סםר לוקא װ 197 פרשהם צ ו חפילין. באלד נא ך דע ר ערשטע ר װעלט־מלחמ ה הא ט דא ם סוסריש ע פאך א בים ל אויפגעלעבט. ע ס פלעג ן קומע ן ייד ן פו ן אמעריקע׳ װא ס האב ן געבענק ט נאד א בים ל יידישקייט. זי י האב ן באשטעל ט בי י ד י סופרי ם ד י הײליק ע פארמעט ן אמ ע ס אי ז געװאר ן א געשעפ ט אוי ף עקםפארט. אונדזער נאענטע ר שכ ן אי ז געװע ן מש ה טענענבוים׳ אבע ר גערום ן הא ט מע ן אים מש ה מלאך. אפש ר דערפא ר וױי ל ע ר אי ז געװע ן א הויכע ר או ן א בלאנדער׳ מיט העל ע בלוי ע אויגן׳ או ן אפש ר צולי ב זײ ן פרומקײט • יע ח פרײטי ק פא ר נאכ ט פלעג ס ער מעבי ר סדר ה זי ץ או ן זײ ן קו ל הא ט געקלונגע ן איבע ר דע ר גאנצע ר גאם. ד ץ פרנםה אי ז געװע ן פארקויפ ן לאטעריע־צעטלען. זײ ן וױיב׳ מרים׳ הא ט אי ם געהאלפ ן אין דע ר פרנס ה דערמיט׳ װא ס ז י פלעג ט יעד ן פרײטי ק אויםקאכ ן א גרויס ן קעס ל װאםער או ן שב ת זענע ן ד י שכני ם געקומע ן מי ט ד י טשײניקע ם נעמע ן הײ ם װאסע ר אויף טיי. באצאל ט הא ט מע ן נא ך שבת.
א גאנצע װאך האט די שטאט געװארט אויפן מארק־טאג׳ אויף דאנערשטיק. די ארומיקע פויערים האבן געבראכט זײערע פראדוקטן 1 תבואה׳ גרינװארג׳ עופות׳ אײער׳ א מאל א קעלבל. אחוץ דעם פלעגן פארקומען 5 ירידים אין יאר. אויף אזעלכע ירידים פלעגן שוין ק־מען פויערים אויך פון װײטערע דערפער׳ און די שטאטישע הענדלעראץטאנדייטניקעס האבן ארויםגעבראכט זײערע ביליקע סחורות. אין אזא טאג איז שװער געװען דורכצוגײן די שולגאס. אויפן בהמה־מארק האבן די םערד־ סוחרים אויסגעפרװוט זײערע שקאפעס אין לויפן. מען האט מורא געהאט ארויסצולאזן די קינדער אין גאס. פון די אלע קלײנע הײזלעך האט זיך ארויםגעזען דאם גארנדיקע הויז פון דעם קריסט פאלםקי. די ײנגלעך האט מען געשיקט אין חדר. די מײדלעך האט מען אויסגעלערנט א ביסל דאװנען׳ זאגן אין דער פרי ״מודה אני״׳ און מיט דעם האט זיך עס געענדיקט. בלויז וױניק מענטשן האבן געהאט די מעגלעכקײט צו לערנען די קינדער פריװאט. דאס רוב קינדער איז פשוט געװען הפקר אין גאס. נאך דער ערשטער װעלט־מלחמה איז געװארן געשאפן די ערשטע פוילישע אומזיםטע שול׳ אבער װײניק ײדישע קינדער האבן דארט געלערנט. איך האב דערקלערט די חברים מײנע שװעריקײטן. ערשטנס׳ בין איך דארט׳
אין לוקאװ ׳ אומלעגאל ׳ צוױיטנס ׳ איז מיץ טאטא א מלמד און א בעל־תםילה . װי קען איך אים אנטאן אז א בזיון זאבער רעװאלוציאנער ארבעט איז געװען די גרעםטע הײליקײט. איך מך פארן . מיט א שװער הארץ בין איך תשעה־באב אין דער פרי ארויםגעםאח קי ץ לוקאוו . ביים אנקומען אויפן װאקזאל האבן מיך װארעם באגרימט די ארטיקע בונךישע טוערם. מען האט מיך אװעקגעפירט אין גרויסן בית־מדרש ׳ װװעם איז שוין געװען פארזאמלט א גרויםער עולים ארבעטער . װי נאר איך בין ארויף אויפן באלעםער ׳ האב איך דערהערט א געמורמל : ״משה־עקיבאם זון״ . דער פארזיצער האט א קלאפ