יידיש לאָדוש ן) ד"ר א. צימערמאן די"יר אַלפועד (אײזיק) ציי מערמאַן איז געשטאָרבן אין טױגוסט 1968 אין סידנעי. דער פאַרשסטָרבעגער איז גע' װער 8 בטקטנטער און געאַכטע- טער אַדװאָקטט און געזעלשאַפט.: לעכער טוער אין לאָדזש, פאר דער צװײטער װעלט מלחמה. ר"ר צימערמאן איזד געקומען קיין אמויסטראליע אין יאָר 1941 אן זיך באַזעצט אין סידגעי. ער איז געװען די גשמה פון פאַלקס'יצענטער, שאון שטענדיטער מיטאַרבעטער פן דער װאָכרצײסג ,אױסטראַלישע ײדישע גײעס". זײנע ארטיקלען האָבן זיך אױסגעבּײכגט מיט ערגסטקײט אט גײסטיקן גִיהװאָ. כאָטש דיך צימערמאַן איז געװוען װײט פון מעלבורן אין שטח, האָט ער אָנגעהאַלטן אַן ענגן קאָנטאַסט מיטן לאָדשזער צעוטער, און האָט אױיך אָנטײלגענומען אין פארשידענע אווטערנעמונגען, אײנגעאָרדגט דורכן לאָדוזשער צענטער, װי א רעפערענט. דער פארשטאָרבענער איז געװען א הײסער ציוויסט און איבערגעגעבענער פרײגד פון פ9שוטן פאָלקס'מענטש. צּ לאָדזש וועקט זיך פון שלאָף. נרוי איז לאָדזש, אָבער אַזױ װאָרעם, אַרבעטזאַם און אזוי ריין... אינעם נעפּ? פון אַ האַרבסטיקן פרימאָרגן שאַרן זיך די אַרבעטער צו די פאַבריקן. זייערע אָפּנעטראָנענע מלבושים בילדן אַ גרויען פלעק אויף דער קאַנװע פון טאָניטעגלעכן לעבן. זייערע פּנימער זאָגן עדות אויף א שווערן קאַמף פאַרן קֶעבּן.
לאָרזש! געבאָדן אינעם שוייס פון אַרבעט, אַרומגע- צויגן מיט די אָדערדיקע הענט פון די אַרבעטער, --- אָטעמט די ייט * פון א. צימערמאגס פארצײיכענוונגען צוס זיבעסן ישָרי טאָג פון דער ליקװידאַציע פון לאָרושער געטאָ. לאַדזשער יידנטום " זי מיט דער אַטמאָספער פון קאַמף, שפּייט מיט פייער פון אירע פאַבריק-קוימענס, רוישט מיט אירע מאָטאָרן, טראַנס- מיסיעס, וועב-שטולן, סעלפאַקטאָרס, װי אַ געברום, וועלכער דערהויבט זיך צום הימ? -- אָט הויבטאָן די פּיעטריקאָװער גאָס איר אַרבעט-טאָג, מיט לויפן. לאָדזש איילט זיך -- האָט נישט קיין צייט, אויף דער ועלט גייטיאָן אַ נרויסע קאָנקורענץ פון האַנדלס-מערק. גרויסע שיפן צעטיילן די פּראָדוקציע פון די פעאיקסטע, רייכסטע זיגער אינעם קאַמף. לאָרזש איילט זיך. זי וויל אַריינדרינגען צװוישן די זיגער, שניידט אויס פאַר זיך אַ וועג דורך שווערער ארבעט, קליינע פּראָדוקציע-קאָסטן, דורך דעם שוייס פון אַרבעטער, פון בזשעזשינער שניידערס. לאָדזש קעמפט פאַר פראַנצויזישע און קאַלאָניאַלע מערס, צוזאַמען מיט ענגלאַנד און אַמעריקע.
און די פּיעטריקאָווער גאָס איילט זיך, וויל זיין די ער- שטע, און אויפן פאָן פון דעם דאָזיקן קאמף דרייען זיך יידן מיט אַ גלאַנץ אין זייערע טרויעריקע אויגן און לויפן, מעקלען, טראַנספּאָרטירן, באַרעכענען זיך, קויפן און פאַרקויפן פאַר געלט, וועקסלען, טשעקן, אויף , כמו" און , במעט". קוקסט אויף די דאָזיקע יידן פון פּיעטריקאָװער גאַס, וועלכע זענען פאַרבונדן מיט דער פּוילישער ערד טויזנט יאָר און דאָך לויפן זיי, שוועבן אין דער לופטן מיט דער צעשפּײ לעטער קאַפּאָטע און פאַררוקטן היטעלע -- וי אויף דער לייוונט פון מאַרק שאַגאַל. אויב דו ועסט זיי אױיפכאַפּן אין דער ראָמאַנטישקײט פון זייער לויפן, פון זייער שוועבן -- װועסטו הערן די סימ" פאָניע פון זייער קאַמף. אויפן , גרינעם" מארק איזן א צוזאמענגעלויף. שטייט א בלאַסע יידענע און ויינט. דער פּאַליציאַנט האָט איר אומ- געדרייט א קויש מיט פּאָמעראַנצן און מאַכט איר א פּראָטאָ- קאָל, וויי? זי האָט נישט קיין דערלויבעניש. שטייט דער פַּאָלי ציאַנט און שרייבט מיט א כיטרען, שלעכטן שמייכל --- קייקלען זיך די גאָלדענע פּאָמעראַנצן אויף די נאַסע שטיינער פון מאַרק און אויף זיי קייקלען זיך די בלוטיקע טרערן פון דער פרוי, וועלכע קעמפט פאר א שטיק? ברויט פאר אירע קינדער.