א קאפיטל געשיכטע 65 װען דער רב האט ■מיך דערזען האט ער גלײך געװאלט מיר איבערגעבן צו זאגן דעם בלאט. אבער איך האב אים נישט געלאזט איבעררײסן דעם לערנען • אויפ מארגן האב איך אנגעהויבן זאגן דעם בלאט אויפ דעם זעלבן ארט׳ װו איך האב געלאזט פאר מײן פארן קײן אמעריקע. קורץ נאכדעם׳ האט דער דײן פון שטאט, הרב ר׳ זאב װאלף מילער׳ אויפגעגעבן זים שטעלע אין דראהיטשין און איז געװארן רב אין סערניק׳ ביי פינםק. פאר דער צײט האט דער פוילישער צד אויסגעבויט פארן פרוש אן אײגענעם הויז מיט א בית־המדרש. אבער די מערהײט בעלי־בתים פון פרוש האבן אנגעהאלטן זײערע פלע־ צער אין די בתי־מדרשים װי פריער, דאס האט באװיזן, אז ז. אויםכרוך פץ דער ערשטער װעלט־מלחמה מיטן אויםברוך פון דער ערשטער װעלט־מלחמה איז די מחלוקת־הרבנים אין דראהיטשין אינגאנצן אײנגעשטילט געװארן. די נעמען ״רוםישער צד״, ״פולישער צד״ זײנען װי פארגעסן געװארן. אזוי װי די הארץ װאלט יעדן איינעם אוג־ טערגעזאגט, אז א ביטערע צײט קומט אן און םפעציעל פאר ײדן. פיל יונגעלײט האבן זיך גלײך געלאזט צו דער גרעניץ, — װי אין די צײטן פון דער רוםיש־יאפאנישער מלחמה, װען אסך זײנען אוועק קײן אמעריקע׳ — אבער, זײ האבן באלד דער לערער בצלאל װאלפסאן מיט זײן קלאס פאר דער ערשטער װעלט־מלחמה די שארפקײט פון דער מחלוקת האט זיך אנגעהויבן אויסװעפן.

א פאר יאר פאר דער ערשטער װעלט־מלחמה האט דער פוילישער רב חתונה געמאכט זײן עלטסטע טאכטער פאר א יונגנמאן, א מומחה. א קורצע צײט נאך זײן טאכטערם חתונה איז דער פרישער געװארן און איז געקומען צו קבורה דעם צװײטן טאג שבועות אין יאר 1912. דעם כסא־הרבנות פון דעם פרישן האט דאן פארנומען זײן אײדעם, הרב ר׳ נח קאהן, ז״ל. (הרב קאהן, איז נפטר געװארן דא אין אמעריקע.) אויםגעפונען, אז אלע גרעניצן זײנען געװען פארשפארט. בײ די סוחרים איז געװארן אן עגגשאפט אין געלט. װער עס האט געהאט אביסל געלט האט דאס פארבאהאלטן. קײן חובות האט מען נישט געצאלט. לײען געלט האט מען אויך נישט געקראגן, במילא, איז די לאגע געװארן מיטן יעדן טאג ערגער און ערגער, מיט א פאר חדשים שפעטער זײנען אנגעקומען אין דראהיטשין צענדליקער ײדישע משפחות ״בעזשניצעס״,