו באפרייען פון דער געפאר. אבער מעריו לאזט נישט אפ. ער ווענדעט זיך צו די דייטשע אנפירער פון די שאפן, אז זיי זאלן באפרייען א טייל פון די יידישע ארבעטער כדי זיי צו שיקן אין די ארבעטס־לאגערן. און א פאראדאקס — דווקא די דייטשן האבן דערקלערט, אז זיי קענען נישט באפרייען קיין אר־ בעטער, להיפך, עס פעלט זיי נאך ארבעטס־הענט. דאן מ׳ישט ...