סםר לוקאוו 151 עס זענען געװען יידישע יוגנטלעכע אין לוקאװ, װאם האבן נישט געקענט געפינען קיין תיקון אין געזעלשאפטלעכן לעבן. די יידישע ארבעטער־ױגנט איז די נישט געװען צום הארצן. די בירגערלעכע ױגנט איז נישט געװען ארגאניזירט. זײ װאלטן זיך זײער געװאלט אסימילירן, אבער די פוילישע ױגנט אין לוקאװ האט די נישט געװאלט אויפנעמען. זענען זיי אלע װי אײנער געקומען זיך פארשרײבן. מיר האבן זײ אויסגענומען זײער שיץ, נאר אז מען האט אנגעהויבן רעדן װעגן ״הגשמה״, פארן קיין ארץ־ישראל לעבן אין קיבוץ — זענען די אנטלאפן. בײ אונדז איז דאם נישט געװען קײץ פארלוסט, װײל מיר האבן געװוסט, אז זײ װעלן נישט אויסהאלטן קײץ ײדישקײט. דער ערשטער ארויםטריט איז געװען ל״ג־בעומר. א סס2 ױגנטלעכע האבן מארשירט איבער די לוקאװער גאסן אנגעטאן אין םקויטן־קלײדונג, און א נאכט מיט א טאג םאר־ ברענגט אין װאלד, װו עס זענען פארגעקומען פארשידענע םקויטישע שפילערײען, און אייד רעפעראטן ״מעניני־דױמא״, דער עיקר װעגן לעבן אין ארץ־ישראל. דער אויספלוג האט געמאכט אן איבערקערעניש אין לוקאװ. די פאליאקן האבן נישט געװאלט גלײבן, או די ײדן קענען אויך זיץ םקויט אץ מארשירן פרײ, מיט פארריםענע קעם• אײד װיל בא־ מערקן, אז דער ציוניסט בענדערמאן האט פיל געהאלפן אין דעם פײערלעכן ל״ג־בעומר־ אויםפלוג. ער פלעגט בכלל העלפן דעם השומר־הצעיר.
א דאנק דעם השומר־הצעיר איז אויד ארגאניזירט געװארן די ארבעט פון קק״ל אין לוקאװ. יעדע פארטײ האט געשיקט עטליכע מענטשן אין ועד. דער םעקרעטאריאט םון קק״ל איז געװען אין די הענט פון השומר־הצעיר. דער השומר־הצעיר אין לוקאװ האט געפירט א זײער פארצװײגטע טעטיקײט נישט נאר אינערלעד. מיר פלעגן אײנארדענען פארשידענע פארלעזונגען׳ װי אויד פאליטישע און קולטורעלע אונטערנעמונגען. כדי צו זאמלע ן געל ט פארן קק״ל פלעגן מיר אײנארדענען בלימל־טעג, רעפעראטן׳ און אויד מאםקנבעלער. אין יאר 1930 זענען אפגעפארן די ערשטע השומר־הצעיר־חברים םץ לוקאװ קי ץ ארץ־ישראל. דאם זענען געװען: מ. בארנשטי ץ און זיםל פעלצמאן. גאנץ לוקאװ איז געקו־ מען זיך געזעגענען מיט די ערשטע עולים פון השומר״הצעיר. ס׳איז םןןרגעקומען א געזע״ גענונגם־אוונט און דער קאמיטעט פון לוקאװער קק״ל האט געפלאנצט 10 בײמער אין יער הערצל אויף זײער נאמען. די ארבעט פון השומר־הצעיר האט זיך געפירט ביז די היטלער־באנדעם׳ צוזאמען מיט די פוילישע באנדיטן, האבן חרו ב געמאכט דאס יידישע לוקאװ.