401 צ ו דע ר געשיכט ע פו ן סארןאלק ע 402 משפחו ת ווא ט האב ן זי ד באזעצ ט אוי ף באד ן הא ט באטראפ ן ניש ט מע ר וי י א הונדערט . ס׳הא ט עקזיסטיר ט נא ך א זוע ג צ ו פראדוקטיווי ־ זאציע . איגערצופיר ן ד י ייד ן צ ו אינדוטטר י ווא ט הא ט געווירק ט פארגרעטער ן דע ם יידיש ן ישו ב אי ן טא ־ קאלקע . אבע ר אוי ד דא ט הא ט ניש ט געטראגע ן קיי ן פרוכט , צולי ב ד י פעאדאל ע פערנאכלעטיגונ ג אי ן לאנד . פ . צוויש ן דע ר ערשטע ר או ן צווייטע ר פארטיילונ ג

מע ן אי ז זי ד משע ר א ז אוי ך טאקאלק ע הא ט ביי ־ געשטייער ט צ ו דע ר אנטוויקלונג , או ן איר ע יידן ־ איינווויגע ר האב ן דאצ ו מיטגעהאלפ ן א דאנ ק זייע ר אויטקענע ן זי ך אי ן האנד ל או ן אי ן אימפאר ט או ן עקטפארט־פארבינדונגע ן מי ט אויטלאנד . טאקאלק ע הא ט זי ד געפונע ן אויפ ן טראק ט פו ן אימ ־ פאר ט או ן עקטפאר ט האנדל , או ן אי ן שטא ט הא ט זי ד אנגעהויב ן א באוועגונ ג או ן דורכפארער , רייזענד ע או ן טוחרי ם ווא ט פלעג ן אי ר באזוכ ן צולי ב האנדלט ־ איגטערעטן , איינצוקויפ ן לאנדווירטשאפטלעכ ע ארטי ־ קלע ן או ן אפשיק ן זי י צ ו ד י ברעגע ט פו ן ד י ימים . טאקאלק ע הא ט אנגעהויב ן אל ם דורךפאר־פונק ט צ ו ציע ן מע ר אויפמערקזאמקייט , או ן געצויג ן נוצ ן צ ו איר ע באוווינער .

דאס צייטווייליקע פארמאכן פון פוילנס גרענעצן פאר מערב־אייראפע האט געבראכט די איניציאטיוו פון פוילישע מאגנאטן אויפצושטעלן פאבריק ן לויטן מאנופאקטור־מוטטער פון מערב־אייראפע. דער קעניג פאניאטאווטקי אליין האט געעפנט א פארצעלאן־פאבריק אין בעלוועדער לעבן ווארשא און א פאבריק פון אייזן־געצייג און געווער אין קאזיעניץ. אנטאנ י טיזנהאוז, דער ליטווישער וויצע־פינאנץ־מיניטטער, האט געעפנט פאבריקן פון וועב־טחורות, לייוונט, פאפיר, שפיצן, וועג ן און אנדערע טהורות. די טשאר־ טאריטקיס אין וואהלין און די פאטאצקיס אין אוקראינע האבן געגרינדעט פאבריקן פון פארצעלאן, וועבע־ רייען און היטן. די צאל פון די נייע פאבריקן פון די מאגנאטן, רייכע שלאכט און רייכע מיעשטשאנעס האט באטראפן אומגעפער 300 אין גאנצן לאנד.

אין די מאגנאטישע אינדוסטריע וואט איז דאמאלט ענטשטאנען אין לאנד האט מען פון אנהויב צוגענומען א געוויסע צאל פון יידישע ארבעטער, צוליב פאלגענדע מאטיוון: די יידן, וואט זענען זייט הונדערטער יארן געווען א שטאט־עלעמענט, האבן פארמאגט א געניגנדע אינטעליגענץ כדי זיך אין א קורצע צייט צוצופאסן צו די באדינגונגען פון אינדוסטריע־ ארבעט און דערלערענען דאס פאך. די יידן זענען געווען גענוג ארים און האבן זיך באגניגט מיט א מינימאלן געהאלט, און אזוי האבן זיי צוגעהאלפן אראפצוזעצן דאס געהאלט פון די ארבעטער פון אויס־ לאנד. אייניקע פון די ליבעראלע מאגנאטן, ווי אנטאני טיזנהאוז פון גראדנא האבן אריינגענומען יידן אין זייערע פאבריקען כדי צו הויבן דעם עקאנאמישן צוש־ טאנד פון זייערע יידישע בירגער, און אויך צו פאר־ גרעסערן זייער אייגענעם פארדינסט. מ׳האט אויך פעטטגעשטעלט דעם יידישן אנטייל אין די אינדוסטרי־ארבעט פון די מאגנאטן אין פאר־ שידענע פלעצער. אין קארעץ (וואהלין) האבן גע־ ארבעט 60 יידן אין צוויי פון די 10 וועב־שטולן אין די פאבריק פון פירשט יאזעף טשארטאריטקי. אין די וועב־פאבריק פון מאגנאט ווינצענטי פאטאצקי אין