חורבן פון א ן אזמקו ם 317 ח־י ה רײרע ר (קאנאדע) וייםשיש ן רציח ה בינד ן צו ײד ן צו פער ד און שלעפ ן ז ײ איבער ן ברוק אי ך בין דער לעבעדיקער עדות, װאס ■הא ט צזגעזע ן די אכזרױתדיקע מארד ן פון די דײטש ע רוצחי ם איבער״ד י דרא ־ היטשינע ר ײדן . אי ך האב צוגעזע ן װ י ד י דײטשיש ע רוצחי ם מיט זײער ע.מיטהעלפער , א,קדאיגער , װײם־רוס ן א.א. , האב ן חיה דײדע ר יעד ן טאג אפגעריסן מיטגלידע ר פו ן זײ ־ ער ע פאמיליע ס או ן ז ײ אומגעבראכט . אי ד הא ב מײ ן לעב ן אוים ־ געקויפ ט מי ט געלט . פאר א צײ ט הא ב אי ך געארבעט אי ן א שטרי ק פאבריק , װא ס ד י דייטש ן האב ן גע ־ שאפ ן כד י צוצושטע ־ לע ן שטרי ק פא ר זײ ־ ער ע ארמײען . אי ך הא ב דאר ט געארבע ט כד י אי ך זא ל ניש ט געװארפ ן װער ן אי ן ד י גריבע ר פו ן טויט . מײ ן ומא ן יהא ב אי ך ניש ט געקעג ט אויםקויפ ן מי ט געלט , או ן ע ר אי ז אומגעקומען . א געבוירענ ע בין אי ך אלײ ן פו ן פינסק , בורמאנ ם א טאכטער . קײ ן דראהיטשי ן בין אי ך געקומע ן אוי ף א װיזי ט צו מײנע קוזינס , ד י מעדניצקי׳ם , װעלכ ע האב ן מי ך שוי ן ניש ט געלאז ט פאר ן צורי ק קי ץ פינסק . אי ן יא ר 1938 הא ב אי ך חתונ ה געהא ט פא ר א דראהיטשינע ם ױנגנמאן , מש ה שינדער , או ן געהאפ ט אנצוהויב ן א נײ־לעבן , אבע ר ד י האפענונגע ן זײנע ן צערונע ן געװארן .

אין יאר 1939 איז אויסגעבראכן די מלחמה און מיץ מאן איז צוגענומען געװארן פון די פאליאקן אויפן פראנט, װ וער איז פארװוּגדעט געװארן. װען מײן מאן איז צוריק־ געקומען פון פראנט׳ זײנען שוין אין דראהיטשין געװען די סאװעטן׳ װעלכע האבן ארעמעןטירט פיל רײכע ײדישע פאמי־ ליעס און זײ ארויסגעשיקט טיף קײן רוסלאנד. די פארשיקטע ײדן האבן זיך זײער געשראק פאר דעם געדאנק, אז מען פארשיקט זײ קיץ סיביר. מאנכע ײדישע פאמיליעם האבן זיך אפגעבעט בײ די רוםישע באאמטע, אז זײ זײנען ארעמע מעגטשן און זײ זײנען געבליבן אינדערהײם. איך מיט מיץ מאן און אונזערע שכנים ליבה פאריצקי און טאכטער קרײנע האבן זיך אפגעבעט בײ א צװײטער רעװיזיע. בײ אונז איז געװען א גרויס פרײד װאס מיר זײנען געבליבן אין דראהי־ טשיּן און נישט פארשיקט געװארן קיץ סיביר.. . דעם 23טן יוני 1941, האבן זיך איבער דראהיטשין פלוצלונג באװיזן היטלערס עראפלאנען און אנגעהויבן האג־ לען מיט פײער און טויט. עס האבן זיך פארשפרײט קלאנגען, אז די דײטשן זײנען מערדער, זײ הײנגען ײדן איבעראל, אבער קײנער האט נישט געװאלט גלויבן.. . מיר, אלע שכנים, האבן זיך צוגויפגעקליבן צו ליבה פאריצקי אין הויז און גענומען באטראכטן אונזער לאגע. יעדער אײנער האט גע־ האלטן, אז עס איז נישט ריכטיק װאם מען זאגט אז די דײטשן זײנען שלעכט. דעם 27טן יוני, פרײטיק פארגאכט, האבן זיך די מער־

דער באװיזן אױף זײערע מאטארציקלען. נחמי ה זישו ק איז געפאלן דער ערשטע ר קרבן. ער איז גראד געװען אין גארטן׳ װען די דײטשן זײנען ארי ץ אין שטאט, האבן זײ אים גלײך דערשאסן. די דײטשן האבן באלד ארויסגעגעבן א באפעל, אז יעדער אײנער מוז זיך רעגיסטרירן פאר טעגלעכער אר־ בעט און אױף יעדן ײדישן הױז האט געמוזט זײן צו־ געקלאפט א ״מגן־דוד״. עם איז אױך גלײך געשאפן געװארן א //יודענראט״, װעלכער האט געדארפט צושטעלן שפי ױ פאר די דײטשן. מיר האבן געמײנט/ אז דאס לעבן װעט זיך װי ס׳איז אײנשטעלן און מען װעט זיך צוגעװוינען צו די צרות. אבער װאם װײטער איז די לאגע געװארן ערגער און ערגער. אין א שײנעם פרימארגן האבן די דײטשן באפוילן׳ אז די ײדן מוזן צושטעלן עטלעכ ע קילא גאלד און הונדערט טױזנט רובל קאנטריבוציע ביז מארגן פרי. אין פאל דאם גאלד װעט נישט געבראכט װערן צו דער באשטימטער צײט, װעלן זײ אויפהײנגן דעם רב פון שטאט, הרב איױי ק יעקב קאלענקאװיטש הי״ד. עם איז געװארן א מהומה אין שטאט, יעדער אײנער האט געגעבן װאס ער האט נאר געהאט. • קדושין־ רינגלעך, אוירינגלעך, זײגערלעך, אפילו די גאלדענע ציץ האבן אנדערע אװעקגעגעבן, און מ׳האט זיך פאר דעם געלט אויסגעקויפט פון אומגליק.

באלד איז געקומען א נײע גזרד. : די דײטשן האבן גע ־ פאדערט מען זאל זײ ארויסגעבן די ײדן, װעלכע האבן פאר ־ נומען אמטן בײ די פאליאקן און די רוםן. אין רעזולטאט זײ ־ נען ארעסטירט געװארן 10 קריסטן און 8 ײדן. די דײטשן האבן די אומגליקלעכע צוגעשטעלט צו דער װאנ ט פון אײ ־