Original scanEvidence located
Original memorial-book scan 32
Book text
Passage 1normalized OCR · source chars 0-742

28 י. אָקרוטני -- מיײין הײמשטאָט לאַדוש גרייכונגען און זייערע איבערלעבוננען, וי אן אָפּשפּינלונג פון זייער שוווננ אין יחידישן וי ציבורדיקן אָנשטרענג. ווייל נאָכן חורבן, האָט אין יסוד זיך נעענדערט די געאָנראַפיע פונעם יידנטום וי א גאַנצע, און ממילא די געשיכטע פון דער שארית הפּליטה, װאָס איז נורלדיק נגעבליבן דער עדות פון די אומדערהערטע איבערלעבענישן װאָס מוזן אזוי צי אַנדערש פארפיקסירט ווערן לדורות. ס'איז געווען א פּולן, דאָס היימלאַנד פון טאַטעס-מאַמעס, זיידעס-באָבעס, טעטערס- מומעס און עס איז מער נישטאָ. נישטאָ שוין קיין פּוֹילן, קיין לאָדזש, װוּ יידן האָבן אמאָל נעלעבט, געשאַפן און... געווען, אָבער מ'טאָר נישט פאר- == געסן דעם געװען, מחמת עס איז נעשיכטע, נגעשריבן מיטן בלוט און שווייס פון יידישע דורות אזוי שרייבט עס זיך אויך אצינד.

passage_3e91a624849095a2a87dc6f7
Passage 2normalized OCR · source chars 744-1613

-- -- --- ווען ס'איז אויפנעקומען דאָס נייע, פּילסודסקישע פּױלן אין סאַמע ערב די צוואנציקער יאָר פון אונדזער יאָרהונ- דערט -- און ס'אין אִפּי נעשװאָנקען געװואָרן דער יאָך פון זשאַנדאַרמסקן צאַריזם און דער גאַנצער שטייגער, װאָס דער דאָזי- קער פּאָליטישער רעזשים האָט אָננעשימלט אין פּוילנלאנד, אין שוין גע- לענן דער שווערער חותם אויפן יידישן קיום, אַ לעבן אין שיפולת. אין יידישן אַרום איז באַנייט געװאָרן די פּוילישע מלוכהשקייט -- זי איז געקומען מיט ווילדע יידן-עקסצעסן, װוי מ'האָט דעמאָלט עפנטלעך אָנגע- רופן די פּאָנראָמען אין פּולן, װועדליק דער באַצייכענונג פון דער אָפיציעלֶער צענזור; עס איז אַרױס אין נאָס די המונישע פּוילישע פאַרריסנקייט, אָבער זי האָט מתוך שטורעם אויך געבראַכט דעם אָנזאָג פון בירגערלעכע רעכט פאַר די נאַציאָ- נאַלע מינדערהייטן אין דער אויפגעריכטער מלוכה (פאַר די ליטווינער, פאַר אוקראַינער, די לעטן, די דייטשן וי פאַר די יידן), יחיאל:יצחק בערמאן

passage_03fa012696c2d45492e60a75
Passage 3normalized OCR · source chars 1615-2321

אין דער ווירקלעכקייט איז דער דאָזיקער אָנזאָג געגרונט- פעסטיקט געװואָרן אויף דער אינטערנאַציאָנאַלער אַרענע און די יירישע רעכט אין פּוילן זענען מוטיק פארטיידיקט און צעמענ- טירט געװאָרן פון די יידישע פאָרשטייערס אויף די שלום- קאָנפערענצן, װוּ עס זענען באשטימט געװאָרן די רענולאַ- ציעס פאר די פעלקער און מלוכות (װאָס זענען געווען בא- רירט פון דער בלוטבאָד) פאר וועלכע מ'האָט בשעתם אויך צערוקט די אלטאייננעשטעלטע גרענעצן. נו, האָבן מצד די פּוילישע יידן אויך זיך געהערט דרייסטע מאָנונגען פון זייערע פאָרשטייערס (ד"ר יהושע טהאָן א"א), און אן יאָ אונטערנעשריבן פארפליכטוננען ביים גרויסן טיש אין פּאַריז, האָכן די אָפיציעלֶע מושלים אין ווארשע געמוזט זיך רעכע- נען מיט זיי לפּחות אין די ערשטע צייטן. מ'האָט די עלע-

passage_0b40bc814fd3bf3756c500e3
Passage 4normalized OCR · source chars 2323-3860

מענטאַרע רעכט פאר די יידן געמוזט אָנערקענען אויך אין פּוױלישן פּאַרלאַמענט. כדי דאָס צו דערגרייכן האָט די יידישע פירערשאַפט געמוזט קומען פאר די ווארשעווער מאַכטהאָבערס וי א פאראייניקטער כוח, הגם אינעוייינק האָבן געהערשט היפּשע חילוקי דעות. טאַקע דעמאָלט האָבן פון דעם פּויליש- יידישן קיבוץ רעכטצייטיק אויפנעשיינט די מנהינישע פּער- זענלעכקייטן פון לאַנדדמאַסשטאב וי עס זענען געווען א יצחק גרינבוים, א הרב פּערלמוטער, ד"ר לעאָן רייך, ד"ר יהושע טהאָן, אַדו. אַפּאַלינאַרי האַרטגלאַס, וועלכע זענען זיך געווען באַװוּסט בנוגע דער געשיכטלעכער ראָל פון פּוילישן יידנטום אַטקעגן די הערשערס פונעם נייעם פּױלן, וועלכע האָט זיך בעתן מלחמה-נעוויטער ארוױיסגעבראָכן פון דעם פאַנגאָניקן פרעמדן יאָך. אין די סיים-ארויסטרעטונגען פון א יצחק גרינ- בוים, פון א האַרטגלאַס האָט נעקלונגען דער שטאָלץ פונעם ייד אוֹן זיינע שעפערישע פּאָטענצן, װאָס נייטיקן זיך אין אַבסאָלוטער פרייהייט פאר אַנטויקלונג און נישט קיין שריט פון שתדלנים. אויך דאָס יידישע לְאֲדוש אין נישט געבליבן הינטערשטעליק אין לענאַלער פארטרעטערשאַפט כלפּי די מאַכטהאָבערס אין בעלוועדער. ד"ר אורי ראָזענבלאַט, אַדואַ- קאַט אברהם לעװינסאָן, זענען מצד די לאָדזשער יידן געווען די עומדים פאַר דעם פּוילישן אָפי- ציאַליזם. זיי זענען גע- ווען די ערשטע לאָדזשער יידישע דעפּוטאַטן אין סיים (שפּעטער האָט מצר לאָדזשער יירן געקינינט אין פּוילישן פּאַרלאמענט דער גערער חסיד לייבל מינצבערג -- אַנטקעגן דעם ראַפינירטן יידישן פּאַליטיקער פון נאַציאָ- נאַלן לאַגער, ד"ר אורי ראָזענבלאַט), בעת אין סענאט האָט דאָס לאָ- דזשער יידנטום פאר- טראָטן חוץ ד"ר מאַרקוס ברוידע, מאיר מענדעלסאָן און דער- נאָך שלמה בודזינער.

passage_71442d237db5f1c910c326aa
Passage 5normalized OCR · source chars 3862-4629

הרב הגאון ר' איהו חיים ייט עס איז געווען שווער די מערכה פון די דאָזיקע יירישע פאָרשטייערס אַנטקענן די פּױלישע פּני, וועלכע זענען אין זייער מהות געווען דורכנעפרעסן פון דורותדיקער שנאה צו יידן, פונדעסטווענן אין געלונגען וי עס-איז ארויסצורייסן אַ געוויסע איינזעעניש פאַר די יידישע בירגער. עס אין נישט קיין נאַווינע צו באַנעגענען זיך אויף די צייטונגס-עמורים פון יענער תקופה מיט גװאַלדענעס און הויך אָפּקלינגענריקע שטי- מעס מצד די יידישע פארטרעטערס אין סיים, וועלכע האָבן געמוזט שטיין אויף דער ואך כדי צו מילדערן נגישות, באַ- זייטיקן דיסקרימינאַציעס קענן יידן. יאָ, אזוי איז עס געוען שוין אין יוננן פּולן. עס אין געווען א שווערער בראשית, אָבער יידן האָבן זיך נישט צוריקנעצויגן פּנים אל פּנים מיט די כלערליי שווע- ריקייטן, מ'איז געווען פאַרכאַפּט פון א נייעם אימפּעט און

passage_b47663328c02378b776a3044