174 םפר לוקאװ זי פרעגט מיך טאקע צי איך בין גישט הונגעריק׳ און צי איך האב געלמ. אויב איך װיל, קען זי אפשײלן נאך עטלעכע קארטאפל, פאר מיר אויך. .אװדאי— זאג איד— איד װיל נישט אומזיםט, אײדער איך װעל אװעקגײן, װעל איך פאר אלעם באצאלױ. צוזאמען מיט אלעמען האב איך אפגעגעםן די שיטערע זופ. דערנאך האט מען מיד געהײםן לײגן זיך מיטן ײנגל. קיץ אגדער פלאץ אמ נישט געװען. איך בין שנעל אײנגעשלאפן. װי איןא חלום האב איך דערד.ערטא שיםערײ פון ביקםן און קוילנװארפער. אבער מיד איז געװען שװער זיך אויפצוכאפן. מען האט מיד גענימען װעקן, טרײםלען מיך. איך האב אויפגעריםן די אויגן און דערזען װי די בעל־ הביתטע שטײט איבער אונדז און שרײט: ״קינדער, ארויף אויפן בוידעם, די פאליאקן כאפן מעגטשן צו דער ארבעט. זײ ראבירן און שלאגן״. מיר זענען ארויף אויפן בוידעם, און דארט האבן מיר געד׳ערט געװאלדן און געשרײען, װאס האבן זיך געטראגן פון גאס. קײנער פון אונדז האמ נישט געװאגט ארויםצורעחא װארט. נאכן האלבן טאג האט מען אונדז געהײםן אראפגײן. מען דערצײלט, אז די פאליאקן האבן באראבש־ועטא םך ײדישע היחער. נאך איצט װאגן גישט די מענער ארויםצוגיץ אין גאס. איך בלײב דארט נעכטיקן און גיב אװעק דער פרוי מײנע צארסקע רובלס.
צו מארגנם אין דער פרי איז די בעל־הביתטע אװעק אין גאם שאפן עפעם עםן. זי איז צוריקגעקומען מיטא בשורד׳־טובד״ אז אלע פרעמדע, װאם זענען זיך צונויפגעלאפן קײן שעדלעץ, שיקט מען צוריק אהיים מיט לאםט־אויטאס. איך האב געפילט, אז מען װיל דארט פון מיר פטור װערן. די פרוי האט מיך אונטערגעיאגט, אז איך זאל שנעל אװעק צום מאגיםטראט. באלד שיקט מען אפ פון דארטא פארטיע מענטשן און איך קען נאד פארשפעטיקן. איך האב זיך געזעגנט און הארציק געדאגקט פאר זײער גוטסקײט און אװעק• בײם מאגיםטראט האב איך צװישן דער גרויסער מאסע מענטשן געטראפן אויך לוקאװער ײדן. איך האב זיך ארײנגעשטעלט אין די רײען פון די לוקאװער. פלוצלינג זענען אנגעלאפן ״אולאנער״ און אנגעד״ויבן שלאגן מכות־רצח. די מענטשן אין די רײען האבן אנגעהויבן אנטלויפן. איך בין געלאפן נאך דעם לוקאװער משה פאלקמאן• ער איז אדיבערא פארקאן, און איך נאך אים. מיר זענען אריץ איןא בית־מדרש אויף יאטקע־גאם. דאם בית־מדרש איז געװען פול מיט אנטלאפענע ײדן, צװישן די אויך לוקאװער. דארט האט מען געשמועסט, אז די גאנצע געשיכטע מיטן צוריקפארן פוןח פרעמדע ײדן איז געװעןא פראװאקאציע.
פיר טעג האב איך זיך געפײניקט אין בית־מדרש. איץ מאל בײ נאכט האב איך געהערט וױא גרופע לוקאװער ײדן סודען זיך. איך האב זיך אונטערגעהערט אץ דער־ גאנגען, אז זײ גרײטן זיך אהײמצוגיץ פאר יעח פרית. איך בין שוין יענע נאכט נישט געשלאפן און אפגעװארט די מינוט װען די װעלן גיץ. ארום 3—4א דיגער פארטאג זענען זײ אויפגעשטאנען און ארוים פון בית־מדרש. איך בין זײ נאכגעגאנגען און זיך ארויסגעשארט פץ בית־מדרש. אין דרויסן האב איך זיך דערמאנט, אז איך האב אינעוױיניק איבערגעלאזט מיץ האנטעך. װען איך דיאב