י. בענין ארל^אנדסל^יי טאי ן יע ר זזעל*ס - ארגונ י יוצא י בניי ן בערל1 □ מרדכי האמפע ל / 1 . בעגדינע ר אי ן ץ ישרא ל געפינע ן זי ד לוי ט א פארזיכטיקע ר ציילונ ג א 1% קיימא־ל ן פו ן 2000 בענדינע ר יידן , כ ן ירבו , צוויש ן וועלכ ע ס׳זעבען אוי ך פארעכנ ט ד י אלט־איינגעזעסענ ע אי ן לאנ ד מי ט צענדליקער יאר ן צוריק , וועלכ ע זענע ן פארשפריי ט איבער ן גאנצ ן לאנד, מד ן וע ד באר־שב ע או ן אפיל ו גא ך ווייטע ר — בי ז אילת . ביז צו ם אויסברו ך פו ן דע ר צווייטע ר וועלט־מלחמה , 1939 , זעגע ן מיר ניש ט געווע ן ארגאניזיר ט אי ן קיי ן שו ם פארבאנד , וויי ל ד י אלע ניי ע עולים , וועלכ ע האב ן זי ך גענויטיק ט אי ן היל ף או ן רא ט זענען געוואר ן געשטיצ ט דור ך דע ר אלגעמיינע ר געזעלשאפ ט "התאחדות עול י פולי ן בארץ־ישראל" , אי ן וועלכע ר מי ר זענע ן אנגעשלאסן, צוגליי ך מי ט אל ע אירגוני ם פו ן אנדער ע פארטיליקט ע יידישע קהילו ת אי ן פוילן .

הגם די בענדינער אין ארץ־ישראל זענען נישט געווען ארגאניזירט, האבן זיי דערהאלטן דעם אמאליקן "לאקאל־פאטריא־ טישן קשר דורך פריינטלעכע צוזאמענטרעפן, ספעציעל חנוכה און פורים, אין די פריוואט־הייזער פון די וותיקים אין תל־אביב: ביי דעם פארשטארבענעם נתן שטערנפעלד ז״ל, ביי מיין גאטזעליקן פאטער אברהם האמעל, משה שוהם (שייני פעלד פת דער צווייטער עליה), לייביש קאצענגאלד ע״ה און אנדערע. אין די צוואנציקער־אץ דרייסיקער יארן האבן זיך אונזערע בני־עיר דא געהאלטן זייער נאענט אץ אינטים, ממש ווי בני משפחה, אבער מיט דער צייט, ווען דאס לעבן און פרנסה זענען געווארן פארשוועבט, איז דער בונד געווארן לויזער און איז באניי ט געווארן ערשט אין 1939. אין איינעם א טאג זענען זיך צונויפגעקומען אץ הויז פץ פריינט צבי זילבערשטיין אין תל־אביב: אברהם האמפעל, יצחק רודאלער, יוסף שאפירא זכרונם לברכה, חיים ווועל־ נעד׳ שרגא ראזגבן לום, שלמה באל:יימ1. א ו ו ם ק י, קלמן האניגמאן, יצחק אינוואלד, יוסף צביריים, אלימלך דיאמענט, לייבל קאקאטעק און אנדערע, וועלכע האבן געלייגט דעם גרוגטשטיין פץ "ארגון יוצאי בנדי ך אין ארץ ישראל, וואט איז געווען דער ערשטער פץ זיין מין אין לאנד. אלם פארזיצער איז באשטימט געווארן רודאלער ז״ל, אלם סעקרעטארן — שפירא ז״ל און באלימאווסקי, אלם קאסירער — ראזענבלום.

דער פארבאנד, וועמענס צועק איז געווען צו טראגן הילף די בענדינער פליטים, וועלכע ס׳איז געלונגען צו אנטלויפן קיין רוסלאנד אץ די אנגעקומענע בענדינער עולים, וואם האבן זי ודערשלאגן בעת דער וועלט־מלחמה צו די ברעג ן פון ארץ־ישראל — איז לעגאליזירט געווארן דור ךדער דאמאלסדיקער ענגלישער מאכט, אזוי אז מיר האבן געקענט ווירקן אן יעדע רשטערונג. אייניקע פ ץ אונזערע לאנדסלייט אין אמעריקע, אץ ספעציעל זאל דערמאנט ווערן צום גוטן פריינט אברהם ל י ו ו ע ר, וועלכער האט ישראל זיו געראטעוועט מיט דער גאנצער משפחה, דערשלאגנדיק זיך קיץ אמעריקע — האבן גאנץ פריוואט, אויפ אייגענער איניציאטיוו, אונז איבערגעשיקט פאקעט ן מיט פראדוקט ן אץ קליידונג, אץ מיר האבן ע ם איבערגעשיקט גליי ו קיין רוסלאנד לויט די אדרעס ן פץ די בענדינער, וועלכע מיר האבן באזיצט. די פריי ד פון אונזערע לאנדסלייט אין רוסלאנד איז נישט צו באשרייבן, ווען זיי האבן באקומע אזא הילף, ווא ם האט זיי דערמעגלעכט איבערצוהאלטן די שווערע יארן. "די פאקעט ן דערהאלט ן אונז ביי דער נשמה, אן זיי וואלטן מיר נישט געקענט אויסקומען. שיקט נא ך אץ פארגעסט נישט אין אונז! ״ — אזעלכע הארץ־רייסנדיקע שורות האט אנטהאלט ן יעדער בריוו פון זיי.

דאם האט אונז נישט געלאזט רוען, און מיר זענען צוגעטרעטן צו אן אייגענער גרויסער געלד־אקציע צווישן די בענדינער אין תל־אביב. מיר האבן זי צו זיי געווענדעט מיט א ספעציעלן געדרוק- טן צירקולאר און געבעטן זייער ביישטייערונג, — און מיט א פולער האנט, — לטובת אונזער געמיינזאמער זאך. מיר האבן פארשפרייט אקציעם, וואס האבן אונז אריינגעטראגן עטליכע הונדערט פאלעס־ טינער פונט (אין יענער צייט, מיט 20 יאר צוריק, איז עס געווען א גאנץ היבשע סומע), מיר האבן איינקאסירט מאנאטלעכן חודש־ אפצאל איינגעארדנט פארשידענע אוונטן און בעלער, פון וועלכע מיר האבן באקומען שיינע הכנסות און גלייך עס צע־ טיילט צווישן די נייע עולים און געשיקט פעקלעך קיין רוסלאנד. אין יאר 1944 איז געוויילט געווארן א נייער ועד: מאטל ט ע נ ע ג ב ו י ם ז״ל, אשר פ י ש ע ל, שרגא ר א ז ג ב ל ו ם, דוד לי־ ווער, אלטער ברוקנער, שלמה באלימאווסקי, מנחם ג ע ל ב א נ ד, חנוך מ ל א ך א ץ י. צ. ר י י ם, וועלכער האט אנגעפירט א פלאנמעסיקע טעטיקייט, ספעצפיעל אויפץ געביט פון שיכון פאר עולים. צו דעם צוועק זענען געדונגען געווארן עטליכע צריפים אין וועלכע ס׳זענען איינגעקוואטירט געווארן עטליכע בעלי־ משפחות און נישט פארהייראטע בענדינער בחורים. אין דער זעלבער צייט באקומען מיר בריוו פון ניי־ענטשטאנע­

נעם יידישן קאמיטעט אין בענדין, אז מיר זאלן שיקן וואס גיכער הילף די בענדינער פליטים, וועלכע קערן זיך צוריק אהיים פון די ארבעטם־אץ־טויטן־לאגערן. די ווענדוגג איז נישט געווען קיין אומזיסטע: דער אירגץ פירט אדורך א געלונגענע אקציע וואס האט געגעבן גוטע רעזולטאטן. אונזער הילף גייט יעצט אן אין צוויי ריכטונגען: פאר אונזערע רעשטלעך ברידער אין בענדץ אץ פאר אונזערע מענשן, וועלכע קומען אן אלץ מער קיין ארץ ישראל, ארעם און בחוסר כל. די ארבעט איז נישט געווען פון די לייכטע, ווייל זי האט געפאדערט גרויסע געלדער, וואס מיר האבן געמוזט שאפן פאר יעדן פרייז. אזוי האלט אן דער מצב עטליכע יאר. אין דער צווישנצייט - 387 ־