יזיש לאַָדוש 161 בירקי ר י יי ריר ייר יירד רדרדרדרדרדיריר רער רעדער ריר רער ראררייאערערערערעערערערעלעררערערקרררררררלארריררערעריער ער רע רער רער ירה א ריר א רע ער עייר יי ריע :4222 ,א ,יי וועלכער דער פעלדשער האָט אזוי מיט דרך:ארץ גערופן: מאַדאַם אילזא, האָט פּונקט וי אן אייפערזיכטיק-קרעציקע, קנאהדיק גענומען דורכשפּיון מיין חוהס וייסע נישט באַ- פלעקטע הויט, האָט א געדיכטער, נעלער נעפּ?-װאָלקן נענומען נידערן און נידערן, און וי נאָר ר'האָט דערנרייכט מיינע קינדער, אזוי האָט דער קליינער דור? סכנהדיק גענומען שרייען, שרייען און בעטן. מ אַ מ ע ! מאַמעלע ראטעווע מיך! מאַמע, העלף מיר ! איך שטיק זיך, איך שטיק ! איך ש -- -- װי א באַנומענער האָב איך זיך א הויב נעטאָן, און װי נישט מיט מיין קול האָב איך זיך מוראדיק צעשריגן: רוצחים ! װאַלד נזלנים ! װאָס האָט איר מיט מיינע קינדער געטאָן ! װאָס האָט איר נעטאָן ? ויי אין מיר, װאָס האָט איר נעטאָן ? ערשט דאָ איז מיר די פעלדשער-מאַלפּע אין פּנים געשפּרונגען, און ווען זיין שטאַרק באַװאַקסענער אָרעם האָט זיך מיט גרינע זייף אויסגעשטרעקט, האָט ער זיך קראַנק, ציניש צעלאַכט, האַ-האַ-הא, , זעסט דו יודע, זאַובער מוס מא זיין, אימער זאובער"...
מיט דעם לעצטן ביס? לעבן װאָס אין נאָך אין סיר געבליבן, האָב איך א כאַפּ געטאָן אן אייזערנעם שטעקן, און טאַטע פאָטער, אין הימל, כ'װואָלט דאָך אליין נישט געגלויבט, וי נאָר כ'האָב גענומען דערלאַנגען, אזוי האָבן די מוראדיקע, פירער מעכטיקע מאַלפּעס, וי צעשראָקענע שטשורעס זיך צעלאָפן אין די לעכער. אויך האָב איך די שטשורעס געיאָגט און געפּלאָנט, אוי וי געיאָגט, און וװען דערטאַפּט -- ביז בלוט נעממיתט, און װי געממיתט האָב איך זיי די קרעציקע שטשורעס, אוי װוי געממיתט, נאָר אזוי פיל זענען זיי געווען, אזוי פיל, --- און איך איינער אליין... איינער אליין, אֶן א ביס? הילף, אָן א הילף. און דאָ האָבן מיך די כוחות גע- נומען פארלאָזן, און געפאלן בין איך --- געפאַלן, און ליגנדיק אזוי אליין, פון אלעמען א פארלאָזענער, האָט זיך פּלוצלינג א שטילקייט, א צאַרטע אין מיר אַנטפּלעקט, אזוי, אז כ'האָב ממש דערהערט דעם שטילסטן פלאַטער פון מיין אייגענער נשמה װאָס האָט זיך א פארקלעמטע געגרייט צו יצא+י. און מאָדנע, װאָס איצט האָט איך מער קיין ביטערקייט נישט געפילט, נאָר א פּאַסיווע אַנטוישונג האָט מיך ארומגענומען, אַן אַנטוישונג אין מיין גאָט'ס וועלט, און אין דעם מענטשן, וועלכן ר'האָט באַשאַפן . . . א א אי יי יי אי א אט
נענוי ווען איטשע מאיר האָט זיין נשמה אויסגעהויכט, ווייסט מען נישט, ווייל נגעשטאָרבן איז ער אין א צייט, וען דער טויט פון א ייד איז געווען דער וועלטס אמוזירנדיקער שפּאָט, נאָר א סברא איז, אז אין איינעם א גרויען ווינטער פרימאָרגן, ווען א שאַרפער פראָסט איז װי א בלאַנקע שווערד פארעקשנט געלעגן אויפן דינעם האַלדז פון נאָך א ינגן בלייכן באַגינען, האָבן די גויים דורך די פענצטער פון דורכב- פאָרנדיקע טראַמוייען דעם טויטן יידן דערזען, באַלד האָבן זיי זיך מיט פארגעניגן גענומען איבערוינקען, און וען אַ לוסטיקע הייטערקייט האָט דאָס נויִשע פּעב? אַרומגענומען וי א פיבער, האָבן זיי זיך מיט אימפּעט א װאָרף געטאָן צו די האַלב פארפרוירענע שויבן, יעדער איינער האָט נאָר געװאָלט זען װאָס מער, װאָס מער. די קליינע, מיט נאָר שוואכע עלנ- בויננס, האָבן זיך פּשוט מיט טרערן אין די אוינן געבעטן ביי די פליישיקע, איבערגעפרעסענע גויִם: ברידערלעך, טייע- רינקע, לאָזט אונדז, לאָזְט אונדז, וי קריסטוס איז אייך ליב, לאָזט אונדז זען דעם טויטן זשידעק, אֶך ! וי קאָמיש ער ליגט, אָך, װוי אומנעלומפּערט קאָמיש, זיכער זיך אָנגעשיכורט פארן טויט, אִָ! זיכער זיך אָננעשיכורט, זיכער... א גאנצן טאָג איז דער טויטער איטשע מאיר געלעגן אויף דער שוועל פון דער חורבה, נישט געווען אפילו ווער ס'זאָל אים צו קבורה ברענגען.
נאָר ערשט דעמאָלט ווען די זון איז א רויטע פון בושה, אַוועק ווייט הינטער די בערג, און נאַכט איז וי איידעלער סאַמעט פון הימ? געפאַלן, האָבן זיך אירע שוארצע וייכע פאַלרן מיט רחמנות צעעפנט, דורך וועלכע איטשע מאיר איז אריין אין דער וועלט פון אייביקן נישט זיין... א סך יאָרן זענען שוין אוועק פון יענער צייט, און דרי וועלט האָט שוין לאַנג פארגעסן, אן ס'האָט אַמאָל געלעבט אן איטשע מאיר, און כדי עס זאָל אפילו קיין זכר פון אים נישט בלייבן, האָבן די גויִם, אויך די חורבה א מתנה פאר- שענקט צו זייער, זייער באַליבטן שייטער. . . נאָר א לעגענדע דערציילט: אז טאַקע דעמאָלט, ווען אלץ ארום איז שוין אין רויטן מאַנט? פון פלאַמען געשטאַנען, האָבן דאָך די פייער-צונגען נסימדיק אָפּנעשױנט דער חורבות לויז געװאָרענע טיר, און אין נעכט פון אומהיימלעכן שטורעם, דעמאָלט, וװען דער ווינט אין זיין סטיכיע פליט װי א משונענער פון די וייטע, וויסטע, פּוילישע פעלדער און וועלדער, בלאָזט ער און די לויזע טיר; װאָס העננט קוים, קוים, און די רויטע, פון רעגן פאַראָסטע זאַװיאַסעס, נעמען סקריפּען וי איטשע מאירס לעצטע פארצווייפלטע רופן : אוי וויי איז מיר, אויך ויי אין מיר, אוי ויי...