ססר לוקאװ 211 קאנקורענט. מענגער האט ער געהײסן. די צוױי תבואה־םוחרים האבן נישט געלעבט בשלום. זײ זענען תמיד געמען ברוגז צװישן זיך. נישט װײט פון דארט איז געשטאנען דער קאשטשאל און די גימנאזיע. דארט איז אױך געװעןא פרובט־םאד. מען האט דעדצײלט, אז דארט װאקסן ״ארץ־ישראל־ עפעלעך״. מיר, ײנגלעך, זענען געװען זײער נײגעריק צו פארזוכן דעם טעם פון די ״ארץ־ישראל־עפעלעך״. אײן מאל האבן מיר ״געגנבעט״א ביםל פון דער דאזיקער פרוכט, און דאן האט זיך ארויםגעװיזן, אז זײ זענען רויט דורך אץ דורך, און בײם עםן זענען זײ ביטער. פאר װאם מ׳האט זײ גערופן ״ארץ־ישראל־עפעלעך״, װײם איך נישט, אבער זײ האבן םײ װי געהאט טעם גן־עדן.

על פי רוב פלעג איך שנעל אדורכלויפן די געגנט, וױיל די פוילישע גימנאזיע־ שילער זענען אפט באפאלן ײדישע ײנגלעך און זײ געשלאגן. בײם אדורכגײן די גימנאזיע האב איך מיט קנאה אריבערגעקוקט דעם שטײנערנעם פארקאן. דארט אינעװײניק איז אויך געװעןא פרוכט־גארטן, װעגן װעלכן מ׳האט דערצײלט נסים. מען האט געזאגט, אז דארט װאקםן אפילו ״פאמעדארן״—א לעגענדארע פרי אין יענע צײטן. די ײדישע ײנגלעך האבן געהאט גרוים חשק ארײנצוכאפן זיךא מאל ארײן, אבער דער פחד איז געװען גרויס. מען האט דערצײלט, אז דארט זענען פאראן גרויסע הינט, און חוץ דעם גײען דארט ארום װעכטער מיט ביקםן און זײ שיםן מיט אזא מין שרויט, אז װען ער גײט אריץ אין קערפער, קאן מען אים שוין נישט ארויםנעמען... קעגנאיבער איז געװען די ״פאװשעכנע שקאלע״ (אלגעמײנע פאלקםשול). דארט אין הויף איז געשטאנעןא חורבה, וװ עם האט געוװינט די משפחה פון מײן חדר־חבר מאיר. זײן באבע שרה פלעגט אונדז ארויסיאגן און אונדז שעלטן. די באבע פלעגט שטענדיק טענהן, אז זי האט אראפגעשלונגעןא קאפיקע און זי שטיקט איר אין האלדז.

פון דארט פירט דער װעג צום לוקאװער הויף. איך געדענק נאך דעם דארטיקן גרויסן סאד, װאס ײדן פלעגן דינגען יעדעם יאר. דער םאד איז געװען אפן פון אלע זייטן. שבת פלעגט די גאנצע שטאט קומען אין סאד אריין, גאנצע משפחות האבן זיך אװעקגעלײגט אונטער די אלטע בײמער און געשעפט נחת פון גאטם שײנער װעלט. דער סאד האט זיך געגרענעצט מיטן אלטן בית־עולם, וואם איז געװען אזוי פארװאקםן׳ אז מען האט נישט ארויסגעזען די מצבות. דארט איז געװען דער טרעפפונקט פאר אונטערװעלטניקעס און גאםן־פרויען, װאם פלעגן דארט פארברענגען. א צוױיטע זייט פץ סאד האט זיך געגרענעצט מיטן ״ברויז״ און אנטקעגן האט זיך געפונעןא ריי פון יידישע היחער. איך געדענק דאם הויז פון שמולקע־זבולץ, װאם איז געװען דער ״הויפט־קעמפער״ פון דער ״אגודה״ בעת די ״שלאכטן״ אין בית־מדרש צװישן די ארטאדאקםן און צױניםטן. בײ אים האט געװוינטא קונםט־מאלער,א פאליאק, װאם פלעגט מאלן בעיקר פארטרעטן פץ ײדישע טיפן. מיר, ײדישע ײנגלעך, פלעגן זיך ארונטערגנבענען הינטערן פענצטער אןן קוקן אויף די בילדער:א ײדענעבם צאינה־וראינד״א ייד אין טלית ותפילין,א ייד בלאזט שופר אד״גל. מיר דיאבןזך שטארק געוזידושמ, אזא ״גוײשקער קאפ״ קאן מאלן אזעלכע יידישע בילדער.