Original scanEvidence located
Original memorial-book scan 15
Book text
Passage 1OCR · respaced for reading · source chars 0-1246

מלחמות האבן גורם געווען צו א פולשטענדיקער ירידה פון בעבדיוי. ס׳איז פארשווונדן דער אמאליקער גלאנץ און וווילשטאנד. דער האנדעל און מלאכה זענען שטארק געפאלן. אין יאר 1673 האט די שטאט געציילט בלויז 40 הייזער מיט 346 איינוווינער. די סיבה דערפאַר איז געווען, וואם א באדייטנדיקער צאל בעלי־מלאכות זענען אוועק פון דער שטאט. אין יאר 1683 איז דורך בעבדיוי אדורכגעצויגן דער פוילישער קעניג יאן סאביעסקי דער דריטער מיט זיין ארמיי. דער קעניג וואם האט געאיילט מיט הילף דער שטאט ווין, וואס איז געווען באלאגערט דורך די טערקן, האט זיך אויפגעהאלטן א קורצע צייט אין היגן שלאס. צום אנדענק פון קעניג סאביעסקיס זיין אין בעבדיוי איז דאמאלט אויפגעשטעלט געווארן א דענקמאל, וועלכער שטייט נאך ביזן היינטיקן טאג אויף דער קאלאנטאיא גאס 45. די לעצטע לוסטראציע, וועלכע איז אדורכגעפירט געווארן אין יאר 1789 האט באוויזן, אז אין בענדי זענען דאמאלט געווען 279 הייזער מיט העכער 1200 איינוווינער וועלכע האבן געצאלט 27 גל. מיט 15 גר. באדן־שטייער און 200 גל. האנדל־שטייער. די יידישע קצבים (קיין קריסטלעכע זענען דעמאלט איבערהויפט נישט געווען אין בעבדיוי) האבן געצאלט 253 גל. מיט 10 גר. שחיטה־שטייער, און די קהלה האט געצאלט 700 גל. פון דער שול.

passage_c1f74a2632689111228841f6
Passage 2OCR · respaced for reading · source chars 1248-2568

ערשט אין דריטן צעבדליק פובם 19־טן י.ה. ווען מ'האט ארוס בעבדיו אבגעהויבן גראבן קוילן, און ע ם זעבע ן אבטשטאבע ן אי ן יאר 1825 ציבקהוטעם, האט די שטאט ווידער זיך אבגעהויבן צו אנטוויקלען. אין אדמיביסטראטיווע ר היבזיכ ט האט בעבדין אין די יארן 1795—1807 געהערט צום שעווערער פאויאט, וועלכע די פרייסישע אקופאבטן האבן צוגערעבבט צו ביי־שלעזיע. באכדעם ווי די פרייסן האבן פארלאזט די פוילישע געביטן׳ און ע ם זעבע ן אי ן פוילן, אויפן באפעל פון באפאלעאבען, געשאפן געוזארן 6 דעפארטאמעבט ן — האט בעבדין געהערט צו לעלעוו־שעווערער פאויאט. אין יאר 1808 איז בעבדין צוגעטיילט געווארן צום פיליצער פאויאט. ביי דער צווייטער אדמיביסטראטיווער צעטיילובג אין 1813 ווערט בעבדין אייבגעגלידערט אין אלקושער פאויאט. באבן אויפשטאב ד אין 1831 איז די שטאט ארייבגעפאלן אי ך אפאטיע. די רוסישע מאכט האט בישט צוגעלאזט צו וועלכער ס׳איז איביציאטיוו צו פארבעסערן די לאגע אין שטאט. ערשט אין יאר 1858 ווען ע ם זעבע ן געקומען די פארשטייע ר פון דער ווארשע־וויבע ר אייזעבבאן דירעקציע, וועלכע האט אבגעהויבן בויען די ליביע זאמ ־ קאוויץ־סאסבאוויץ — האט די שטאט ווידער אויפגעלעבט. אבער בא ך דעם איז די שטאט ווידער ארייבגעפאלן אין א גלייכגילטיקייט, פון וועלכער זי האט זיך ערשט ארויסגעריסן בע ת די היסטארישע געשעעבישן אין יאר 1863.

passage_0d24194c3b4a3b8a2c0032cf
Passage 3OCR · respaced for reading · source chars 2570-3886

אין מאמעבעט, ווען דער אויפשטאב ד איז אויסגעוואקסן, האט די שטאט פלוצליב אויפגעלעבט. א גרויסער טייל פון דער שטאטישער באפעלקערובג, צווישן זי א באדייטבדיקער טייל יידן, איז מיט געווער אין דער האבט ארויסגעטרעטן קעגן די צארישע אובטערדריקער. דעם 5־טן מאי 1864 איז ביש ט וויי ט פון דער שטאט פארגעקומען א צוזאמעבשטוי ם פון פוילישע אויפשטעבדיקע מיט רוסן. אויף דער זייט פון די אויפשטעבדיקע האט געבומע ן א לעבהאפטיקן אבטייל א גרויסע צאל אייבווויבער. דער פארביסענער קאמף האט זיך געעבדיקט מיט א מפל ה פון די רוסן. אויפן זעלבן ארט (בעבן דער הייבטיקער באן־סטאציע) זענען באגראבן געווארן די אומגעקומענע אויפשטעבדיקע און שפעטע ר איז דארט אלס אבדעבק אויפגעשטעלט געווארן א קאפליטשקע. צוליב דעם, וואם די קאפליטשקע האט געשטערט די באוועגובג, איז זי אין יאר 1936 באזייטיקט געווארן און אלס אבדעבק פאר די אומגעקומענע אויפשטעבדיקע איז בעבן דעם ארט, אביסל אין א זייט, אויפגעשטעלט געווארן א דענקמאל׳ וואס שטעלט פאר די "הייליקע מוטער". ס׳דארף אויך עפעס דערמאב ט ווערן וועגן דער אזוי גערופענער "סיבערקע". אויף דער ליבקער זייט וועג, וואס פירט פון בעבדי ן קיין טשע־ לאדזש, האט מען באך מיט א צייט צוריק געקאב ט זען די חורבות פון אן אלטער געביידע, וועלכע די ארטיקע באפעלקערובג האט אבגערופן "סיבערקע".

passage_dcaf0ae34f90aa0594f38e77
Passage 4OCR · respaced for reading · source chars 3888-5065

'דער באמען שטאמט דערפון, וואס די צארישע מאכט האט דארט מיט געוואלט באזעצט א געוויסע צאל אדעליקע פוילישע משפחות אויס דער געגבט אדום דעם טייך ביעמאן, וועלכע זעבן פארמשפט געווארן, צוליב זייער אבטייל איבם אויפשטאבד פון יאר 1831׳ אויף צוואבגכדארבעט אין די זאגלעמביער קוילן־גרובן. אין די שפעטערדיקע יארן האט זיך דארט געפובע ן א רוסישע צאל־קאמער, און מיט א צייט צוריק איז דער דערמאבטער סימבא ל פון דער צארישער הערשאפ ט געבצלעך באזייטיקט געווארן. די שפעטערדיקע יארן האבן במעט בישט ארייבגעטראגן קיין שום בייעס. אין דער שפיץ פון דער שטאטישער זעלבסט־פארוואלטובג זעבען געשטאבע ן באמיבירטע בורמיסטשעס. וועלכע ס׳האט מער איבטערעסירט זייערע אייגעבע עביבים ווי די שטאטישע. א שיין בלעטל געשיכטע האט אין די יארן 1905—1907 ארייג־ געטראגן די זאגלעמביער ארבעטערשאפט׳ וועלבע איז אקטיוו ארויס־ געטרעטן קעגן די צארישע אובטערדריקער. זייט אוגוסט 1914 ביז סוף 1918 געפיבט זי ו בעבדי ן אובטער דער דייטשער (טיילווייז אוי ר אובטער דער עסטרייכישער אקופאציע). וועלכע האט מיט עבט פרייסיש־יובקערישער ברוטאליטעט אובטער־ דריקט די היגע באפעלקערובג. 11 יידן אויפן שטח פון זאגלעמגי ע

passage_93980c3f01e99579b86985db
Passage 5OCR · respaced for reading · source chars 5067-6395

ווען האבן זיך יידן באוויזן אויפן שטח פון זאגלעמביע? — זייער באשעפטיקונג, צאל פון יידן. — די פארגרעסערונג פון דער צאל יידן אין בענדי ן צום סוף פון 13־טן י״ה. — די יידישע קהלות אין פוילן. — דער בענדינער דעפוטאט צום ״ועד ארבע ארצות״. — פוילישע יידן אונטער דער דירעקטער השגחה פון קעניג. — די יידישע געריכטן. — די באגרעוצונגען פאר יידן און די ערשטע פריווילעגיעס. - בענדינער יידן אין האנדל. — דער ״קאלישער סטאטוט״. — די שפעטערדיקע פריווילעגיעס, — דער אינטענסיווער קאמף פון די בענדינער יידן פאר זייערע רעכט און די סיבות דערפון. — דאס ״קאדוק געזעץ״. — דער ״קוימען שמייעד״. — די "דערפינדונג" פון בענדינער יידן. — די "רעוואלוציע" פון בענדינער יידן. — קריסטלעכע "מוכרי־ספריס". צום ערשטן מאל האבן זיך יידן באוויזן אויפן שטח פון זאגלעמביע אין מערץ פון יאר 1226. אין די ערשטע צייטן האבן זיך די ניי- אבגעקומענע יידן באשעפטיקט מיט לאנדווירטשאפט און צוזאמען מיט די איבעריקע בירגער זענען זיי מחויב געווען צו צאלן מעשר. ס׳איז כאראקטעריסטיש, אז אין זעלבן יאר ווען יידן חאב ן זי ף באוויזן אין זאגלעמביע, האט דער אפאלער פירשט באשטימט א צאל פון יידן, וועלכע זענען אדורכגעגאנגען שלעזיע. מיר ציטירן דא א דאקומענט, וועלכער רעדט קלאר וועגן דעם. פון יאל 1227. (408.׳ו1א 1 ח90516© £ : $ח1ח0׳ז£)

passage_fb9105bf6a9fbcf7fa8899c1
Passage 6OCR · respaced for reading · source chars 6397-6671

"לויט דער פאדערונג און באשטעטיקונג פון אפאלער פירשט און באבן אויסהערן־די זאכקעבער, באשטימט דער ברעסלער בישאף וואווזשיבעץ אויפסבי ד י אלטע און גערעבטע צאלן אין ראזעבבערג און סיעווערזש. לויט דעם דארף מען צאלן אין ראזעבכערג פון סרויען ן2־,.י1

passage_5fbea2203e94f9af0e144a4d