םפר לוקאװו 517 לעכער אקושערקע ׳ או ן מי ט פארבונדענע אויגן פיר ט ע ר ז י אװעק צ ו דע ר געװינעדין ׳ וװ ז י נעמ ט אפ דא ם קינד . ע ר אי ז נא ך דעמאל ט אוי ף אזו י פי ל ערנהאפט ׳ א ז ע ר פיר ט זי צורי ק אי ן שטא ט צ ו אי ר שטו ב או ן דע ם געבארגט ן פערד־און־װאגן פיר ט ע ר צורי ק אװעק צו ם פויע ר אי ן א דאר ף וױי ט הינטער ן שטאט . דע ר פויער ׳ װעלכע ר הא ט זי ד פו ן זיץ פערד־אוךװאג ן געהא ט מייא ש געװען ׳ באװדנדער ט ד י העלדישקײ ט או ן ערלעכקײ ט פון דע ם ײ ד ראוב ן וױיסבוים . נא ך צענדליקע ר העלדנטאט ן הא ט ע ר באװיזן . צו ם סו ף איז ע ר אי ן א ן אפענע ם קאמ ף מי ט ד י פאשיםט ן אומגעקומען • געװערצמאן משרו־עלי ע אי ז אי ן געט א געװע ן דע ר מײםטע ר פו ן ד י ײדיש ע היטלמאכער. ע ס הא ט װע ר געמםר ט פא ר ד י געשטאפא־באנדיטן ׳ א ז געװערצמא ן װײםט ׳ וװ ע ם האב ן זי ד אויםבאהאלט ן עטלעכ ע ײדן ׳ װעלכ ע ד י געשטאפ א הא ט געזוכט . ד י געשטאפא־לײט זענע ן געקומע ן צ ו אי ם או ן געפאדערט ׳ ע ר זא ל אויסגעב ן דא ס ארט ׳ וװ ד י ײד ן האב ן זי ך באהאלטן ׳ אוי ב נישט ׳ האב ן ז ײ אי ם געדרא ט מי ט טויט . געװערצ ־ מאן הא ט זי ך דעמאל ט צעלאכ ט או ן געפרעגט : — או ן א ז אי ד ײע ל איי ד וױחן ׳ װע ט אי ר מי ד דע ן נישט ׳ הײנ ט אדע ר מארגן ׳ דער ־
שיםן ? אלץ אײנס װארט אויפן טויט... איר קענט מיך שיסן. איך װעל נישט זאגן װו די ײדן זענען... — דערבײ האט ער אויפגעשפיליעט זיץ העמד און אויסגעשטרעקט די נאקעטע ברוםט — נאט׳ שיסט! — האט ער געשריגן — איך װעל מײנע ברידער נישט אויסגעבן. ליבערמאן דוד (פרץ עליע אביגדור׳ס א זון), א חסידישער ײד׳ מיטגליד פון ױדענראט. װען ער איז מיט א גרויסער צאל ײדן געװען פארזאמלט אויפן מארק־פלאץ׳ אין שטעטל׳ באקומט ער פון דער געשטאפא א באפעל צו זאמלע ן ביי די ײדן א סומע געלט. װען ער האט שוין צונויפגעזאמלט א גרויסע סומע געלט׳ דערוװםט ער זיך׳ אז מען שיקט די ײדן קײן טרעבלינקע. ער גייט דאן צום געםטאפאװיעץ און זאגט אים: ״זע׳ איך האב דאס געלט. דו װילסט נאך׳ אז מיר זאלן כאצאלן פאר דער ריחע קײן טרעבלינקע? מיר זאלן אײך באצאלן פאר דער טובה װאס איר שיקט אונז צום טויט״? מיט כעם צערײסט ער דאס געלט און פאטשט דעם געםטאפאװיעץ. די אוקראינער באנדיטן װארפן זיך אויף אים פון הינטן און ער װערט צעריסן אויף שטיקער.
שנייסער פתחיה, בלאכאװיט שמיסאל, װאלאװסקי שלום, עמטרײך שמואלילו׳ קאדנער מנסה. אט די לוקאװער ײדן האבן זיך געשאפן געװעראץ זיך געשטעלט בראש פון א ײדישער קאמף־ארגאניזאציע אין לוקאװ. זיי האבן אנגעפירט מיטן פאםיו ץ װידערשטאנד פון דער לוקאװער ײדישער באפעלקערונג און זענען מיט געװער אין האנט געפאלן אץ קאמף קעגן די היטלער־באנדיטן. הײבלום ראובן, א זון פון רעליגיעזע עלטערן׳ לערנט זיך םטאלעריי׳ װערט א מיטגליד אין דער פראפעסיאנעלער באװעגונג׳ דערנאך א מיטגליד פץ א סאװיאטאו ץ קאמיטעט פון ק.ז.מ.׳ װאקסט אויף א טיכטיקער אץ גוטער ארנאניזאטאר. מיטן אפטרעטן פון דער רויטער ארמיי פץ לוקאװ׳ פארלאזט אויך ראובן הײבלום מיט זיץ פרוי אץ טעכטערל די שטאט. ער ארדנט זיך אץ אין אײנער פץ די מינסקער