םםר לוקאװ 415 איד האב זיד צוריקגעהאלטן. דאן איז זי געשפרונגען די ערשטע און איד בין גלייד נאכגעשפדזנגען. איד בין געפאלן מיטן פנים אראפ און געבליבן ליגן אויף דער ערד װי אן באװוסטזי?. איד האב געהערט דאס פײפן פון די קוילן׳ װאם זענען געפלויגן איבער מיץ קאפ. כ׳האב אבער נישט געפילט׳ װי פון מיץ רעכטער האנט זענען אפגע־ שאםן געוואה אלע פינגער. װײזט אוים, אזא םעריע פץ אן אויטאמאט האט זײ אפגע־ קאםיעט. ״װי נאר דער צוג איז פארבײ און די שיםערײ איז פארשטומט געװארן, האב איד ייד אויפגעהויבן און געלאפן זוכן מיץ כלה. לענג־אויס דעם ראװ זענען געלעגן דערשא־ סענע און פיל שװעד פארװונדעטע, װעלכע האבן געגוםםט. צװישן זײ האב איד אפגע־ זוכט מײן לעבנסבאגלײטערין.א מערדערישע קויל האט דורכגעשאסן איר ױנגע ברוםט. װי ױאנזיניק האב איד געקושט איר טויטן נאד װארעמען קערפער. קװאלן טרעח האבן זיד געגאסן פון מײנע אויגן. קומענדיקא ביםל צו זיד, האב איד ערשט באמערקט, אז אלע פינגער פון מיץ רעכטער האנט הענגען מיר נאד און אז איד בין אין גאנצן פאר־ גאםן מיט בלוט.

״עם האט מיד געצויגן צוריקצוגיץ קײן לוקאװ. מיטן װעג פץ דארף האט מען נישט געקאנט גיץ, װײל אין די דערפער האבן גראםירט באנדעס, װאם פלעגן באפאלן ײדישע פליטים, זײ בארויבן און אפפירן צוריק צו די דײטשן. די דײטשן םלעגן זײ דערפאר געבןא פארגיטיקונג—א ביסל ציקער אץא מאל אוידא פאר אלטע שטיװל, װעלכע זײ האבן געמעגט אראפציען פון די דערהרגעטע ײדן. מיט דעם שאםײ האט מעו אויד נישט געקענט גיץ, װײל דאס איז געװעןא זיכערער טויט— האב איד באשלאםן צו גײן מיטן פעלד דורד די זומפן. און אזוי האב איד געװאנדערטא טאג מיט א נאכט, ביז איד בין אנגעקומען אין שטעטל• איד האב געזוכט די פונקטן, וװ מיר האבן זיד באשטעלט צו טרעפן. מיט שװערע טריט, אן אויםגעמאטערער און דערשעפטער פון הונגער און קעלט, מיט שרעקלעכע וױיטיקן אין דער האנט׳ ביו איד םארזיכטיק צוגעקומען און אנגעקלאפט אין דעם ״סכראױ, שטעלט זיד פאר מײן איבערראשונג: איד האב דא געטראפן מיץ ברודער ראובן. מיר זענען דא געלעגן צוזאמעןא טאג מיט א נאכט. ראובן איז ארוים אין דער פינצטערער נאכט און געבדאכט פון טײדא ביםל װאםער. ער האט מיר איבערגעבונה די האנט״. דא האט נאכטשע צוליב זיץ שװאכקײט אפגעהאקט זיץ דערצײלונג און דאם איבעריקע האט שוין פארענדיקט ראובן:

״ער האט געליטן שרעקלעכע יסורים. עם האט מיד געמאטערט דער געדאנק׳ אז ער קען באקומעןא בלוט־פארגיפטונג און ער װעט שטארבן בײ מיר אויף די הענט... די נאכט זענען מיר נישט געשלאפן. פלוצלונג האבן מיר דערהערט טריט. מיר זענען געװען זיכער, אז מען האט אונדז אגטדעקט, אבער דא איז געקומען די אומדערװארטע איבערראשװג: איד מאד אויף דאם טירל אץ דערזע אהרונען און דיד׳ מײן טײערע שװעםטער״. א לענגערע צײט זענען מיר אלע געזעסן און געװײנט פון םרײד. אבער מישטײנם