מרדכי סקורקע די ײדישע שטאט אונדזער שטאט האט פארמאגט צװיי מילן׳א טארטאק און אן אייל־פרעסעדיי. עס איז אויך געװען אן עסיק־פאבריק. די אונטערנעמונגען האבן באשעםטיקט צענדליקער ײדישע ארבעטער. דער עיקר האבן די יידן זיך באשעפטיקט מיט אזעלכע מלאכות, װי שנײדערײ׳ שוסטערײ׳ שמידערײ׳ פריזירערײ׳ זײגערמאכערײ אד״גל. אין לוקאװ זענען געװען בערךא20 דראזשקאזשעם. יעדער פץ זײ האט געהאט זי? צונאמען׳ װאס איז איבערגעגאנגען בירושה. לוקאװ האט מיט איר אלטקײט זיך געקענט פארגלײכן צו די עלטםטע ײדישע קהילות אין פוילן. לוקאװ האט געהאט פיר בית־עולמם. דאס אלטע בית־עולם איז׳ װי פון זיך אליץ׳ אײנגעשרומפן געװארן. עס איז שוין געװען אזוי אלט׳ אז מ׳האס אפילו אויפגעהערט גײן אהין אויף קבר־אבותן קײנער פון די תושבים׳ אפילו פון די גאר אלטע לײט׳ האט נישט געדענקט די װאס האבן אויף יענעם בית־עולם גערוט. דער אלטער בית־עולם איז געלעגן פון איץ זײט נעבןא םאד׳ װאם האט זיך כםדר װי ארײנגערוקט אין בית־עולם און אים קלענער געמאכט. פון די אנדערע צוױי זײטן זענען געווען וװין־הײזער׳ און פון דער פערטער זײט האט זיך געפונען שמואל ראובנם ברעטער־ םקלאד׳ װאס איז אלעמען געװען גוט באקאנט מיט דעם׳ װאס די קארע פון געהילץ האט געשפײזט אלע קאזעם פון שטאט.
דאם צוױיטע בית־עולם האט זיך געפונען מחח דער שטאט און איז געװען ארומגענומען מיטא פלויט פון שטעכלדראט. דאס בית־עולם האט זיך געגרענעצט מיטן הויפישן םאד׳ װאם פלעגט אפגעדונגען װערן דורך ײדישע םאדאװניקעס. צוליב דעם׳ װאם די שטאט גופא האט קײן גערטנער נישט געהאט׳ פלעגט ױנגװארג דארט שפאצירן אין די שבתים און עס איז געװען פרײלעך. מען האט דארט אויך אפגעהאלטן פארזאמלונגען. נישט וױיט פון דארט האט זיך געצויגןא לאנגער קאנאל׳ װאם איז אדורך צוױשן געדיכט־באװוינטע קװארטאלן׳ און אהין האט מען ארײנגעגאםן דאס גאנצע שמוץ פון די היתער. מען קען זיך פארשטעלן די ריחות. קיץ געזונט איז זיכער דערםון נישט צוגעקומען. ערשט שפעטער האט מען אויסגעקעמפט׳ אז מען זאל דעם קאנאל פארדעקן. װען מען האט אין1929 אײנגעפירט עלעקטריש ליכט׳ איז דארט געװארן א שטאטישער שפאציר־פלאץ. די ײדישע טײל שטאט האט געמאכט דעם אײנדרוק פוןא געטא. די גויישע הײזער ארום האבן װי ענג געמאכט און געדריקט. די ײדישע גאםן זענען געװען באוװינט םון ײדישע האראפאשניקעם. דארט איז איפגעװאקםןא ױגנט׳ װאם האט םארשאםט כבוד דעם ײדישן לוקאװ. 193