צו פארלאזן בערלין און ער קומט צוריק קיין פוילן. אין יאר 1934 רעזשיסירט ער איי ן מיט יעקב ראטבויים סטודיע די פיעסע "אויף דער וועלט בייט זיך גארנישט" (א שותפות־ארבעט פון ז. פעדער און ל. פעלזנער), וועלכע ווערט געשפילט אין קאמינסקיס טעאטער אין ווארשע. אין יאר 1935 פארט פעדאר צוריק קיין זאגלעמביע, ווו ער שטעלט זין* אין קאנטאקט מיט דער בענדינער דראמאט. געז. "מוזע". ער רעזשיסירט איין די פיעסע "היטלעריאדע", וועלכע האט געהאט א גרויסן דערפאלג. זייט דעם יאר 1937 איז פעדאר טעטיק אין דער סאסנאוויצער מוזיק. דראמ. געז. "לירע" ווו ער האט געשטעלט, צווישן אנדערע, אויך די פיעסע דער "גואל" פון עמיל בערנהארדט וועלכע איז פיל מאל געשפילט געווארן אין זאגלעמביע. $ שמואל ציגלער: שוין ביי 31 יאר הויבט ציגלער אן צו לערנען צייכענען און פארנעמט זין* מיט מאלעריי. אין די יארן 1920—1918 לערנט ער זיך אין דער האמבורגער קונסטגעווערבע־שול, און אין די יארן 1924—1920 שטודירט ער מאלעריי אין דער קראקאווער קונסט־אקאדעמיע, וועלכע ער ענדיקט מיט אן אויסצייכנונג. נאכן ענדיקן די אקאדעמיע, פארט ציגלער קיין פאריז, ווו ער פארפולקאמט זיך ווייטער אין דער מאלעריי. צוליב דעם, וואס ער ווערט איינגעלאדנט אנטייל צו נעמען אין אויסמאלן די בענדינער שול, איבעררייסט ער זיין שטודיע־רייזע. ציגלערס מאלעריי טראגט א נעא־איפרעסיאניסטישן כאראקטער,

און גאַנ ץ באַזונדער ם צייכנ ט ע ר זי ך אוים אל ם גראַפיקער . אי ן ד י לעצטע יאר ן פארנעמ ט ע ר זי ר מייס טנס מי ט אקווארעל־מאלעריי . במשד פו ן ציגלער ם קינסטלערישע ר טעטיקיי ט זענע ן אי ן לאנ ה ווי אוי ר אי ן אויסלאנ ה איינגעארדנ ט געוואר ן א גאנצ ע ריי ע אויכ ד שטעלונגען פ ת זיינ ע ארבעטן , פו ן וועלב ע אייניק ע זענע ן געקויפ ט געווארן פא ר ד י פויליש ע מלוכהש ע זאמלונגע ן אי ן ווארש ע או ן אי ן קראקע. * טעאדאר ר יד ע ר : שטודיר ט מוזי ק ביי ם פראפ . יוליא ן וואלפסאן אי ן ווארש ע או ן שפעטע ר ביי ם פראפ . זא ם (דירעקטא ר פון דע ר קאנסערוואטארי ע או ן ערשטע ר קאפעלמייסטע ר פו ן דע ר דראמאטישער אפערע) . אין ד י יאר ן 1906— 1904 ווער ט רידע ר אנגאזשיר ט אל ם קארע ־ פיטיטאר פא ר ד י סאליסט ן פו ן דע ר דארמשטאטע ר אפערע . אי ן ד י יארן 1914— 1906 אי ז ע ר טעטי ק אל ם אפערן־דיריגענ ט אי ן ד י שטא * טישע־טעאטערן אי ן פרייבור ג (באדען) , ראסטא ק (מעקלענבורג) , באזעל או ן ליאן , אי ן 1918— 1916 אי ן דע ר ווארשעווע ר אפער ע או ן זייט דע ם יא ר 1918 אי ז ע ר דירעקטא ר פונ ם לאדזשע ר פילהארמאניע * ארקעסטער, פראפעסא ר פו ן דע ר דארטיקע ר קאנטערוואטאריע , די ־ ריגענט פו ן פארשידענ ע באר ן או ן אי ז אוי ר טעטי ק אל ס אקאמפא ־ ניאטאר. ס׳איז כד י צ ו באמערקן , א ז ט . ראדע ר הא ט א ח ח מחי ק אוי ר שטודירט יוריספרודענ ץ (ווארשע , 1901—1899 ) או ן מעכאני ק (דארמ ־ שטאט, 1095—1901) .

חנה שיינ טאל דעביוטירט צו ערשטן אי ן דע ר היגע ר דראמאט . געז. "מוזע", ווייזט ארוי ס א ן אויסגעשפראכענע ם שוישפילערישן טאלאנט. שפעטע ר פאר ט זי אפ קיין ארץ ישראל, וו ו ז י איז ► זייט דע ם יאר 1925, א שוישפילערי ן פונ ם בארימטן ארבעטע ר טעאטע ר "אהל". זי שפיל ט מיט אי ן גאנצן "אהל״־רעפערטוא ר או ן צייכנט זי ר באזונדערס אוי ם אי ן כאראקטע ר או ן קינדער־־ראלן, גראטעסק־טיפן, יונגע או ן אלטע. זי ווירקט מיט אי ן פאלגנדיקע פיעסן: סטעפא ן צווייגס "ירמיהו", מענדעלעם "מסעו ת בנימי ן השלישי", בערגעלסאנ ס "ברויטמיל", "יעקב ורחל", הייערמאנ ס "פישער", "מגל ת אסתר", זינגער ם "יאש ע קאלב" או ן אי ן פי ל אנדערע. * לייביש שפיגעלמאן: גרינדע ט אי ן 1911 א וואכנשריפט א.נ. ״אנאנסן בלאט״, ווא ס דערשיינט ביז ן יא ר 1913. אי ן זעלב ן יא ר ווערט דע ר נאמע ן געענדער ט אוי ף "אונזע ר טעלעפאן" או ן אי ן יא ר 1919 אוי ף "זאגלעמביע ר צייטונג", וועלכע עקזיסטיר ט ביז צו ם חייג ־טיקן טא ג אונטע ר דע ר רעדאקציע פו ן ל. שפיגעלמאן.

ס׳איז כדאי צו באמערקן, אז רעד שפיגעלמאן איז געווען איינער פון די פיאנערן, וואס האבן געשאפן רעגיאנאלע יידישע צייטשריפטן וועלכע האבן זיך שפעטער שטארק אנטוויקלט איבערן גאנצן לאנד גלייכצייטיק: מיט אנטשטיין פון דער יידישער פרעסע אין פוילן, גרינדעט שפיגעלמאן א צייטונג־אגענטור, ווי אייער א בוב־ האנדלונג און העלפט צו, אז די יידישע פרעסע און דאס בוך זאלן אויף א מאדערנעם אויפן קאלפארטירט און פארקויפט ווערן צווישן די ברייטסטע יידישע מאסו אין זאגלעמביע. באמערקונג פון רעדאקציע: דערמיטענדיקט זיך דער טייל פון "זאגלעמביער אלמאנאך־וואס איז געלונגען אפצוראטעווען. אלע אפהאנדלונגען אין דעם טייל וואס זענען גישט געחת׳מעט, ווי אויך דער ארטיקל פון מ. י. בערג — זענען געשריבן געווארן דורכן ש. ראטענבערג. די ארטיקלען פון פארפ׳ ד״ר מאיר ב א ל א ב א ן אין עמנואל ר י נ ג ע ל־ בלום, זענען געשריבן געווארן ספעציעל פארן אלמאנאד אין זענען ביז יעצט נאד נישט פארעפענטלעך געווארן. 107 ־ ־