מ. בארנשטיױ השומר־הצעיר אין לוקאװ דאם גרינדן די ארגאניזאציע השומר־הצעיר אין לוקאװ איז געוועןא נײעם נישט בלויז פאר דער ױגנט און עלטערע אין לוקאװן דאם איז געװעןא נײעם אויד םאר די גרינדער זעלבםט. מיר האבן פשוט נישט געוװםט װי צוצוגיץ צום ענין. מיר האבן נישט געהאט די מינדםטע אנונג װי אזוי אנצוהײבן, כדי צו שאפן דעם ערשטן קערן םון השומר־הצעיר, נישט קוקנדיק װאם אין אלע ארומיקע שטעט איז השומר־הצעיר שוין געװען אין פולן טעמפא פון דער ארבעט, װי למשל אין שעדלעץ, ראדזין, מעזריטש, ביאלע און אפילו אין קאצק און אין אנדעדע שטעטלעך. געװען איז דאס אין 1925—1926, װען ם׳איז צארגעקומען די םאראײניקונג םון די צעירי־ציון מיט פועלי־צױן און ממילא מיט די יוגנט־ארגאניזאציעס צ.ם. מיט י.ס.א.י.־ יוגנט, האבן מיר, עטלעכע יוגנטלעכע פון דער צ.ם.־ױגנט, אויסגענוצט די געלעגנהײט צו פארלאזן די צ.ס.־ױגנט מיטן תירוץ, אז מיר זענען קעגן דער פאראיעיקונג. מיר האבן באשלאסן צו גרינדן אין לוקאװ די ארגאניזאציע פון השומר־הצעיר, צו װעלכער אונדז האט שוין געצויגןא לענגערע צײט.
געװען איז דאס איןא זומער־אװנט, װען דרײ ױגנטלעכע־ איך, זיםל פעלדמאן און שמואל ליכטער ז״ל, האבן באשלאסן זיך צו װענדן צו ישראל ראזענצװײג עד זאל אונדז העלפן גרינת דעם השומר־הצעיר און זיך שטעלן אין שפיץ םון דער טעטיקײט. ישראל ראזענצװײג איז געקומען קײן לוקאװ פון װארשע. ער איז געװעןא לערער איןא רעגי־ רונגס־שול אין אקאװ. מיר האבן געזען פאר זיךא מענטש מיט בילדונג אמ גרויםער אינטעליגענץ, װאס לוקאװ האט אפילו נישט געקענט חלומען װעגן אזא מענטש. מיר האבן אויך געפילט, אז דער לערער ראזענצװײג האטא הײס ײדיש הארץ אװ ער װאלט געװאלט עפעם טאן פאר דער ײדישער ױגנט אין לוקאװ, נאר מען דארף זיך װענדן צו אים. מיר, די גרינדער פון השומר־הצעיר, האבן נישט געהאט קיץ אנדער ברירה, װײל אןא פירער האבן מיר נישט געקענט אפילו טראכטן װעגן גרינדן דעם השומר־הצעיר, און מיר האבן געטראכט, אז ישראל ראזענצװייג איז פשוט אראפגעפאלן פון הימל, כדי צו העלפן אונדז. איך װעל קיץ מאל נישט פארגעסן, װי מיר, די דרײ פארשטײער, זענען ארײנגע־ קומען צו אים אין דירה און פארגעלייגט אונדזער ביטע. ער האט אונדז געענטפערט, אז ער נעמט זיך אונטער מיטצוארבעטן און אויך שטיץ אין דער אנפירערשאפט סון דער ארבעט, ס׳איז זיך נישט פארצושטעלן אונדזער שמחה,
גערעדט און געטאןו ישראל ראזענצוױיג איז גלײך צוגעטראטן צו דער ארבעט, ער איז אװעקגעפארן קיץ װארשע, זיך געװענדט צום פירער פון השומר־הצעיר אין ווארקוע, יהודה גאטהעלף, און ער האט געברענגט פעק מיט ליטעראטור אץ אנװײזונגען ווי אזוי 149