ספר לוקאוו 243 נישט געהאלפן, און װען איך װער געוװיר, ווער דער דאזי?ער פארשוין איז׳ וואלט איך נישט גערוט אזוי לאנג׳ גיז ער װאלט זיץ פסק באקומען. אץ זיץ פםק מעג זיך קײנער פון אונדזער שונאים נישט װינטשן, כ׳װאלט גענומען און אים קורע כדג געװען. װארעם שטעלט אײך פאר: נעמען און מאכן אויף אונדז לוקאװער אזא כלכול. נעמען און פארשװארצן אונדז פאר דער װעלט דאם פנים, אזא לוקאװער זאל נישט טארן ארויםפארן פץ שטאט קיץ ד׳ אמות, אז אומעטום וװ מיר קומען, זאל מען אונדז שטעלן דעם גנכ פאר דער טיר: לוקאװער רשעים! לוקאװער רשעים! און אדרכא, נעם און ד,ײכ זיך אן מיט אלעמען שפארן, אז מיר זענען גאר נישט קײן רשעים, על כל פנים נישט אזעלכע גרויםע, וױ זײ רעכענען, מײנט איר, אז ם׳װעט אײך עפעם ד,עלפן? נעם און זאג זײ, למשל אז װען מיר לוקאװער װאלטן װירקלעך געװען אזעלכע, װאלט אונדזער שטאט פון לאנג שוין כאדארפט ד,אכן דעם םוף פון סדום ועמורד,— אזא םוף, אז ם׳זאל נישט איכערכלײכן קיץ שריט ופליט, נישט פון איר און נישט פון אירע וװילטעטיקע געזעלשאפטלעכע אינםטיטוציעם, װיא שטי־גער׳ די גמילת־חםדים קאסעס, הכנםת־אורחים, כית־יתומים, מױזזב־זקנים, ״טאז״, ״אזע״ א״א. נו, פרװוט זײ אזוי דערצײלן, װעט עם אײך עפעס פועלןז
נעם אץ דערצײל זײ, װי װײט אונדזער צדקות דערגרײכט, אז אחוץ די ישיבה׳ תלמוד־תורה, כית־יעקכ־חדר, און אחוץ דעם כאזונדערן פאראײן פון די היגע נשים צדקנױת, װאם פארמאגן דארט אזשא םפעציעלן ״גאלדענעם בוך״, אין װעלכן ם׳װערן אײנגעשריבן אלע פרומע כשרע ווייבלעך, עקזיםטירט אויךא באזונדערע םטראזש־ אכאניטשע— ״שומרי־שבתניקעם״, וועלכע שטעלן זיך אלע פרײטיק פארנאכט און שבת אין דער פרי פרײוויליק אוועק בײ די טשאלנטער, פאסט און רעזורעם, ווארענעז די ד,יגע יידענעס און ײדן, זיי זאלןא מאל נישט נכשל ווערן און חלילר, פארגעםן׳ אז ס׳איז שבתפרוװ זײ זאגן, אז אין קיין שום שטאט איז אזעלכעם נישט בנמצא׳ וועלן זײ אײך דען הערן? און דאס זענען בלויז זאכן, וואס זענען נוגע בין אדם למקום, און איצטער וװ זענען אזעלכע ענינים, װעלכע זענען נוגע בין אדם לחברו? אין וועלכער שטאט וועט איר געפינען מענטשן, װאם זאלן זיך אזוי ווארעם םאר אינטרעסירן מיט יענעמם אומגליק? שוין אפגערעדט דערפון, וואם דאם אומגליק ווערט באלד מפורםם אין אלע גאםן און געםלעך פון שטאט, און װערט ארומגערעדט פון אלע־ מענם מײלער, קומט מען באלד צום אומגליקלעכן אים בײד,ילפיק זיץ מיט פארשידענע עצות. און וװ װיתט מען ארוים אזא אינטענםיווע ארבעט לטובת הכלל, װי בײ אונדז?
און די דאזיקע ארבעט, דארפט איר װיםן, װערט נישט געטאן װי אין אנדערע שטעט, וװ מ׳נעמט אץ מ׳לייגט אלץ אפ אויף דער קהילד״ אדער אן אנדערע אינםטיטו־ ציע, נאר דװקא דורך פרױואטער איניציאטױו. אץ די איניציאטארן װעלן זיך נישט אפ־ שטעלן, אפילו אין די גרעםטע פרעסט, ארומצוגיץ איבער דער שטאט פון שטוב צו