Jacob Lichtenstein

סעקרעטאר פון דער /׳פאלקס־ביבליאטעק״ איז געװען יעקב ליכטענשטײן. די פארװאלטונג איז באשטאנען פון פאלגנדיקע מיטגלידער: איטשע און חײם מאי הײבלום / יעקב זשיטא, ױסף פערגאמענט׳ טשארנע ליפקע׳ שמעון שײנבערג. אין דער קולטור־ קאמיסיע האבן זיך געפונען: חיי ם משה הייבלום׳ יוס ף פערגאמענט׳ שמעון שיינבערג׳ שלמה רובינשטיץ׳ משה אליהו געווערצער און משה פעלדמאן. די קולטור־קאמיסיע האט אין 1930 ארויסגעגעבן עטליכע נומער ן פון דער װאכנצײטונג ״דאס לוקאווער װארט״. ראובן פלאמאן׳ הײנט ד״ר אין ישראל׳ און דאן — נאך א סטודענט׳ האט פארעפנטלעכט אין דער צײטונג ארטיקלען אויף װיסנשאפט־טעמעס. אין יאר 1937 האט ״דאם

איןיאר 1939 איז די צאל מיטגלידער געשטיגן ביז 1000. די הײד פון א הלװאה איז שוין געװען ביז 300 זלאטעם. ם׳איז נישט געװען קײן אײן פאל, אז די הלװאה זאל נישט צוריקגעצאלט װערן דורך דעם לװד״ דאם האט באװיזן װי טײער עס איז געװען בײ די ברײטע מאסן די גמילת־חסד־קאסע. מיר האבן אײנגעארדנט פון צײט צו צײט פראפאגאנדע־פארזאמלונגען אין עפנטלעכע ערטער בײאונטן אין שטאטװי, למשל, שולן און בתי מדרשים, װעלכע זענען אדוי ד מיט גרויס דערפאלג • אידאװ מײן אומגעקומענער חבר יעקב ליכטענשטײן האבן געדארפט ארויםטרעטן אין גערער שטיבל און בײם מיעכאװער רבי׳ן ז״ל. דאם איז געװען אין א שבתדיקן טאג. מיר האבן נישט געװוסט װי אזוי מען װעט אונדז דארט אויפנעמען, אבער מיר זענען אנגענען איבערראש ט געװארן. אין גערער שטיבל, ווו ס׳האבן געדאװנט ארום 200 חסידים, האט מען אונדז אויסגעהערט מיט גרויס אינטערעס, אלע האבן אפגעשאצט די ארבעט פון דער פארװאלטונג פון דער קאסע. זייער פרײנדלעכקייט האט אונדז אויפגענומען דער מיעכאװער רבי. דער רבי האט געגעבן א קלאפ אין טיש און געװענדעט זיך צו די מתפללים ־ ״ײדן! מיר װעלן נישט לײענען פריער די תורה ביז מיר װעלן נישט אויסהערן די פארשטײער פון דער גמלת־חסד־קאסע, וועלכע ארבעטן מיט מסירת־נפש פאר אזא װיכטיקער ײדישער זאך״. ...

... נאכן באזוך פון לאחשער פועלי צױניסטישן ארבעטער־טוע ליתער קרוי איז די פארטײ נאך מער געשטארקט געװארן. עס האט זיך געשאפן א ליטערארישער קרייז אונטער דער אנפירונג פון די חברים קרוי, משה פינקעלשטײן, שמעון שײנבערג, ליברײך, משה פעלצמאן, מאטל פעלצמאן, משה גאטעסדינער, לאה בארענשטײן, יעקב ליכטענשטײן א״א. מיר פלעגן םיסטעמאטיש אײנארדענען ליטערארישע אונטערנעמונגען. מיר האבן געהאט א דראמקלאפ, װאם האט געגעבן טעאטעראלע פארשטעלונגען.

פאר דעם 29םטן סעפטעמבער איז די שטאט געװארן אויםגעלײדיקט פון יעדער מאכט. דעם 29םטן האט ארײנמארשירט די רויטע ארמײ. די מענטשן זענען ארוים םון די באהעלטענישן אויםגעהונגערטע און אויםגעמאטערטע. די באפעלקערוג האט פרײער אפגעאטעמט, הױת איך בין געװען ראטמאן אין שטאטראט׳ בין איך אװעק אין מאגי־ םטראט צוזאמען מיט יעקב ליכטענשטײן׳ האפער׳ װ׳רצעלמאן׳ דוד פשעװאםמאן און סעגאל. די םאװיעטישע מאכט האט אונדז תיכף ארויםגעגעבן געלט צו קויפן ברויט און פונאנדערטײלן צװישן די הונגעריקע. ...