בפר לוקאװ 111 מען האט געדונגען 4 גרויסע זאלן פאר 4 קלאסן אויף אגראדאװע גאם, די אויס־ געמאלן אײן ארײנגעשטעלט נײע בענק, צוגעפאסטע צו יעדע קלאס. די איינריכטונג איז געפעלן געװארן דעם פוילישן שול־אינספעקטאר, און דאד האט מען געדארפט מאכן אנשטרענגונגען די דערלויבעניש צו באקומען. די פײערלעכע דערעפענונג פון דער ײדיש־װעלטלעכער פאלקסשול אין לוקאװ איז פארגעקומען דעם ערשטן שבת־אװנט אין חודש אויגוסט 1928. צו דער דערעפענונג איז געקומען דער סעקרעטאר פון ציש״א יעקב פאט. עם איז געװען צוגעגרײט א ספע־ ציעלער פראגראם, װאם איז באשטאנען פון מוזיקאלישע שאפונגען און א בילדל, אינסצע־ נירט און רעפעטירט פון לײב ל קראמאזש. עם איז אויך פארגעקומען א פײנער באנקעט, אין װעלכן עם האבן זיך באטײליקט ביז 200 פערזאן. דאם פארקויפן דעם דערעפענונגס־ באנד צום איבערשנײדן האט ארײנגעבראכט עטליכע הונדערט זלאטעם.
די שול איז געעפנט געװארן דעם 1טן םעפטעמבער 1928 מיט אײן קלאם און אין אנדערן יאר זענען שוין געװען טעטיק 3 קלאםן מיט 3 לערערם און אין יאר 1932 האט די שול פארמאגט 4 קלאםן, אבער מיט 2 לערערם, צוליבן מאנגל אין געלט. דער שכר־לימוד איז נישט געװען קײן הויכער, מחמת דעם, װאם אין דער ציש״א־שול האבן בעיקר געלערנט די קינדער פון ארעמע פאלקם־מענטשן. די גרעםטע בײשטײערונג פארן אויםהאלטן די שול איז געקומען פון נױ־יארק, פון דער לוקאװער לאנדםמאנשאפט. דערבײ װיל איך באמערקן׳ אז דעם חשובםטן בײשטײער האט צוגעטראגן אלבערט בראון ע״ה • די שול האט אײנגעארדנט פארשידענע אונטערנעמונגען, װאם האבן ארײנגעבראכט א געוויסע הכנםה, װי צב״ש דער מאםקן־באל. עס זענען אויך פארגעקומען דראמאטישע ארויםטריטן מיט אײגענע כוחות . איץ מאל אין חודש פלעגט פארקומען א קינדער־פארשטעלונג, באזירט אויף די ווערק פון ײדישע שרײבער און די באזוכער האבן אנגעקװאלן פון די רעציטאציעם און פון געזאנג פון די ײדישע קינדער . איך וויל דא אנמערקן די נעמען פון צװײ לערער, וואס האבן זייער גאנצע מי אפגעגעבן די קינדער, באטײליקט זיך אין דער ארבעט פון דער שול סארוואלטוגג און געהאלפן אין אלע קולטור־אונטערנעמונגען. דאס זענען געװען • משה װיגאדזקי, לעבט אין פוילן, און הענעך בוראק, אומגעקומען .
צום םו ף דאר ף מע ן דערמאנען, א ז אי ן 1928 אי ז אוי ך געװאר ן טעטי ק ד י קינדער־ ארגאניזאציע ״םקיף״ (םאציאליםטישע ר קינדער־פארבאנד), אונטע ר דע ר אנסירונ ג סו ן דער בונדישע ר ארגאניזאציע. פו ן ח׳ לײב ל גליקםבערג. דע ר םקיף״ אי ן לוקא װ הא ט געצײלט 40 קינדע ר מי ט א ן אײגענע ם קאמיטעט. ז ײ האב ן זי ך גרופיר ט אי ן שול־לאקא ל און אוי ך אי ן דע ר קולטור־ליג ע אוױ י דע ר אגראדאוו ע גאם .