142 דראיהיטשין צוכאפן דאם ביסל געהילץ צום באן פון בלאטיקע װעלדער, זײנען געקומען צום רבי׳ן נאך א ברכה אויף א פראםט און שנײ׳ כדי עס זאל זיך א גוטער שליטװעג. פארשײדענע פאלקם־געשיכטע ס און לעגענדעם זענע ן אין פאליעםער געגנט דערצײלט געװארן, נאד מיט פיל יארן פריער, פון פארשײדענע גאונים און מקובלים, צו זועמען ײדן פלעגן קומען אויסגיסן זײערע ביטערע הערצער אין אן עת־צרה. אין אונזערע מקומות זײנען אויף דעם געביט געזוען באזװםט די צזזײ גדזלים און מקובלים! ר׳ פנחם מיכאל פון אנטאפאליע, און ר׳ מרדכי׳לע סלאנזמער, זצ״ל. אין דער צײט װען ר׳ אליהו מרדכי דער כאלאזשעער האט גענומען מפורםם זוערן אין זײן סביכה, האבן די רײזנדיק־ דיקע קײן םלאנים, צזר׳ מרדכי׳לן, אנגעהויבן פארשיפרייטן ידיעות פון דעם נײעם גוטן ייד. װען ר׳ מרדכי׳לע האט זיך דערפזן דערזװםט, האט ער אנגעהויבן אפשיקן אםאך פון די בעלי־בקשה צום כאלאזשינער... אזוי ארום איז דער ״כאלאזשינער שמיד״, א דאנק ר׳ מרדכי׳לע םלאגימער, טזגלה געװארן אזן ײדן פון אלע מקומות האבן אנגעהויבן פארן צו אים... ג.
״בר ם זכז ר הז א לטזב״. כדאי צו דערמאנען אײגיקע אינטערעסאנטע עראינערונגען וואס שטײען מיר פאר די אויגן פן מײנע קינדער יארן. דאס ערשטע מײן איך דעם שדזך צװישן די צװײ דערפער כאלאזשי (לעבן פינסק) און הארבאכע (לעבן דראהיטשין) — אין זעלבן דארף בין איך טאקע געבארן געזוארן...
ע ם אי ז געװע ן דע ר רצו ן פו ן ר ׳ אליה ו מרדכי׳ן , דע ם כאלאזשינע ר גוט ן ײדן , צ ו מתתתן־זײ ן זי ך מי ט ר ׳ װאלפקע ן דע ם הארבאכע ר שמיד . לוי ט ד י אײגענ ע װערטע ר פו ן דע ם באלאזשינער : ע ר הא ט געגאר ט נא ך ;דע ם דאזיק ן שידו ך צולי ב ר ׳ זזאלפק ע דע ם הארבאכע ר שמיד׳ ם זכזת־אבות , דא ס הײסט , גרויס ן יחזם . ויה י הױם , א ז אלטערקע , ר ׳ זואלפק ע שמיד׳ ס עלטערע ר זון , אי ז געקומע ן פו ן רוםישע ר מיליטער־דינם ט אהײ ם קײ ן הארבאכע , הא ט זזאלפק ע דע ר הארבאכע ר שמי ד מישב־געװע ן או ן זי ך צוגעכאפ ט צו׳ ם כאלאזשינע ר גוט ן ײדן , אל ם א ן אמאליק ן גוט ן באקאנטן , נא ך א ן עצה־טוב ה או ן ברכה . או ן װ י פארוװנדער ט אי ז ע ר געװע ן צ ו הער ן פו ן כאלאזשינער׳ ם מזיל , א ז ע ם אי ז באשער ט מ ן השמים , א ז ז ײ בײד ע זאל ן מחותני ם זוערן . או ן כד י ר ׳ זואלפק ע זא ל ני ט מײנע ן א ז דע ר כאלאזשינע ר צדי ק אי ז ד א אויס ן ארײגצונאר ן זי ץ אלטערקע ן מי ט א בראק^זנ ע (פעלערדיקע ) םחורה , הא ט ע ר אי ם תוך־כדי־דבו ר פארגעשטעל ט זײ ן טאכטע ר פרומע , ד י שײנ ע בתולה , ד י מ ן השמי ם באשערט ע כל ה פא ר אלטערקען , או ן שוי ן באצײטנ ם צוגעוװנטשן , א ז דע ר זזו ג זא ל עולה־יפה־זײן . ר ׳ װאלפק ע פו ן זײ ן זײ ט הא ט גארגיש ט געהא ט װא ם אויסצזזעצ ן קעג ן דע ם דאזיק ן פלזצלזנג־צוגעפאלענע ם שיידזך . נא ר אדרב א ואדרב א פו ל מי ט האפענונגע ן זי ך צזריקגעקער ט
קי ק הארבאך אנצוזאגן זײן אלטערקין די גוטע בשורה װעגן דעם אומגעריכטן גליק װאסעם איז אים מן השמים באשערט־ געװארן. לויט זוי איך געדײנק, איז עפעס אלטער דער חתן־בחור, פונ׳ם ערשטן באגעגעניש מיט דער כלה פרומע, ניט געװעװן דעד כאלאזשינעד דבי, ד׳ אליהו מרדכי לעװינאװיץ, ז״ל ■ צופיל באגײםטערט. דערפאר אבער, װען ער האט שוי אין א גוטער שעה תנאים געשריבן און טעלעגרעם געבראכן, איז אלטער גאר אן אנדער מענטש געװארן. און קומענדיק נאך די תנאים פון כאלאזשין צוריק קײן הארבאכע איז ער געװען פול מיט באגײםטערונג און מיט אזױ פיל שבחים פאר אלץ און אלעמען אז פאר װאכן לאנג האט ער געהאט צו דער־ צײלן פון אלעס וואסעם איז אים אויסגעקומען צו זען און צו הערן בײ׳ם צדיק אין הויז. איבערהויפט האט דער חתן־ בחור געהאלטן אין אײן דערצײלן פאר אלע ייִדישע שכנים זועגן די נסים ונפלאות, וואסעם זײנען פארגעקומען אין הויז פון דעם כאלאזשינער צדיק אין דער נאכט פון די תנאים. [אײנע פון די ספורי־המעשה זײנע איז געװען: װען דער כאלאזשינער צדיק האט יבעת די תנאים אײנגעלאדן בא־ קאניטע נפטרים צו אים — פון בײדע צדדים, און זײ אויפגע־