16 דראהיטשין שטאט, פון בריסק קיין פינםק. א דאנק איר געאגראפישער לאגע, פלעגן דארט אפגעהאלטן ווערן ירידים. שוין אין 1817 ווערן פארצייכנט 7 ירידים אין דעם דאזיקן יאר. און ווען ם׳איז געװארן די באן־םטאנציע נעבן דראהיטשין (נא• גאריע), איז די קאמוניקאציע פארבעסערט געװארן. במילא, האט דאס געשאפן מער פרנסה אין שטאט און דערפאר איז די צאל פון די ײדן פארגרעסערט געװארן. װי באװוסט, איז דראהיטשין פול מיט געדיכטע בלא־ טע ם פון װעלכע ם׳איז שווער ארויםצוקריכן. און דארום פלעגן דראהיטשינער ײדן טראגן הויכע שטיװל אדער טיפע קא־ לאשן. (דראהיטשין און אומגעגנט איז באשטאנען פון 25.52 פראצענט בלאטעם). אבער דאס האט זײער װינציג פארקלע־ נערט די אומאנגענעמלעכקײט. ארום 1905 האט מען געמאכט קלאטקעס (הילצערנע טראטוארן), וועלכע האבן פארגרינ־ גערט דאס לעבן פון די דראהיטשינער אײנװוינער. אין 1910 איז געמאכט געװארן א שאסײ פון װאקזאל ביז אין שטאט, און דאס יהאט פארבעסערט די טראנספאר־ טאציע צום און פון שטעטל, זײנען צוגעקומען פארשידענע מסחרים, װי שװאימען־ און אײער־האנדל. די דאזיקע פרא־ דוקטן פלעגט מען שיקן קײן װארשע.
מיטן צװװקם פון פארשײדענע מסחר־בראנזשען האט זיך אויך געפאדערט א באנק, אהן אין סוף פון 19טן יארהונדערט האט די יק״א געעפנט א באנק אין דראהיטשין, און ײדן יהאבן געקויפט אקציעס און געװארן מיטגלידער פון באנק. די באנק האט אויך פונקציאנירט נאך דער ערשטער װעלט־ מלחמה. אין 1925 האט די באנק געהאט 247 מיטגלידער. פון א רעפארט װאם די יק״א האט אפגעדרוקט, זעען מיר אז די אויבנדערמאנטע ארגאניזאציע האט געשיקט אן אגרי־ קולטור־אינסטרוקטאר אנצופירן אגריקולטור װירטשאפט מיט װעלכע אײניקע ײדן פון דראהיטשין און פון די ארומיקע דערפער האבן זיך באשעפטיקט. %: 4 . 4 מיר מוזן פארצײכענען א פאר קאטאםטראפעס, װאם האבן פאסירט אין דראהיטשין, כ׳מיץ די באװומטע דראהי־ הויז פון ױדל ראבינסקי. ישעיה־בער, פרומע און יצחק קאהן. טשינער שרפות, לויט װעלכע דראהיטשינער ײדן האבן גע־ צײלט זײערע יארן, חתונות, און ג־ט זאל אפהיטן, טויט־פאלן. די ערשטע שרפה איז געװען ארום 1873, פון װעלכע די זקנים פלעגן רעדן מיט ציטער און שרעק. די צװײטע שרפה איז געװען הושענא רבה, 1904, און ם׳זײנען פארברענט געװארן ביי א 25 הײזער. די דריטע שרפה והאט אויסגעבראכן ױם־כפור צו מגחה, 1910, און כמעט א האלב שטאט איז אװעק מיטן רויך.. . ם׳גײט א ײדיש װערטל: ״פון א שרפה װערט מען רייך״
נאך יעדע ר דראהיטשינער שרפה איז געװארן ארבעט פאר בויערם, מוליארע ס און אנדערע בעלי־מלאכות, און דראהיטשינען איז צוריק אויפגעבויט געװארן, און װײטער געלעבט און געשאפן פראדוקטױו, ביז א נײע שרפה איז אויסגעבראכן. ה. די קולטור־געזעלשאפטלעכ ע לאגע פון די אלטע דר^־״יטשינער רבנים זײנען אונדז בא־ װוסט ר׳ דוד יפה ז״ל, װעלכער האט געלעבט מיט 150 יאר צוריק. ר׳ דוד איז געװען פון ר׳ מרדכי יפה׳ם משפחה, דעם ״בעל־הלבושים״. אויסער א גרויסער רב איז ר׳ דוד׳ל געװען, אזוי װי זײן אור־עלטער־זײדע, א גרויסער מקובל. די לע־ גענדע דערצײלט, אז ער יהא ט געמאכט א גולם. װאם איז געװארן פון דעם דאזיקן גולם — איז ניט באװומט, נאר ם׳איז געבליבן א װערטל לגבי איינעם װאם גייט נאכלעסי ק: ״ער גײט י װי א דראהיטשינער גולם...״ 1 װי ם׳זעט אויס, איז דראהיטשין געװען א פאסיקער ארט פאר קבלה. מיר געפינען דארטן אויך דעם גרויסן מקובל ר׳ משה מדראגיטשין, 5 אויסער מקןבלים האט דראהיטשין געהאט א רב, א פיאגער װאס איז נאך פיל יארן פאר די ״חובבי־צױן״ עולה געװען קיין ארץ־ישראל.* * דער דאזיקער רב איז ניט געװען דער איינציקער, װאס האט יפארלאזט דאם שטעטל און זיך באזעצט אין ידם הײליקן לאנד. פון מצבות אויפן הר־הזיתים לערנען מיר ארויס, אז דראהיטשיונער י״ד ן האבז געלעבט און געשטארבן אין ארץ־ישראל נאך אין 19 טן יארהונדערט.
ד י חסידיז ם באװעגונ ג הא ט אוי ך גי ט איבערגעהיפ ט דרא ־ היטשין . אוי ך דארט ן יהא ט ד י חסידיש ע באװעגונ ג געשלאג ן װארצלען , אבע ר ד י דראהיטשינע ר ײד ן הא ט מע ר געצויג ן צ ו דע ם קאברינע ר פאלקסטימלעכ ן חםידיז ם אײדע ר ד י נא ־ ענט ע ׳קארליגע ר לומדייש ע חסידות . אוי ך ד י חסיידיש ע בא ־ װעגונ ג אי ן דראהיטשי ן הא ט זי ך אנגעשטויס ן אױ ף א גרויםע ר קעגנערשאפ ט מצ ד ד י מתניגדים . ! 4 ־ 4 ־ 4 ע ם אי ז אוי ך אמא ל געמאכ ט געװאר ן א פרװ ו צ ו אײנ ־ ארדנע ן אי ן דראהיטשי ן א ישיב ה פו ן פרושים . דא ם אי ז גע ־ זע ן ארטיקל : ״ד ״ דוד׳ ל יפה , ז״ל״ , זײ ט 116 . י זע ן ארטיקל : ״ר ׳ מש ת מדראגיטשין , ז״יל״ , זײ ט 115 , ♦ זע ן ארטיקל : ״ר ׳ אברה ם אײזענשןטײן , ז״ל״ , זײ ט 118 .