שלמה רובינשטיין מײן מאמעס טרערן שבת אין דער םרי, אין צװײטן טאג פון דער צװײטער װעלט־מלחמה, זענען מיר, א גרופע נאענטע םרײנד, געזעםן אין דער פאלקס־ביבליאטעק און געהערט אין ראד־א די נײע םםון די פראנטן — אז די דײטשן גײען כסדר פארוים, זײ באמבארדירן און מאכן חרוב שטעט און דערפער. פלוצי ם האט זיך דערהע־־ט דער זשו ם פון אעראפלאנען און באלד האבן אנגעהויבן פאלן באמבעם. ע ם זענען געװארן באמבארדירט דע־־ װאקזאל, די םטאראםטע און אנדערע װיכטיקע געגײדעם. אײן באמבע איז געפאלן אין הויז פון דער דענטיםטין קלימעצקא, ווו ע ם איז געװען א גרויםער בונקער. די באמבע האט אויד צעשטערט דעם בונקער און ע ם זענען געװען פארװונדעטע און פײ־ טויטע) יצחק לערנער מיט זײן פרוי און מאנע הײבלומס א שװעםטעו מיט איר קינד. װאס זענען געקומען פון װארשע צו גאםט. זי איז געװען די פרוי פון יאנעק־גראםפא־ טער, א מיטארבעטער פון דער װארשעװער ״פאלקםצייטונג״.

באלד נאך ראש השנה זענען די דײטשן ארײן אין לוקאװ. אין עטלעכעה שעה ארום האבן זיי שױן ארעםטירט די צװײ קהילה־פרנסײם יעקב םרעברניק (עםיקמאכעס און הערש מאיר לעדערקרעמער און זײ אויפן ארט דערשאםן. אין א נאכט שפעטע ר האב ן די דײטש ע שטורמיםט ן זי ך געלאז ט איבע ר ד י ײדיש ע הײזער , אדויםגעטריב ן פו ן דארט עטלעכ ע הונדער ט מענע ר או ן געיאג ט ז ײ צ ו פום . אי ן שטעט ל װענגראװ , װ י מען הא ט אײנגעארדנ ט א לאגע ר פא ר עטלעכ ע טויזנ ט ײד ן פו ן דע ר געגנט . אי ן דע ר נאכט פו ן ױם־כפו ר האב ן ז ײ דאר ט דערשאם ן דע ם װענגראװע ר רב , הי״ד , א ן אײניק ל פון ר ׳ מענדעל ע קאצקער . בע ת דע ם טרײב ן ד י ױנגעלײ ט אי ז אויפ ן װע ג געפאל ן טוי ט שלמה ראזענשטי מ הי״ד • נאד עטלעכ ע טע ג האב ן ד י דײטש ן פארלאז ט לוקא װ או ן ע ם אי ז אנגעקומע ן ד י םאװיעטישע ארמײ . ד י ײדיש ע באפעלקערונ ג הא ט זי ד א בים ל בארואיקט , אבע ד יאד מור א געהאט , א ז ד י דײטש ן זאל ן זי ד ניש ט אומקערן . או ן אזו י אי ז טאק ע געשע ן