489 זכרונות 490 ווארן ראש־קבוצה, און שפעטער אויך אריינגעצויגן געווארן אין דער הנהגה. איך האב אנגעפירט מיט א קבוצה פון 8 — 7 קינדער פון 12 ביז 13 יאהר. די קלענסטע פון זיי איז געווען לאה פרלשטיין, א קליין רוהיג מיידעלע, מיט א בלייך פנים, אויף וועלכן מ׳האט דערקענט אז זי מאכט דורך א סך ליידן אינדערהיים. דאס בלאסע, רוהיגע קינד האט נישט געוווסט, אז שפעטע ר מיט ניינצן יאר, וועט זי זיין א מארטירערין, און העלדיש קעמפן קעגן די מערדערישע נאצים אין געטא ווארשע און פאלן מיטן געווער אין האנד. וואקסנדיק צוזאמען מיט דער ארגאניזאציע, האבן אויך געוואקסן די פארפליכטונגען און דאס קינדער־ שפיל האט אנגענומען אן ערנסטן כאראקטער. ס׳איז געקומען די צייט פון פארווירקליכונג: הכשרה, עליה, קיבוץ. און דא האט אויך אנגעהויבן דער קאמף מיט די עלטערן. די וועלכע האבן די עלטערן נישט איבערצייגט. זיי זאלן זיי דערלויבן צו גיין אויף הכ- שרה און דערנאך עליה, האבן געמוזט פארלאזן דעם "השומר הצעיר". אזוי האבן די ליבע, איבערגעגעבענע עלטערן, בלינדערהייט, מיט זייערע אייגענע הענט, געהאלפן, אז זייערע קינדער זאלן אזוי טראגיש אומ- קומען.
און א דאנק דער ציוניסטישער טעטיקייט און דער געזעלשאפטלעכער וואכזאמקייט פון דער סאקאלקער יוגנט, האט דאס שטעטל ארויסגעשיקט א גרויסן אוואנגארד חלוצים קיין ארץ־ישראל, בויען דאס לאנד, און אזוי ארום געראטעוועט א גרויסע צאל יוגנטלעכע און זיי ממש ארויסגעריסן פון די מערדערישע נאצישע נעגל. אברהם סטאניסלאבסקי אמאליגע סאקאלקע געוידמעט מיינע אומפערגעסליכע משה־חיים און ליכע שאפירא(די מילכיגער)
געבויר ן או ן יאהר ן זי ך אויסגעלעב ט אי ן ביאליסטאק, או ן דא ך אי ז סאקאלק ע פו ן ד י פריסט ע קינדע ר יאהר ן איינ ־ געבאק ן אי ן הארצ ן—ו י ערש ט נעכט ן ס׳זא ל זיי ן — או ן ע ס אי ז שוי ן מע ר וו י א האלבע ר יאה ר הונדער ט אוועק. מי ט ווא ס פאר א פריי ד או ן דערווארטונג, צו ם פערבריינג ן אי ן זומע ר קאניקל-ציי ט בי י דע ר מומ ע ליב ע אי ן סאקאלקע, איינגעקריצ ט אי ן זכרו ן ד י שטענ ־ דיג ע גוט ע מומ ע ליב ע ז״ל, או ן אפיל ו דע ר קליינפער ־ שטע ר "שטריינגער" משה־חיי ם ז״ל, פלעג ט אגלע ט טא ן פאר ן בעקל, וו י מאדנ ע אנדער ש ס׳אי ז אל ץ וו י אי ן דע ר גרייסע ר שטאד ש וו י אי ן דע ר היים. או ן ע ם געדיינק ט זי ך אהייסע ר זומע ר טאג, אי ך בע ט דע ר מומע ן אטרונ ק וואסע ר שעפ ט ד י מומ ע א ן פו ן דע ר ברייטע ר קא ן א קווערט ל מיל ך און; טרינ ק מעמעלע! או ן אי ך מי ט ווייני ג דרייסטקיי ט קו ק דע ר מומע ן אי ן איהר ע גוט ע אייג ן או ן ווי ל פרעג ן: מיל ך אנשטא ט וואסע ר? או ן ד י די ק פוטע ר בעשמירט ע ברויט, או ן פריש ן פעט ן קע ז או ן
עפע ס גא ר א ן א מאס סמעטענ ע ? או ן אל ץ ווער ט באל ד אזו י פשו ט . . . אדאנ ק דע ר היימיש־הארציקע ר אטמא ־ ספער , נא ר דא ס גרעסט ע פריי ד אי ז געווע ן בי י מי ר ווע ן ד י מומ ע ליב ע ז״ ל הא ט געווירק ט בא ם פעטע ר משה ־ חיי ם ז״ל , דא ס ע ר זאה ל מי ר מיטנעמע ן אי ן קוריללי , אי ן שפאנונ ג ני ט צומאכענדי ג מי ט קיי ן אויג , בי ן אי ך אנגעשפיצ ט צ ו הער ן ווע ן דע ר פעטע ר ווע ט זי ך אויפ ־ הויב ן פו ן בעט , אי ך בי ן גרייט , ע ם אי ז נא ך פינסטער , גי י נאכ ן פעטע ר אי ן שטאה ל צו ם קליינע ם אויסגע ־ פאשעט ן פערדל , או ן מי ט קינדעריש ע נייגעריקיי ט בע ־ וואונדע ר אי ך וו י ע ם פערשטייע ן זי ך איין , דע ר פעטע ר מיט ן פערד ל . . . פאל ג נא ך מי ט בעגייסטערונ ג אל ץ ווא ס דע ר פעטע ר טוט , אל ץ אי ז גרייט , אי ך זי ץ שוי ן אי ן בעקוועמ ן געזעס , או ן בא ם איסגעשטערנט ן הימ ל פאהר ן מי ר ארויס , או ן פי ל ני ט וו י אי ך שלא ף באל ד איין , או ן ווע ן אי ך כא פ זי ך אויף , ני ט אריענטירענדי ג זי ך וו ו אי ך געפי ן זיך , אבע ר ני ט מע ר וו י א מאמענט.. . אפער ־