Rabbi Hager

דער שארית הפליטה אין בענדין, אז זיי זאלן אפזוכן דעם פארלוירענעם "אלמאנאך/ אבער ווייטער אן ערפאלג. ערשט נאך לאנגע פארשובונגען ביי די בעבדיבער וואס זענען געקומען אין לאבנד אדיין, פון אייןעם צום צווייטען, איז מיר געלונגען צו דערגיין, אז דער "אלמאנאך" געפינט זיך ביי א געוויסן ר. איך האב זיך דאַן געווענדעט צום הרב האגער ז״ל, און מיט דער הילף פון "ארגון עולי זגלמביה׳, איז געלונגען, נאך שווערער מי, ארדסצובאקומען דאס בוך פונעם ה׳ ר. ווי עים האט זיך ארויסגעוויזן, איז דאס געווען דער עקזעמפלאר וואס האט זיך געפונען אין דער סטאראסטווא. באכן קריג האבן די פוילישע בעאמטע געפונען דאס בוך. מיינענדיק אז דאס איז א רעליגיעז בוך, האבן זיי עס איבערגעגעבן דעם יידישן קאמיטעט. ליידער איז אונזער פרייד ביים געפינען דאם בוך נישט געווען בשלמות, ווייל פון דעם גרויסן מאנומענטאלן ווערק וועגן לעבן פון זאגלעמביער יידענטום, וואס האט אנטהאלטן 500 זייטן, זענען געבליבן בער 100 זייטן. זעט אדם, אז די וואס האבן דאם בוך באקומען האבן עס נישט געוווסט ווי אפצוהיטן. אזוי ארום איז געגאנגען לאיבוד א גרויסע ארבעט, א צעהןיאריקע פארשונג וועגן דער געשיכטע פון זאגלעמביע דיאידענטום.

די שענסטע מאראלישע דערגרייכונג פון "אירגון יוצאי זגלנד ביה" איז געווען דאס אויפבויען פון א הערלעכן מאנומענט אויפ׳ן בית־הקברות אין נחלת־יצחק (תל־אביב), 1954, אויפץ קבר פונעם געבראכטן קעסטל אש פון די זאגלעמביער קדושים, און זינט דעמאלס קומען זיך צענויף דארט טויזנטער מענטשן אויף די יערלעכע אזכרות. די גרויסע מצבה, וואס האט באטראפן איבער דריי טויזנט פונט, ווילן מיר יעצט פארשענערן מיטן אוועקשטעלן א צוי״ם פון געפלאכטענע קייטן, ווי אויף די מאנומענטן פונעם אומבאקאנטן געפאלענעם זעלנער, מיט דער פטירה פון הרב האגער ז״ל (1954) איז פארגעקומען — אן שום יסוד — א שפאלטונג אין פאראייניקטן אירגון, און יעדע שטאט האט געגרינדעט א פאריין פאר זיך זעלבסט, וואס האט געבראכט נישט ווייניק שאדן אונזער בשותפות׳דיקער ארבעט. ...