194 םפר לוקאװ טראץ אלעם איז לוקאװ געװעןא פריילעכע שטאט. פון אומעטום האט מען געהערט דאם קלאפן םון האמערם, דאם רוישן פון נײמאשינען׳ באגלײט מיט געזאנג פון די ײדישע ארבעטער און בעל־מלאכות. אמ איבער אלע האט זיך געהערט דאם געזאנג פמ ליפע עםטרײד, װאם איז געװען װי צוגעװאקםן צי ייץ מאשין. נישט װײט פון דארט האט זיד אװעקגעבויגן די לאנגע מעזריטשער גאם ביז צום מארק. צװישן די פארשידענע גאםן און געםלעד, װאם האבן דורכגעשניטן די מעזריטשער גאם האבן זיד געפונען די ״הײף״— ״יאםל דעם גרויםן קאפם״ הייף אמ יצחק אשרם ״האלע״. די אײנװוינער פון יצחק אשרם ״הויף״ זענען גישט געװען קיץ גבירים. אײנער פון זיי איז געװען לײבל ״דער שװארצער״. זײן אמתער נאמען איז געװען לײבל קאגוט. ער האט אויםגעדינט פאניען און דערנאד האט ערא גאנץ לעבן געמאכט שטיװל, װאם דאם האט אים אםשר געקלעקט אויף ברויט.א צװײטן אײטװינער פון ״הויף״ געדענק איד— לײבל בערמאן,א געגרױועטער שוםטער. אין דעם זעלבן הויף זענען אפגעהאלטן געװארן פארזאמלונגען און מען האט אײנגעארדנט טאנץ־אװנטן. אין לוקאװ איז געװעןא גוט־ארגאניזירטע ארבעטער־באװעגונג. די שנײדערם און שוסטערם האבן געהאט זײער פראפעסיאנעלן פאראײן.

אין יאר 1928, װען מען האט אײנגעפירט דאס צעכן־געזעץ, זענען די אנפירער פון שנײדער־צעד אין לוקאװ געװען משה עםטרײד און יצחק לעמבערגן בײ די שוסטערס— אנשל מאנשפײזער און ישראל רובינשטײןו בײ די קאמאשנמאכערם— חײם קאץ. די מעזריטשער גאס איז געװען באװוינט כמעט דורכויס מיט ײדן. ביז הערשל טשאטשקעם זענען די היתער געװען הילצערנעו פון דארט אן און װײטער האט זיד אנגעהויבן דער יחוםדיקער טײל, ד. ה. די הײזער זענען געװען געמויערטע, שטאקיקע. עם זענען געװען אויסגעלײגט טראטוארן און מ׳האט נישט געטארט גיץ אין מיטן װעג. אזוי האט די גאם זיד שוין געצויגן ביז צום מארק, װאס איז גלײכצײטיק געװען דער צענטער. די זײטן־געםלעד בײ דער מעזריטשער גאם זענען געװען אפגעלאזן און בעתא רעגן האט מען דארט געטאפטשעט אין די בלאטעם. די זײטיקע געםלעד האט מען גערופן אויף די נעמען פמ די בעלי־בתים, װעלכע האבן דארט געהאט דיערע אײגענע היתער. למשל) ״טוביה פעקערס געסל״, ״חײם בײגלבעקערם געסל״. אין דעם דאזיקן געםל האט געװוינט דער באקאנטער שוסטער איתיק טשעמני, װאס האט קיץ מאל נישט אפגענארט זײנע קונדן. די זוילן האט ער געמאכט נאר פמ בוכמאנס לעדער. װײטער איז געװען די באדגאס, וװ יידן האבן זיד געקװיקט אין מרחץו װײטער, להבדיל, די שולגאם, מיט איר באלעבטקײט אין שבתים און ױם־טובים,

אז מען האט געדארפט גײז פמ דער מעזריטשער גאס צו דער יאטקע־גאס, האט מען געמוזט אדורכגיץ טוביה פעקערם געםל, װאם איז געװען דיער שמאל אמ בארגיק•