ספר לוקאװ 101 אויך די לוקאװער מײדלעך, באלעבאטישע טעכטער, וואס האבן געקענט העםטן שיינע תפילין־זעקלעך פאר די צוקונפטיקע חתנים, זענען אװעק אין די פאבריקן, װעד אלס אנגעשטעלטע אין בױרא, װער אלס פאקערין. דער לאנגער, דאדער ירחמיאל שמויער, דער סופר סת״ם מיטן שפיציקן בערדעלע איז געװען דער ערשטער, װאס האט, װי באלד ער איז נאר געװארן ״קלאפער״, אראפגע־ װארפן פון זיך די געהאקטע קאפאטע מיטן טוכענעם היטל און אנגעטאןא קורצע מארי־ נארקע מיטא וױיכן פאצעטישן קאפעלוש. אז שמויער האט זיך דאס ערשטע מאל באװיזן אין גאס אין זײן נײעם ״סטראי״, האט איפ כמעט קײנער נישט דערקענט: ״ס׳איז נישט שמויער:״— האבן װײבער געדרײט מיט די קעם. און שמויער האט אנגעהויבן זיך באנוצן מיט אויסדרוקן, װאס פשוטע יידן האבן נישט פארשטאנען. דאס שארפסטע זידלװארט זײנס איז געװען: ״דו לומפן־פראלעטאריער, דו!״. א הח דעם איז שמויער אויך געװארן די רעכטע האנט פון יוסף ליבער, דעט װאלקארזש.א הויכגעװיקסיקער און ברײטפנימדיקער. װעגן ױסף ליבעח האט מען זיך איבערגעגעבן פון אויער אויף אויער, אז ער איזא פארשטײער םון ״צענטראל־ קאמיטעט״. װו צענטראל־קאמיטעט, װער צענטראל־קאמיטעט? האט מען געקאנט פרעגן בחרם אלע זאגערס.
דער יוסף ליבער האט שמויערן צונויפגעפארט מיט יצחקל גאגי,א דראזעוקאזש אין אוניפארם:א היטל מיטא גלאנציקן דאשעק. יצחקל האט געהאטא לאכעדיק פנים און תמידא זים שמײכעלע הינטער די געלע שמאל־צוגעשוירענע װאנםעלעך. מיט גאגים הילף האט שמויער, אן שװעריקײטן׳ אפגענומען סון דער באן און באזארגט װו געדארפט די פריער אנגעקומענע פעקלעך פראקלאמאציעס, מיטן רוף: ״פדאלעטאריער פון אלע לענדער, פאראײניקט אײך!״ אפט זענען אנגעקומען פריש באדרוקטע דין־זײדענע פאפירלעך, שמויער האט די אלע פאפירלעך צעטײלט צװישן די שפאצירנדיקע אין די קאשטאנבײמער־אלײען• תמיד האט ער אפגעװארטא טונקעלן אװנט. די שפאצירנדיקע האבן די םראקלאמא־ ציעם גיך פארשטעקט אין זײערע קעשענעם און שפעטער אין די הײמען געלייענט. און שמויער איז אויםגעװאקסןא קעמפער. געטראגן אין קעשענעא ״שפײער״. אז זיין מאמע האט דערזען ביי אים די ״כלי״, האט זי זיך געכאפט מיט ביידע הענט פאח קאפ:^ ״א בראך איז מיר! רחמילעניו קרוין! װעמען גײםטו דערהרגענען! ז״ ירחמיאל האט רױק שמײכלדיק און קאלטבלוטיק געענטפערט: ״כ׳גיי שיםן פײגל אין װאלד״... * שפרינצעם גארקיך האט געשמם פארא נעםט פװ שיכורע מיליטער־לײט אין די לאפאגוזער קאזארמעס און פח םתם האלב־סונקעלע פארשוינען. אין דער גאסטמאן־