422 םפר לוקאװ איז אװעק םון שטעטל צוזאמען מיט דער רויטער ארמײ און אסך אנדערע ױגנטלעכע. מיט 8 טעג שפעטער האבן מיר ׳4 לוקאװער: טאניע װאלאװסקא. אליעזר קעםעלברענער׳ א בחור פון די בערמאנס און איך פרובירט אריבערגײן די םאװיעטישע גרענעץ. אבער דאם איז אונז נישט געלונגען. םוף כל םוף האב איך באשלאסן צו בלײבן מיט מײנע עלטעח אין לוקאװ. װי דער עלטםטער זון דארף איך בלײבן צוזאמען מיט זײ. נאכן צוריקקומען קיק לוקאװ האב איך צוזאמען מיט חײם מאטעם מאנדעלבוים געארבעט אלם מאלער אויפן װעג קײן לאפיגאם. מיר זענען געװען געצװונגען אדורךצוגײן דעם ארבעטם־אמט. דארט האט געפלאטערט א פאן מיט א האקנקרײץ און עס זענען געשטאנען פארן הויז אוקראינער אין שװארצע מונדירן. אײנער פון זיי האט אונז צוגערופן און אויפן ארט אונז מכבד געװען מיט פעטש. ער האט געשריגן פאר װאם מיר האבן נישט געצויגן פאר זײ די היטלעך און זײ באגריסט. אונזער פארענטפערונג איז געװען נאך א ן ארגומענט אונז צו שלאגן. מיט עטליכע טעג שפעטער האב איך געארבעט צוזאמען מיט שמעון װײסמאן אויפן באן־ליניע שעדלעץ—טערעםפאל. דער אינספעקטאר האט אונז ארויסגעגעבען ריתע־שײינען. אז מיר מעגן פאח אויף דער באן און אויך גײן אד׳ײם נאך דער דערלויבטער שעה.
איצמאלאין אן אװנ טאיז צומי ר געקומען ר׳ הערש לײזער לענדער. דער ראש פון דער קהילה (יודענראט) און מיר געזאגט, אז נאר איך קען ראטעװען צװײ ײדן װאס זיצן אין טורמע. איך דארף בלויז געבן עטליכע קילא קאװע דעם, װאס קען זײ באפרײען. מען טאר נישט װארטן ביז מארגן, װײל מען װעט זײ דערשיםן. איך בין תיכף געפארן קיץ ביאלע, װוד י ײדן זענען געװען פארשפארט און פאר דרײ קילא קאװע האט מען זײ באפרײט. אבער אויפ צומארגנס האט מיר אלץ שוין נישט געהאלפן מיט רײזע־שיץ. מען האט מיך פארהאלטן און צוזאמען מיט 270 ײדן האט מען מיך אװעקגעפירט אין לאגער דאמענין. ארבעטן האב ן מיר געדארפט אין גאלאמבעק. פאר דער שװעטער ארבעט האט מען באקומען 280 גראם ברויט א טאג, און דערבײ האט מען נישט געזשאלעװעט קיץ קלעפ. אזוי, למשל, האט מען אײנעם באשטראפט מיט פינף שמיץ אויפן נאקעט לײב דערפאר, װײל ער איז נישט געגאגגען גלײך אין דער רײ. זײן קאפ האט מען ארײנגע־ שטופט אין א טאטשקע, אן ס.ם.־מאן האט זיך אויף אים אװעקגעזעצט אץ מיר האט ער באפוילן, אז איך זאל דעם ײד שלאגן מיט א גראבן שטעקן. װען איך האב נישט אויס־ געסירט דעם באפעל, האט מען גענומען מיך און מיטן זעלבן שטעקן האט מען מיר דער־ לאנגט 5 קלעפ. בלויז 3 מאל האב איך געפילט דעם שטארקן װויטיק... דעם גאנצן אװנט האט מען מיר געלײגט קאלטע קאמפרעםן.
אין משך פון9 װאכן ארבעט האב איך געקריגן בלויז איץ פרײען זונטיק. איך בין אװעק זיך זען מיט מיץ משפחה• איך בין געװען גליקלעך, װאס מײנע עלטערן זענעז נאך דא• אין ביאלע האב איך איץ מאל געזען װי עטלעבע טויזנט ײח, צװישן זײא םך