172 םםר לוקאװ איך בין געװען מיד און געװאלט זיך צולייגן א ביסל שלאפן אין א װינקל פון בית־ מדרש. אבער ע ם זענע ן געװע ן בעלני ם נא ך פא ר מי ר או ן ע ם אי ז מע ד קי ץ פלא ץ גיש ט געװען. איך בין ארוים אויפן שולהויף א ץ אװעקגעלײגט זיך אויפן גראז. נא ך דע ם מארש פון לוקאװ קײן שעדלעץ איז זיך מיר געשלאפן גאנץ געשמאק. פלוצלונג האט מיך אויפגעװעקט א ייד פון לוקאװ, םוכאװאלםקי, און מיך געפרעגט םאר װאם איך שלאף דא אין דרויםן. איך האב אים דערצײלט, אז איך האב דא נישט קײנעם, קײן געל ט הא ב אי ך אוי ך ניש ט או ן אי ך הא ב נא ך הײנ ט ניש ט געגעםן • ער איז אװעק און מיר געברענגט עפעס צום עסן. ער האט מיר אויך צוגעזאגט איינצו־ ארדענען דארט װו ער שלאפט, אז אויך איך זאל דארט קענען איבערנעכטיקן. דערװײל האב איך דערזען װי ע ם פאר ן א ן לאםט־אויטאם , או ן אוי ף ז ײ — די מיליץ פון לוקאװ מיט די רויטע ארעמבענדע ר און מי ט ד י ביקםן . או ן ז ײ בלייב ן ניש ט אי ן שעדלעץ, נאר זיי לויפן װײטער. באלד ווערט א װיסטע בהלה. אלץ לויפט. דער פראנט רוקט זיך צו. די מענער אנטלויפן שוין אויך פון שעדלעץ. זיי געזעגענען זיך מיט די װײנענדיקע פרויען. די גאס װערט אפגעליידיקט. איך בלייב אליין. ווא ם זא ל אי ך טא ן ן אי ך הא ב ניש ט קיינעם , וויי ם נישט וװ צו גײן, און איך האב נישט קײן כח צו גיץ. אבער בלייבן דא אין מיטן גאס איז דאך אויך נישט קי ץ תכלית.

איך גיי ארוים עטליכע קילאמעטעד אויסער די שטאט. איך זע נישט קײנעם, אפשר, טראכט איך, בין איך גאר אװעק אין א פארקערטער ריכטונג און איך גיי גלײך צום פראנט? גיי איך צוריק קיץ שעדלעץ. די שטאט איז לײדיק. מען זעט נאר רוסישע פאט־ ראלן מיט די קינזשאלן אויף די ביקסן. די טויערן זענען פארשלאסן. בלויז נעבן אץ האלב־אפענעם טויער זע איך עטליכע מענטשן. איך גיי צו און הער זיך אײן װאם מען רעדט. קײנער פרעגט מיך נישט דער איך בין און װאם איך טו דא. אץ ייד רופט זיך אן: ״נו, קינדער, מען דארף פארמאכן דעם טויער״ — און אויך איך גיי אריץ אינעװײניק . די מענטשן זענען אװעק צו זיך אין די שטובן און איך בין װידער געבליבן אלײן.