102 ספר לוקא װ ליבערזאן־תקופה איז די שענק געװען א לײטישע אכסניה, באזעצט דורך א טייל פון די ארבעטער פון ליבערזאנס פאבריק. צװישן די ארבעטער איז געװען דער קונסטמאלער בערנארד • ער האט זיך אויסגעטײלט פון אלע מיט זײן אריגינעלן אויםזען־שװארצע לאנגע האר ביזן נאקן, א שװארצן װײכן הוט מיט א ן אראפ־ געלאזטן ברײטן ראנד, א שװארצע ברײטע פעלערינע און די בינדע פארשלײפט א לא נאדםאן. אויך די פענסנע אץ דאס שנירל בײ די פענסנע זענען געװען שװארץ . װען בערנארד איז געקומען אויף דער גאס האט יעדער זיך אויף אים אומגעקוקט . נישט איינער האט באװונדערט בערנארדס טאלאנט. פון די טאװל־אלבומען האבן אראפ־ געקוקט כלערלי רײכפארביקע בלומען. פארשידענע בײמער, פײגל און לאנדשאפט — רעליעף און לעבעדיק, אבער א םך מער מענטשן זענען באגײסטערט געװארן פון בערנארדס אגיטאציע־רעדעס . שפרינצע האט געהאט דרײ טעכטער. איינע העכער און ברײטער פון דער צװייטער. דרײ דערװאקסענע דעמבעס, געראטן אין דער מאמען. אפילו אויף דער ײנגםטער, באשײדנםטער, אויף מירלען, האבן קינדער אין גאס געזונגען : ״קאשע, קאשע, מירעלע, עפן אויף דײן טירעלע, לאז נישט ארײן קײן פראסטנ זעלנער׳ נאר א ן אפיצירעלע״ .
אונטערן אײנפלו ם פו ן בערנארד ם אגיטאציע ם זענע ן שפרינצע ם טעכטער, צוזאמע ן מיט זײע ר קוזינק ע רײז ל לאטערמאן, ד י טאכטע ר פו ן רייכ ן טאנדײטער, בער ל לאטערמאן, געװא ח גוט ע חברטעם, או ן שמויע ר הא ט געהא ט א גרוים ע היל ף פו ן זײ בײ ם אײנארדענע ן פארזאמלונגע ן אי ן װאלד. רײזל, ד י הויכוװקסיק ע מי ט גרויס ע גאלד־אויערינגען, אי ז געשטאנע ן אוי ף שמיר ה בײ ם ארײנגײ ן אי ן װאלד. ז י אי ז אויך געװאר ן דע ר שומר־רא ש פו ן חבר־רעדנער. װען ד י כװאלי ע שטרײק ן הא ט דערגרײכ ט אוי ך קײ ן לוקאװ, אי ז ליבערזאן, דע ר אלבאם־פאבריקאנט אי ן כע ס געװארן, װא ס ד י ״אנטשעפעניש ״ יאג ט אי ם נאך. ע ר האט שנע ל אויםגעדרײ ט דע ם דישע ל או ן געמאכ ט ״השיבנ ו נאזאד ״ — צורי ק קײ ז װארשע. ״אוי ב שוי ן אראפפאלן, זא ל כאט ש זײ ן פו ן א גו ט פערד״.. . הא ט ע ר געזאגט. דוד גאםטמא ן הא ט געזאג ט — ניץ: ״צורי ק קריכ ט א ראק״. דוד גאםטמא ן אי ז געבליב ן אי ן לוקא װ או ן געלאז ט שטרײק ן או ן נאכגעב ן שטרײקן, װײ ל ײד ן דארפ ן פרנס ה או ן ״תעל א בעדנ ה םגי ד לה״.. .