494 םסר לוקןן װ אוים טויזנטער. דערצ ו טרעפ ט אונד ז ד י ניש ט פריילעכ ע ידיעד ״ א ז דע ר רוסישע ױ אונטערערדישער קאמיטע ט אי ז דורכגעפאל ן או ן ד י בעםט ע חברי ם זענע ן ארעסטירט • מיר בלײב ן הילפלאז. מי ר גײע ן ארו ם װ י צעמישט. אונד ז געלונג ט זי ך אויםצובאהאלטן. מיר קריג ן אנדער ע פעםער. אבע ר װא ם טו ט מע ן וױיטע ר?... . ד י צײ ט אי ז קורץ, מי ר שיקן צװ ײ חברטע ם אי ן חסיש ן ראיאן ׳ אפש ר װעל ן ז ײ דאר ט װעמע ן טרעפן. אבע ר אן דערםאלג. אויף דע ר עצ ה פו ן ח ׳ םמאליאר, שיק ן מי ר שליחי ם אי ן װאל ד צ ו געפינע ן װעלכ ן עם אי ז אטריא ד או ן זי ך מי ט ז ײ פארבינח. אבע ר װידע ר א ן דערפאלג. פארטיזאנע ר אי ז שװער צ ו טרעםן. ז ײ געפינע ן זי ך ניש ט שטענדי ק אי ן אײ ן װאלד. מי ר האב ן אבע ר אונדזער האפענונ ג או ן מו ט ניש ט פארלוירן. ע ם קא ן ניש ט זײן, א ז אונדזער ע חברי ם פון װאל ד זאל ן האב ן אי ן אונד ז פארגעסן.
ח׳ םמאליאר הא ט דעמאלט געארבעט אי ן מינםקער ײדישער שפיטאל אונטערן נאמען סטאלארעװיטש. אײ ן מא ל עפנ ט זי ך ד י טי ר או ן א ױנ ג ײדי ש ײנג ל קומ ט ארי ץ איינגעהילט אי ן א פעל ץ מי ט א רעװאלװע ר אי ן קעשענע. ע ר גי ט איבע ר ד י ״האסלע״, דעדלאנגט םמאליאר ן ד י האנ ט או ן זאגט: ״אי ך קו ם צ ו אײ ך אל ם שלי ח פו ן װאלד. איך קו ם אײ ך זאגן, א ז מי ר װײס ן אלץ, װא ם ע ם טו ט זי ך אי ן געטא. מי ר באקומע ן כםד ר באריכטן ו ױ ע ס גיס ט זי ך ײדי ש בלוט. נא ר זארג ט ניש ט — מי ר זענע ן זי ך א ן ז ײ נוקם. מיר באצאל ן ז ײ צ ו ביםלעך, ד י דײטשיש ע מערדער. פי ר טע ג האב ן מי ר לעצטנ ס מי ט זײ געקעמפ ט או ן א היפ ש בים ל פו ן ז ײ אװעקגעלײגט. מי ר נעמע ן נקמ ה פא ר דע ם ײדי ש אומשולדיק פארגאסענע ם בלוט. מי ר שלאג ן זי ך מי ט ז ײ טאגטעגלעך. יעדע ס מא ל האב ן זײ גרוים ע פארלוםטן. ע ם אי ז נויטי ק געװעד. װא ס מע ר געװע ר או ן מערע ר מענטשן. ״
און װירקלעך איז די שרעק פאר די פארטיזאנער געװען געװאלדיק גרויס בײ די דײטשן. איך אלײן האב צו יענער צײט געארבעט אין א דײטשער אפטײלונג פון שאפערן. כאפ איך אמאל א שמועם מיט די שאפער װעגן זײערע ריתם קיץ ראקא װאדער אנדערע װעגן. די דײטשישע שאפעח קלאגן זיך: ״א פארפלוכט לעבן, פול פארטיזאנער־ באנדעם אין די װעלדער. זײ לאזן נישט דורכפארן״. אײנער װיחט מיר, װי זײן אויטא איז דורכגעלעכערט פץ קױלן און ער איז געװארן פארװונדעט. איך זאג אים: ״די דײטשן זענען דאך גענוג שטארק, פאר װאם האבן זײ אנגםט פאר די פארטיזאנער?״ זאגט ער מיר, אז צװישן די פאדטיזאנער איז פאראן פיל יידן און פאר זײ האבן מיר אממערםטן אגגםט... װען איך װיל אים אײנרעדן, אז קײן ײדן זענען צװישן פארטיזאנער גישטא, װײל זײ זענען דאך אפגעשלאםן אין געטא, באװײזט ער מיר מיט פאקטן, װי ײדישע פארטיזאנער האבן פיל דײטשן אויםגעהרגעט. אויף איץ ארט האבן זײ 2 דײטשן דערמארדעט א מ 6 לעבעױקערהײט געפאנגען. אויך צװײ אויטאם האבן די צוגענומען. עס דערװעקט זיך אין אונח דער דורשט נאך נקמה פאר אונדזערע דערמארדעטע עלטערן, װאס זענען געבליבן אין לוקאװער געטא, פאר אונחעדע פרויען און קינדער, װאס די תלינים האבן פארברענט אין די קרעמאטאריעם א מ פאח אומשולדיקן ײדישן בלוט, װאס גיםט זיך טײכנוױת • מיר נעמען זיך צוזאמען א גרופע פ מ 5 מאן און באשליסן