18 ספר לוקא װ אויב דער אינהאלט פון דער שאלה איז אינטערעסאנט, מחמת דעם, וואס זי דערצײלט װעגן די באציונגען פון די שכנים צו די ייִדן. דאם איז כאראקטעריסטיש נישט לגבי לוקא װאליץ. די דאזיקע באנעמונג לגבי ייִדן אין פוילן איז געװען אן אלגעמײנע.
װי שוין געזאגט, האבן די קירכע־אויטאריטעט ן נישט געלאזט די לוקאװער ײדן צוריק אויפשטעלן זײער שול, מחמת דעם, װאם דער פלא ץ פון דער אפגעברענטע ר שול געפינט זיך אין שכנות מיט דער קירכע. טא װי אזוי האט מען צוערשט געלאזט דארט שטעלן א שול? ם׳איז דאך נישט אנצונעמען, אז יענע גלחים זענען געװען ליבעראל־געשטימטע און ײדן־פריינדלעך און ם׳האט זײ נישט געארט, װאם א ײדיש בית־תפילה װעט זיך געפינען אין שכנות מיט זײער תיפלד״ ם׳איז אװדאי נישט אנצונעמען, אז ײדן האבן אויפגעשטעלט א שול קעגן דעם װילן פון די גלחים, װײל זײ האט געהאלפן דער ש ר ם װ דער שטאט. מוזן מיר קומען צו דער מסקנא, אז װען ײדן האבן אויפגעשטעלט זײער ערשטע שול, זענען זײ געװען װײטלעך פון דער ײדישער געגנט. מיט דער צייט האבן די קריסטן אויסגעשפרײט זײער געגנ ט און זיך באזעצט אין שכנות מיט די ײדן. װען די ײדן האבן איצט געװאלט אויפריכטן זײער מקום־קדוש האבן די גלחים געצװונגען די ײדן װידער א מאל זיך דערװײטערן פון דער פויליש באװינטער געגנט, װאם איז אין צװישנצײט געװארן גרעסער און זיך אײנגעביסן אין דעם ײדיש באװינטן געגנט. נאך א װיכטיקער דאקומענט, װאם באשטעטיקט די אנװעזנהײט פון ײ ח אין לוקאװ האט זיך אויפגעהאלטן אין די ארכױואל ע אקטן פון דעם צאל־אמט. די אקטן שטאמען פון דער צװייטער העלפט פונעם 16טן יארהונדערט. י
דער לעגאלער סטאטוס פון די לוקאװער ײדן װי שוין געזאגט, איז די לעגאלע רעכט פון דעם ישוב אין לוקאװ געװען באזירט אויף דער פרױוילעגיע, װאם קעניג יאן קאזשימיעזש ם פארגייער אדער פארגייערם האבן געגעבן די ײדן װאס האבן זיך באזעצט אין לוקאװ. אין אלגעמײן גענומען איז די דאזיקע פרױוילעגיע נישט געװען א יחיד במינו. א מין אוניקום. די פרױוילעגיע איז געװען באזירט און מאדעלירט אויף דער אלגעמײנער פריװילעגיע, װאס קעניג קאזשימיעזש דער גרויסער האט געגעבן יי י ח אין זײן קעניגרײך אין יאר 1453 (רי״ד). װי באקאנט, איז די דאזיקע פרױוילעגיע געװען זײער ליבעראל לגבי די ײדן. (בדרך כלל האבן פוילישע מלכים באשטעטיקט די פרױוילעגיעם, ס׳פלעגט תמיד קאסטן געלט). לוקאװער ײח, װי אלע אנדערע ײדן, האבן גענאסן פון דער דאזיקער פריװילעגיע. אלס אײנוװינער אין א קרוין־שטאט זענען זיי געװען אונטערגעװארפן דעם קעניג. זײ זענען געװען זײנע, זיץ אײגנטום. בלויז דער מלך אליץ אדער זיץ װאיעװאדע האט געקאנט משפטן ײדן אין דער קרוין־שטאט. נאטירלעך האט דער װאיעװאדע באשטימט