ספר לוקא װ 41.^ ארײנלייגן עםנװארגא ין ד י קובלע ם בע ת מי ר פלעג ן גי ? נא ד װאסע ר או ן הױ ת מי ץ פאמיליע הא ט געװ1ינ ט נאענ ט פו ן ארבעטם־פלאץ ׳ אי ז ניש ט שװע ר געװע ן ארײנצו־ טראגן דא ם בים לעם ן אי ן שטוב . אין יענע ר צײ ט אי ז ארוי ס א פארארדענונג , א ז ײד ן טאר ן ניש ט האב ן קײ ן שו ם קאנטאקט מי ט ד י פאליאקן . אונטע ר דע ר דראונ ג פ ץ טויט־שטרא ף הא ט מע ן פארבאט ן צו פארקויפ ן ד י ײת װעלב ע ע ם אי ז שפײז־מיטלען . מי ט דע ר פארארדענונ ג האב ן ד י דײטשן געװאל ט אויםהונגער ן י י ײח , א ז ז ײ זאל ן ניש ט האב ן קי ץ כו ח צ ו שטעל ן א װידערשטאנד. אײנשטעלנדיק דא ם לעב ן הא ב אי ך יעדע ם מא ל געבראכ ט דא ם בים ל עםנװאר נ אין שטוב , כד י צ ו ראטעװע ן ד י משפח ה פו ן הונגער . * אין גיכ ן הא ט מע ן איי ד אײנגעפיר ט ד י /,שאנד־באנד ״ פא ר ײדן , אוי ד האב ן ז ײ אפגעזונדערט ד י ײד ן פונע ם דרויםן , פארשפאר ט ז ײ אי ן געטא . מע ן הא ט ז ײ אל ע קאנצענטדירט אוי ף אײ ן ארט , ארומגעצוימ ט מי ט שטעכלדראט , כד י ע ם זא ל זײ ן לײכטע ר זײ אימצוברענגען .
דעם 22סטן מאי 1943 האבן די היטלעריסטישע סאדיסט ן זיך אפגעזאגט פון זייערע זונטיק־פארוויילונגען און פינקטלעך 10 א זייגער אין דער פרי האבן זיי צוזאמען מיט דער גראַנאטענע ר פאליציי און אוקראינישע באנדיטן אומגעריכט ארומגערינגלט די געטא־יידן. זיי זענען אריין אין געטא אונטער דער אנפירונג פון א שטורמפירער פון ס.ס. און אונדזער באקאנטן שטאט־מערדער, דעם געשטאפאוויץ בירגער, װאם טראגט אויף זיין געוויסן אלע יידן פון לוקאװ. זיי האבן גלייך געעפנט א פייער אויף די יידן פ ץ געטא און שוין האבן זיך געװאלגער ט טויטע אויף די גאסן . ווי ווילדע רוצחים צעלאזן זיי זיך איבער די יידישע שטובן מיט געשריי און געפילדער. מיט קלעפ א ץ שיםעריי שלעפן זיי ארויס די לעצטע יידן פ מ די הייזער און פיח זיי אוועק צום זאמלפונקט ביים מאגיסטראט. דארט ווערן אויך געבראכט די נייע מיטגלידער פון יודענראט, די יידישע פאליציי, אלע איבערגעבליבענע פ מ די ארבעטס־ פלעצער א מ ע ם פאלט דאס שרעקלעכע ווארט. • ,״לוקא װ מוז ווערן ױדן־חין״ . מיר, אויף אונדזער ארבעטס־פלאץ, הערן די שיםעריי און מיר פארשטייען, װאם עס קומט פאר אין געטא . עס קומט ארי ם אונדזער שעף און זאגט: ״לענגער קענט איר שוין דא נישט ארבעטן. זיי וועלן געװים קומען א מײך דא דערשיםן. איך וועל אייך גארנישט קענען העלפן״, ער ראט אונז מיר זאלן װאם שנעלער אנטלויפן . אידאם אהר ם איחענבערג סארלאזן גלייך די קיך און באהאלטן זיך אויפ אוי ף א