און ווערט-זאַכן; מענער, פרויען PN‏ קינדער ווערן “DAN‏ געטאַן הויל:נאַקעט TX‏ עס ווערט געזוכט מיט דייטשער גרינדלעכקייט גאַנצע שעה'ץ. עס אַרט זי ניט דעם באַלײדיק:בושה-געפיל פון די מענטשן, PIN DR‏ ניט די יסורים פון פרירנדיקע מענטשן. וויי PR‏ דעם מענטשן ביי וועלכן מ'געפינט עפּעס אַ ווערט:זאַך, וועלכע ער האָט אַלײין ניט אָפּגעגעבן. ער OTT‏ מערדערלעך געשלאָגן און פאַרפּייניקט ביז ער פאַלט PR‏ חלשות. ענדלעך קומט אַ MIO‏ צו די מאַראַלישע און פיזישע יסורים און די אידן, גליקלעך, אַז MT‏ זיינען VOD DMN‏ לעבן, TP IN WIP‏ פּרוזשענע, INT‏ עס װאַרטן שוין אויף זיי די מאַביליזירטע אידישע “PRT‏ טוירים, וועלכע גיבן די צעבלוטיקטע און באַשעדיקטע די ערשטע הילף. די אידן-ראַט-מענטשן באַזאָרגן זיי מיט אַ TOY DANN‏ און INT‏ פירט WA‏ זיי אין די ליידיקע דירות,

דער סיסטעמאַטישער און פּלאַנמעסיקער דייטש האָט אַרױסגעטריבן די ווייסרוסן פון פּרוזשענע PP‏ דייטשלאַנד TN‏ זיי דאָרט פאַרקנעכט מיט שלקאַפישער אַרבעט, זייערע הייזער ONT‏ ער באַשטימט IND‏ די אַרױסגעטריבענע “ND‏ סטאָקער אידן. ON‏ גרויס עס זאָל ניט POT‏ די זאָרגזאַמקײט DN‏ ברידערלעכקייט פון די פּרוזשענער AND TPR‏ זייערע שווער-געפּרואווטע ביאַליסטאָקער, INT‏ זיינען די לעבנס באַדינגונגען AND‏ די ניי-אָנגעקומענע גאַנץ שווערע און די בענקשאַפט נאָך דער אַלטער היים אַ גרויסע. ביי דער ערשטער געלעגנהייט, TWN‏ עס ווערט אַביסל װאַרעמער, רייסן PT‏ אַרױס אונטערנעמונגס-לוסטיקע ביאַליסטאַקער צוריק אין זייער געבורטס-שטאַט, ריזיקירנדיק דערביי ONT‏ לעבן! ANT‏ בלייבט די גרויסע מערהייט PR‏ פּרוזשענע און מאַכט WNT‏ צוזאַמען מיט'ן JOINT‏ אידישן ישוב דעם לעצטן דאָרן-וועג.

פּרוזשענער עװואַקואַציע, וועלכע AND PN‏ די אַרוסגע- שיקטע TPR‏ פון ביאַליסטאָק געווען א WT‏ פּיינלעכע איבערלעבונג, האָט אָבער פאַר דער גרויסער מערהייט ניט באַדײט אַ טראַגעדיע. TN‏ נאָך אַ INH‏ טעג אומזיכערקייט, VON‏ אָנהויב פון דער עװאַקואַציע זיינען קיין ביאַליסטאָק אָנגעקומען די ידיעות, IN‏ די עװואַקואירטע זיינען טאַקע באמת אַוועקגעפירט געװאָרן PN‏ פּרוזשענער געטאָ, TANT‏ אַלע לייכטער אָפּגעאָטעמט. מילא, מען ONT‏ די עװאַקו- אירטע באַרױבט TD‏ זייער אייגנטום, מען MT ONT‏ געשלאָגן און געפּיײיניקט. יאַ PN ONT‏ טרויעריק, ONT WAN‏ וויכ- טיקסטע איז, אַז זיי לעבן, דער דייטש TT ONT‏ װאָרט “YA‏ האַלטן, צו שלעג און I‏ אָרעמקייט האָט מען זיך PW‏ צוגע- וואוינט און אַבי געלאָזן לעבן, MPI WW OVI‏ עס איז איבערלעבן. און די בענקשאַפט און דער TP‏ צו לעבן האָט באַהערשט שוין דעמאָלט די גאנצע נשמה פונ'ם געטאָ-אידן, PON TIN‏ אַנדערע אַװעקגערוקט אויפ'ן צווייטן פּלאַן. האָט מען DT‏ געקלאַמערט קראַמפהאַפט IN‏ יעדן סימן, ONT)‏ האָט די אמונה אין איבערלעבן געפעסטיקט, און מען האָט פון דעם געשעפּט MD‏ איבערצולעבן די אומבאַשרייבלעך שווערע לעבנס-באַדינגונגען DX‏ נשמה-טרייסלענישן, פאַרשקלאַפונג פאַר'ן אומקום

איינע פון די סיבות, וועלכע PIN ONT‏ שטאַרק מיטגע- ווירקט אויף ביאַליסטאַקער PT TPR‏ אַ נעם צו TDW IND‏ אַרבעט PR‏ די פאַבריקן PR‏ געטאָ, אָדער TDN‏ באַשעפ- טיקונג אויסער דער געטאָ, PN‏ געווען די גזרה “IMD TID‏ זשענער עװאַקואַציע PR‏ מיטן די ימים נוראים-טעג TD‏ 157 לעצטנס אָבער, נאָך דער מהומה PR‏ ביאַליסטאָק גופא (פעברואַר 1943( זאָגט מען, PIN IN‏ איבער פּרוזשענע PR‏ Pw‏ דער שטורעם אַדורך (פּרוזשענע PN‏ אָפּגעמעקט “YX‏ װאָרן סוף יאַנואַר) TN‏ אַ סברה, IN‏ די דאָרטיקע אידישע PW PR NOVI‏ אינגאַנצן אָפּגעמעקט געװאָרן. WoT‏ טראַגיש PR‏ געווען די איבערלעבונג פון אַנדערע נאַכװײענישן IND‏ דער פּרוזשענער עװאַקואַציע. די ONT‏ האָבן זיך אױיסבאַהאַלטן YW TIN‏ געשטעלט DW PT‏ טראַנספּאָרט, TWIT‏ אויסגעמעקט געװאָרן פון דער עווי" דענץ, האָבן קיין ברויט ניט באַקומען, האָבן אַ לאַנגע צייט זיך אַרומגעשלעפּט וי yor‏ שאָטנס, IN‏ אַ דירה, IN‏ אַרבעט, Pr‏ צוטוליענדיק PRO on‏ צו קרובים PR‏ באַ- קאַנטע, פון רחמנות וועגן. זייער איינציקער שטיץ-פּונקט PR‏ געווען, OND‏ זיי TANT‏ געקענט באַקומען אַרבעט אויסער דער IND NOVI‏ מען TP ONT‏ פּערזענלעכע דאָקומענטן ניט געפאָדערט. האָבן אַ טייל פון זיי PT‏ איבערגעװואָרפן PR‏ דער אַרבעט און PT‏ אויך פאַרנומען מיט שמוגל און האַנדל, לעבנדיק אומלעגאַל, זייער צאָל PR‏ געווען ניט קליין,

און אַז עס איז געקומען פרילינג-צייט 1942, האָבן עטלעכע פּרוזשאַנער עוואַקואירטע געפּרואװוט פאָרן צוריק Pp‏ ביאַליסטאָק, אַ מערכה, דורכץ טויער ONT‏ מען “DPN‏ געלאָזט זייער גרינג, TN‏ אויף די וועגן PN‏ בכלל ניט געווען קיין קאַנטראָל. שפּעטער PT ONT‏ אָנגעהויבן “PRY IN‏ Yn‏ (אייגנטלעך אַ רע-עװאַקואַציע). AVVO‏ פלעגט מען DPR‏ פּרוזשענע אַרױסנעמען אַ פּאַסיר-שײן NX PR‏ שטעטל ביי ביאַליסטאַק, למשל, PDP‏ מיכאַלאָװע, און פון דאַנען זיך אַרײנכאַפּן PR‏ ביאַליסטאָק PW PN‏ אַ קלייניקייט, “YA דערפון‎ PR די ביאַליסטאַקער דייטשע מאַכט‎ IR װאָר ענען‎ DR זי אָנגעהױבן סטראַשען‎ ONT TANNA וואויר‎ מלחמה-סאַבאָי‎ IND דעם אידן-ראַט, אַז זי באַטראַכט עס‎ אומגעהויער‎ PT OY און אַז די שטראָף דערפאַר‎ WIRD אויך‎ PT דערשיסן די געקומענע, און מען וועט‎ Pa גרויזאַם,‎ | אָפּרעכענען מיט דער גאַנצער געטאָ.‎

דער אידױראַט האָט עטלעכע מאָל עפנטלעך “YA‏ װאָרנט, מען זאָל זיך אָפּהאַלטן TD‏ פאָרן צוריק “PND PP‏ סטאָק, ווייל די רעזולטאַטן PT Ty‏ שרעקלעכע. די װאָר ענונג האָט טיילווייז געווירקט און דער צוריקפאָר איז אַביסל פאַרהאַלטן געװאָרן. PRINT WAN‏ מען משער, TR‏ IX‏ ערך 1,500 פּרוזשענער זיינען צוריקגעקומען. זיער לאַגע PN‏ צוערשט געווען זייער אַ שווערע. MT‏ זיינען געווען אויסגעשטעלט יעדע yar‏ אױיף סכנת-נפשות. שפּעטער אָבער האָט די מאַכט, אַפּנים אויך ניט אָן דער השתדלות פון אידן-ראָט, געביטן PR‏ קוק אויפ'ץ ענין. די פּרוזשענער האָבן זיך אָנגעהויבן איינלעבן PR‏ ביאַליסטאָק. און ווען די גרויסע, שווערע נאָוועמבער כמאַרע PR‏ געקומען, ONT‏ זי מיט איר געדיכטער פינצטערקייט אַלץ פאַרכלאַפּעט און ס'איז שוין פאַרריבן WT TINA‏ אונטערשייד WU‏ היגע פּרוזשענער, WIN‏ אַנדערע פּראָװינציאָנאַלע אָנגעקומענע. פינף טויזנט ביאַליסטאָקער זיינען אַרױסגעריסן געװאָרן TID‏ זייער היימאט-שטאַט און איבערגעװאָרפן געװאָרן אין אַ פרעמד אָרט. די ONT TPR‏ מען PP‏ פּרוזשענע געפירט PR‏ אָפענע לאַסט-אױטאָס, דער האַרבסט 1941 PR‏ געווען זייער אַ קאַלטער, DR‏ די TPR‏ זיינען געקומען האַלב-פאַר: פראָרענע: אַ קילאָמעטער IND‏ פּרוזשענע OTN‏ דער “INA‏ צער טראַנספּאָרט אָפּגעשטעלט TIN‏ ס'ווערט דורכגעפרעגט אַ גרינדלעכע פּערזענלעכע רעוויזיע. מ'זוכט גאָלד, געלט

דער בּיאַליסטאָקער יזכּור- בּוך