104 ספר לוקאװ םראיאן, װעלכער איז הײנטא מיטגליד אין דער אלטער לוקאװער םאסייטע אין ניו* יארק. ער איז אויף דעם מיטימ געשיקט געוואח דורך דער צענטראלער פארשטײ־ ערשאפט אין שעדלעץ• אין יאר 1907, װען גאםטמאנם שוך־פאבריק האט זיך אריבערגעטראגן קיץ לוקאװ, האבן די ארבעטער געשאפן אן אײגענעם פאראיץ, כדי אויםצוקעמפן פאר זיך בעםערע באדינגונגען. בכלל האט די שטאט לוקאװ זיך אנגעהויבן אנטװיקלען. צװישן דער ױגנט האט זיך אויך אנגעהויבן פירןא צױניםטישע ארבעט. עס האט זיך אויך געעפנט א ײדישע ביבליאטעק אויף דער װארשעװער גאם. אויף דער מעזריטשער־גאם איז געשאפן געװארןא שולע פאר ארעמע ײדישע קינדער. איך בין געװארן אן ארײנגײער אין דער ײדישער ביבליאטעק. איך האבא םך געלײענט׳ באזונדערם די קלאםישע ליטעראטור. איך האב געהאטא םך חברים. פון זיי געדענק איך: זישע בארנשטײן, איטשע הייבלום, חיים מאיר הייבלום, פרץ יצחק דודם, גאדל משה זײפנזידערם, איטשע קעניגםבערג, ירחמיאל לאנדסבערג, שמילקע גאלדבערג, משהלע פעלדמאן, משה הובערמאן, אידל גאד, איטשע־מאיר דער םופר, משה נאטערמאן.
אין יאר1908 איז געגרינדעט געװארן די ״לײ־ און שפאר־קאסע״ אויף דער װארשעװער גאם, װעמענם אויפגאבע עם איז געװען צו העלפן קלײנהענדלער, בעל־ מלאכהם און ארעמע פאמיליעם. אין משך פון עטלעכע יאר האט די קאסע געפירט ױיערא לעבעדיקע און נוצלעכע טעטיקײט. צו יענער צייט האבן עטלעכע בעלי־בתים פון שטאט אנגעהויבן פירןא קאמ־ פאניע קעגן דער קינדער־שולע, מיט דער טענר״ אז מען מאכט זײ פאר אפיקורםים. עם איז גערופן געװארןא מיטינג איןא הויז אויפן נייעם װעג, ווו מיר האבן געדארפט באטראכטן די מיטלען קעגן די אטאקעס אויף דער שולע. פארזיצער פון מיטינג איז געװען בערעלע גאםטמאן. מיטא מאל איז אנגעקומען פאליצײ און זי האט צעטדיבן דעם מיטינג. עם איז אנגעקומעןא פאראדענונג צו פארמאכן די שולע. דער לערער איטשע קעניגםבערג איז געבליבן אן ארבעט און אװעק קײן װארשע, חיה שטערן איז אװעק קיץ אמעריקע. ווען מײן פאטער איז געשטארבן, אין יאר 1910, זענען געבליבן די מוטער און3 יתומים. אויף מיר איז געפאלן די פאראנטװארטלעכקײט צו דערנערן די פאמיליע. מיר האבן באקומעןא דערלויבעניש צו פארקויפן צײטונגען און דערפון האבן מיר געצויגן פרנםה. עס איז געקומען די צײט, װען איך האב געדארפט גײן אין רוםישן מיליטער—
איך בין אלט געװארן21 יאר. דינען פאניען האב איך קײן חשק נישט געהאט, האב איך אײנגעפאקט דעם טשעמאדאן און זיך געזעגנט מיט מײן ליבהארציקער משפחה. מיץ אלטע מאמע האט געװײנט.• דאם הארץ זאגט איר, אז זי װעט מיך מער נישט זען. דאם איז געװען איןא זונטיק, דעם 2טן אויגוסט 1913. דעם 25סטן אויגוםט האב איך באטראטן דעם באדן פון מײן נײער הײם אין אמעריקע, וװ איך לעב שוין51 יאר.