Passage 1normalized OCR · source chars 0-606 משה גרייצער
אין געראנגל פארן לעבן
אין יאר 1939, װען די דײטשן האבן אקופירט פוילן׳ בין איך געװען מאביליזירט אין דעד פוילישער ארמײ בעת די רוםן האבן פארנומען די פוילישע מזרח־געביטן׳ בין איך ארײנגעםאלן אין דער םאװיעטישער געפאנגענשאפט אין שעפעטאװקע. אינעם םאװיעטישן געפאנגען־לאגער האב איך באגעגנט נאך3 לוקאװער ײדן: לײבל בעםער, הערשל באביניקערם זץ (זאקאליק) און יאקובאװיטש (מנשה דראזשקאזשם זץ). איך מיט יאקובאװיטשן האבן באשלאםן זיך אומציקעת קיץ לוקאװ. זאקאליק און בעםער זענען געבליבן אין רוםלאנד אץ שפעטער זענען זײ אנגעקומען קיץ ישראל.
passage_5fa18223d8da278767b56f35
Passage 2normalized OCR · source chars 608-1901 װען איך בין צוריקגעקומען קיץ לוקאװ האט מען מיר דערצײלט, אז באלד װי די דײטשן זענען אהין אריץ, האבן זײ אדורכגעפירטא שטראף־אקציע צוליב דעם, װײל3 דײטשן זענען דערשאםן געװארן. מען האט געכאפט ײדן און פאליאקן און געטריבן זײ צוםום קיץ שעדלעץ. אויפן װעג האט מען דערשאםן עטלעכע ײדן (איך געדענק דעם נאמען בלויז פון איץ קרבן: משה פעפערמאן). פון שעדלעץ האט מען די מענטשן געיאגט קיץ װענגראװ און דארט איז געלונגען צו באפרײען די ײדן. ם׳איז כדאי צו באמערקן, אז צװישן די געטריבענע קיץ װענגראװ האט זיך אויך געפונען דעם פאלקםדײטש דראזדאל. מען האט אים ארעסטירט דערפאר, װײל ער האט דערקלערט, אז נישט די יידן האבן דערשאםן די3 דייטשן, נאר פאליאקן אוןא דאנק דעם טאקע האט מען די ײדן באפרײט.
קיץ לוקאװ האט מען געבראכט די ײדן פץ סװואלק, נאשעלםק, םעראצק—
סך הכל עטלעכע טויזנט פערזאן. דער ױדענראט האט אײנגעארדנט אט די ײדן בײ ארטיקע ײדישע משפחות און אויך אין דער גרויסער שול און אין די בתי־מדרשים. דער ױדענראט האט אויך געשאפןא קיך פאר די פרעמדע ײדן. לײטער פון דער קיך איז געװען דוד דער בײטלמאכער.
ביז העלפט1941 האבן ײדן אין לוקאװ געלעבט מער װײניקער נארמאל. די אמתע ײדישע צרות האבן זיך אנגעהויבן מיטן אנפאל פון די דײטשן אויף רוסלאנד.
passage_e69d2e6a1c7176b53c6e62ed
Passage 3normalized OCR · source chars 1903-2491 אנגעהויבן האט זיך עם מיטא באפעל, אז אלע ײדן אין עלטער פון17 ביז50 יאר זאלן זיך צושטעלן אױפן מארקפלאץ. פון דארט האט מען זײ צעשיקט אין גרופעם אויף צװאנגם־ארבעט. איץ ארבעטס־פלאץ איז געװען אין לאפיגוז. אין די קאשארן׳ א צװײט ארט פץ צװאנגס־ארבעט האט זיך געפונען אין ראגאזשניצע, נעבן מעזריטש. אין ראגאזשניצע בין איך געװען אן עדות װי מען האט דערשאםן עטלעכע ײדן: לײבל קארפענקאפ, יעקב פלײשהאקער און שמואל לימעראװיטש (דער קצב). זעענדיק װאם דארט קומט פאר, בין איך אנטלאפן פון לאגער און צותקגעקומען קיץ לוקאװ. מען
316
passage_a6f9ea5cb9745c41edecc694